Dừng đèn đỏ là khoảnh khắc hiếm hoi trong phố mà xe máy đứng yên, và đó cũng là lúc người ta ít để ý nhất. Vị trí bạn chọn khi dừng quyết định rất nhiều thứ: bạn có bị xe container không thấy hay không, bạn có đủ khoảng trống xuất phát hay không, và khi đèn xanh, bạn có bị cuốn vào mép ngoài cùng của giao lộ hay không. Chọn chỗ đứng khi đèn đỏ nghe như việc nhỏ, nhưng là một trong những kỹ năng đi phố đáng luyện nhất.
Vạch dừng và khoảng trống bạn nên giữ
Vạch dừng tồn tại để người đi bộ có lối qua và để các xe rẽ có không gian quãng. Đứng lấn qua vạch không rút ngắn được hành trình của bạn chút nào, nhưng đẩy bạn vào vùng giao lộ chính là nơi các xe còn lại đang chạy hết tốc lực trong giây đèn vàng cuối cùng. Ngoài ra, đứng sau vạch còn giúp bạn thấy biển báo hiệu của giao lộ, vì nhiều biển treo cao chỉ đọc được khi dừng ở đúng khoảng cách thiết kế. Khi dừng sau vạch, hãy giữ khoảng cách từ ba đến năm mét với xe phía trước, đủ để bạn đẩy xe vòng qua nó nếu xe đó chết máy, và đủ để không hôn đuôi xe trước khi dòng xe dừng gấp bất ngờ. Đây là khoảng cách ít người giữ, và cũng chính là khoảng cách cứu được nhiều pha va chạm nhẹ mỗi ngày.
Tránh vùng mù của xe tải và xe buýt
Vùng mù của xe tải là khoảng không gian mà tài xế không nhìn thấy bạn qua gương, thường ở ngay sát bên phải đầu xe và phía sau sát thân xe. Khi dừng đèn đỏ, nếu thấy mình đứng song song với thùng xe tải hoặc giữa hai bánh sau của nó, hãy chủ động tụt lại hoặc tiến lên để tài xế nhìn thấy bạn trong gương. Cách kiểm tra đơn giản: nếu bạn k hông nhìn thấy gương của xe tải, tài xế cũng không nhìn thấy bạn. Đây là quy tắc đáng khắc cốt ghi tâm với người đi xe máy ở các giao lộ lớn có nhiều xe hạng nặng, vì pha xe tải rẽ phải không thấy xe máy bên trong là một trong những loại tai nạn điển hình nhất ở đô thị.
Chọn làn đứng theo hướng đi tiếp theo
Nhiều người dừng đèn theo thói quen bám sát xe phía trước, rồi đến khi đèn xanh mới nhớ rằng mình cần rẽ trái trong khi đang đứng ở làn ngoài cùng bên phải. Cách làm đúng là xác định hướng đi trước khi tới giao lộ, và chọn vị trí đứng theo đó: đứng lệch trái trong làn nếu sắp rẽ trái, đứng sát vạch bên phải nếu đi thẳng hoặc rẽ phải. Việc này cần được làm sớm, ngay từ khúc cách giao lộ một trăm mét, vì đổi vị trí giữa giao lộ đông là cách chắc chắn để va vào xe khác. Nếu lỡ đứng sai, chấp nhận đi theo hướng của làn hiện tại rồi vòng lại, luôn rẻ hơn một pha cắt ngang dòng xe.
Đứng giữa hai xe: khoảng cách ngang
Khoảng cách dọc với xe trước cần năm mét, và khoảng cách ngang với xe cạnh bên cần ít nhất một mét rưỡi. Lý do nằm ở kiểu cân bằng của xe máy: khi xuất phát, xe máy nghiêng nhẹ và lảo đảo trong vài mét đầu, và nếu hai xe đứng cách nhau một gang tay, pha lảo đảo đó đủ để chạm gương, chạm tay lái, và tạo thành phản ứng dây chuyền với cả chục xe đứng phía sau. Người hay đứng sát xe bên cạnh thường là người muốn chen lên đầu để xuất phát trước, nhưng phần thưởng cho việc đó chỉ là vài giây, còn rủi ro là va nhẹ ngay giữa giao lộ trước hàng chục người nhìn.
Đèn xanh: xuất phát theo thứ tự và quan sát hai bên
Đèn xanh không đồng nghĩa với đường trống. Ở nhiều giao lộ Hà Nội, giây đèn xanh đầu tiên vẫn còn các xe hướng khác đang dồn dập qua nốt, và các người đi bộ còn kẹt giữa đường vội băng hết. Khi xuất phát, hãy để dòng xe bên trái mình đi trước nửa nhịp, liếc gương trái, và tiến với ga nhẹ thay vì mở to hết cỡ. Nếu bạn đứng sau một xe tải chở hàng cao che tầm nhìn, tuyệt đối không lách lên ngang hàng nó ngay tại giao lộ, vì bạn sẽ mất hoàn toàn khả năng thấy tình huống phía trước. Kiên nhẫn nửa nhịp đèn xanh không làm bạn muộn, nhưng giúp bạn thấy được những gì tài xế khác đang làm.
Trời mưa và sáng sớm: dừng khác bình thường
Mặt đường ướt làm phanh dài thêm, nên khoảng cách với xe trước khi dừng cần tăng lên gấp rưỡi, và cách dừng nên là phanh nhẹ nhàng từ xa thay vì ghì phanh ở sát vạch. Sáng sớm có sương, vạch kẻ đường và mép lưới capô của hố ga trở nên trơn, nên chọn chỗ dừng tránh đứng ngay trên nắp cống hay vệt rêu thường đọng ở mép đường. Đêm khuya, giao lộ vắng tạo cảm giác an toàn giả, và đây là lúc các xe ôm chạy rất nhanh qua đèn vàng; khi dừng đèn đêm, bật đèn vị trí và đứng thẳng hàng với các xe khác thay vì lệch hẳn ra rìa tối của giao lộ.
Dừng đèn khi chở người ngồi sau hoặc hàng hóa
Xe chở thêm người hoặc đồ nặng cần dừng sớm và đứng ổn định lâu hơn. Nhắc người ngồi sau đặt hai chân xuống khi dừng lâu, vì cố giữ tư thế nhón chân trên xe nghiêng làm cả hai mệt và mất ổn định. Với hàng hóa buộc sau, kiểm tra nhanh dây buộc mỗi khi dừng đèn dài, vì các đoạn đường xóc thường làm dây thun giãn dần, và phát hiện lỏng ở đèn đỏ luôn tốt hơn phát hiện khi túi đồ đã rơi giữa giao lộ. Nếu chở vật dài thò ra trước hoặc sau xe, dừng ở phía sau vạch thêm một khoảng, để phần thò của đồ không lấn vào lối người đi bộ.
Khi đèn hỏng hoặc cảnh sát điều tiết
Không phải giao lộ nào cũng có đèn hoạt động đều đặn, và khi đèn đỏ nhấp nháy hoặc tắt hẳn, cách ứng xử cần đổi ngay: giảm tốc từ xa, dừng hẳn nếu thấy dòng xe hướng khác đang qua, và quan sát người điều tiết giao thông nếu có. Khi có cảnh sát đứng giữa giao lộ, tín hiệu của người điều tiết ưu tiên trên đèn, nên nhìn tay họ thay vì nhìn đèn. Một chi tiết hay bị bỏ qua là khi đèn vừa chuyển lại hoạt động bình thường, giao lộ thường rối trong hai ba chu kỳ đầu vì các xe đang kẹt giữa ngã tư; lúc đó cách an toàn nhất là giữ khoảng cách lớn với các xe phía trước và không cố lách lên. Sự kiên nhẫn ở các giao lộ nửa hoạt động luôn được đền bù bằng việc đi qua được mà không va chạm.
Thói quen đáng có: nhìn gương ngay khi dừng
Ngay khi xe đứng hẳn, liếc gương trái một lần để biết có xe nào đang tới nhanh từ phía sau không, đặc biệt là xe buýt hoặc xe tải. Nhiều pha tông nhẹ từ phía sau xảy ra đúng ở khoảnh khắc dừng, khi người phía sau đang nhìn điện thoại hoặc phán đoán bạn sẽ chạy qua đèn vàng. Nhìn gương khi dừng cho bạn lựa chọn: giữ yên vị trí, hoặc đẩy xe lên một chút nếu thấy xe sau không có dấu hiệu giảm tốc. Đây là thói quen nhỏ nhưng là bước đệm giữa việc bị động chờ số phận và chủ động giữ khoảng an toàn của riêng mình, và nó tự thành phản xạ sau vài tuần thực hành đều đặn.
Kết lại
Dừng đèn đỏ an toàn nằm ở các lựa chọn cụ thể: sau vạch, cách xe trước vài mét, tránh vùng mù xe lớn, chọn làn theo hướng đi, và nhìn gương khi đứng. Xuất phát thì từ tốn theo dòng xe và quan sát hai bên. Nếu bạn đang làm quen lại với phố xá hoặc cần một chiếc xe để luyện các kỹ năng đi phố, hãy liên hệ với Nguyễn Tú, đọc thêm kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội, hoặc xem thêm các bài kinh nghiệm về kỹ năng đi lại trong thành phố.