Đi xe một mình và đi theo nhóm là hai kỹ năng khác nhau. Khi ba bốn chiếc xe chạy cùng nhau, mỗi quyết định của người đầu tiên tạo hiệu ứng dây chuyền xuống cả đoàn, và phần đông các sự cố trong nhóm không nằm ở kỹ năng cá nhân mà ở cách phối hợp. Với nhóm bạn thuê xe đi chơi quanh Hà Nội, vài nguyên tắc dưới đây giúp chuyến đi giữ được phần vui và bỏ đi phần rủi ro.
Chọn người dẫn đầu và người áp hậu
Mỗi đoàn xe cần hai vai trò rõ ràng: người dẫn đường đi đầu và người chốt cuối cùng. Người dẫn đường cần là người quen tuyến nhất, điềm tĩnh nhất, và biết điều tiết tốc độ của cả nhóm chứ không phải người chạy nhanh nhất. Nhiệm vụ của họ không phải thể hiện mà là giữ cho đoàn không bị kéo dãn: chạy chậm hơn tốc độ tự nhiên của mình, báo hiệu các ngã rẽ sớm bằng xi nhan và bằng tay, và chọn đúng thời điểm vượt xe. Người áp hậu có nhiệm vụ ngược lại: theo sát xe cuối, giữ đoàn không bị cắt đoạn ở đèn đỏ, và là người nhận biết sớm nhất nếu có xe trong nhóm gặp trục trặc.
Cấu trúc này quan trọng vì phản xạ tự nhiên của nhóm là kéo dãn: người trước chạy theo nhịp riêng, người sau cố đuổi, và khoảng cách giữa các xe nới dần đến mức mất liên lạc. Đoàn xe dãn quá dài thì người giữa nhập vào dòng xe lạ, mất phương tiện liên lạc bằng mắt, và các ngã rẽ trở thành điểm rơi rụng dần từng chiếc. Vai trò dẫn và chốt chính là hai điểm neo khắc phục điều đó.
Khoảng cách và đội hình
Khoảng cách giữa các xe trong nhóm nên giữ ở mức nhìn thấy rõ đèn hậu của xe trước trong mọi điều kiện, chừng hai ba giây quãng đường, rộng hơn khi trời mưa hoặc đường trơn. Không đi song song hai xe cạnh nhau quá lâu, vì khi xe bên cạnh né ổ gà thì bạn không còn không gian thoát. Đội hình so le, mỗi xe lệch nửa thân so với xe trước, vừa giữ khoảng nhìn vừa rút ngắn chiều dài đoàn.
Điểm cần lưu ý riêng khi thuê xe: nhóm của bạn có thể gồm các xe khác loại, xe số lẫn xe tay ga, và trình độ người lái không đều. Tốc độ của đoàn phải theo xe chậm nhất và người kém tự tin nhất, không phải theo xe tốt nhất. Nhóm bạn tốt là nhóm biết hạ tốc độ chung xuống để một người không bị rơi lại, thay vì để người ấy cố đuổi bằng mọi giá. Câu nói đáng nhớ trước mỗi chuyến đi nhóm: đoàn đến cùng nhau mới là đến.
Liên lạc khi di chuyển
Liên lạc trong nhóm chỉ nên dùng hai kênh: tín hiệu bằng tay trước khi đến ngã rẽ, và dừng hẳn khi cần nói chuyện. Dùng điện thoại, tai nghe hay nói chuyện trực tiếp khi đang chạy đều là nguồn phân tán nguy hiểm, và hành vi sử dụng thiết bị âm thanh khi lái xe cũng nằm trong những gì pháp luật không cho phép. Trước khi xuất phát, thống nhất bộ hiệu tay tối giản: chỉ tay trái sang trái là đoàn rẽ trái, giơ cao là phanh gấp phía trước, vỗ nhẹ lên nón là có vấn đề cần dừng. Càng ít hiệu lệnh, càng dễ nhớ khi cần.
Với các chặng dài, thống nhất trước điểm dừng kế tiếp: trạm xăng, quán nước, ngã tư lớn. Như vậy kể cả khi đoàn bị cắt bởi đèn đỏ, người tụt sau biết rõ đích để tự đi tới thay vì cố đuổi kịp bằng cách chạy nhanh hoặc vượt ẩu. Mỗi điểm dừng cũng là lúc kiểm tra đoàn đủ người chưa, xăng còn bao nhiêu, và có ai mệt hay không.
Khi một xe trong nhóm gặp sự cố
Kịch bản nên bàn trước: nếu một xe thủng lốp, hết xăng hoặc hỏng máy giữa đường, cả nhóm làm gì? Quy trình gợi ý như sau: xe gặp sự cố bật xi nhan, giảm tốc và tấp vào lề an toàn; xe phía sau đi cùng hỗ trợ; phần còn lại của đoàn đi chậm về điểm dừng kế tiếp đã thống nhất và đợi ở đó, thay vì cả nhóm dừng ngay giữa đường gây tắc và nguy hiểm. Người dẫn đường nên nhớ vị trí dừng của xe sự cố để quay lại nếu cần.
Với xe thuê, sự cố giữa đường nên được báo cho cửa hàng qua điện thoại càng sớm càng tốt, vì cửa hàng biết xe của mình và có hướng dẫn xử lý phù hợp. Ghi lại tình huống bằng vài tấm ảnh cũng giúp phần giao dịch về sau rõ ràng. Không tháo dỡ linh kiện của xe thuê để tự sửa chữa vặt, vì ranh giới trách nhiệm sẽ mờ đi ngay khi bạn mở tua vít.
Kích thước nhóm và lúc nên tách đoàn
Nhóm trên sáu chiếc xe trở lên rất khó giữ đoàn kết trên đường phố; các đèn đỏ sẽ cắt nhóm thành hai ba đoạn liên tục. Nếu nhóm lớn, nên chia thành các nhóm nhỏ năm xe trở xuống, mỗi nhóm có người dẫn và người chốt riêng, cùng điểm hẹn cuối. Tách đoàn cũng là lựa chọn đúng khi mục tiêu của các nhóm nhỏ khác nhau: người muốn đi chụp ảnh, người muốn đến sớm. Thống nhất điểm hẹn và giờ hẹn rõ ràng thay vì cố giữ cả đoàn chạy một nhịp mà ai cũng căng.
Trong phố đông giờ cao điểm, thậm chí có lúc mỗi người tự đi là hợp lý hơn, vì đoàn xe dài luồn lách tạo rủi ro cho cả người lẫn xe xung quanh. Đi nhóm sinh nghĩa ở điểm đến chứ không nhất thiết ở từng mét đường.
Chuẩn bị chung trước chuyến đi
Trước khi cả nhóm xuất phát, một vòng kiểm tra nhanh từng xe: xăng, đèn, xi nhan, áp lốp, và đồ bảo hộ của từng người. Nhóm chỉ an toàn khi chiếc xe yếu nhất cũng ổn. Xác nhận ai giữ bản đồ, ai giữ số điện thoại cửa hàng cho thuê xe, và ai mang theo bộ đồ nghề nhỏ. Những điều này mất mười phút nhưng định hình cả ngày. Nếu nhóm có người mới lái xe máy ở Hà Nội, nên đọc qua kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội cùng nhau trước chuyến đi, và với các chuyến chơi cuối tuần có thể tham khảo thêm gợi ý khám phá Hà Nội bằng xe máy để chọn tuyến phù hợp với trình độ của cả nhóm.
Tốc độ, đường và thời tiết thay đổi tính toán của đoàn
Mọi nguyên tắc trên đều phải nới rộng khi điều kiện đường xấu đi. Trời mưa, mặt đường trơn và tầm nhìn giảm, khoảng cách giữa các xe cần nới thêm, tốc độ chung hạ xuống, và các điểm dừng nên dày hơn bình thường. Đường đèo hoặc đường đê có nhiều khúc khuất thì đoàn nên kéo về đội hình một hàng sát hơn, mỗi xe theo đúng vết bánh của xe trước. Ngược lại, khi vào đoạn đường trường thẳng vắng, đoàn có thể nới thoải mái hơn, nhưng người dẫn đường vẫn phải giữ vai trò điều tiết, vì đường thoáng chính là lúc người ta dễ mở ga quá đà rồi mất liên lạc với phần đoàn phía sau. Gió lớn cũng là yếu tố ít ai tính trước: gió ngang thổi mạnh trên các cây cầu và đoạn lộ thiên khiến xe rung lắc, đi hai xe cạnh nhau càng nguy hiểm. Đoàn biết đọc điều kiện và tự điều chỉnh là đoàn đi được xa. Người dẫn đường nên chủ động hô rõ mỗi lần thay đổi tốc độ hoặc đội hình, để cả nhóm cùng biết và không ai bị bỏ lại sau một cú phanh bất ngờ của xe phía trước.
Đoàn đến cùng nhau mới là đến
Đi nhóm là kỹ năng của sự nhường nhịn và tổ chức: chạy theo xe chậm nhất, báo hiệu trước mọi hành động, dừng mới nói chuyện, và luôn có điểm hẹn. Một đoàn biết phối hợp sẽ đến đích đủ người, đúng giờ và còn sức cười. Đó không phải may mắn, mà là kết quả của mười phút thống nhất trước khi vặn ga. Một nhóm bạn đi xe cùng nhau nhiều sẽ tự phát triển những thói quen riêng: ai luôn dẫn đầu, ai luôn chốt đoàn, ai nhớ đường tốt nhất. Hãy trân trọng những thói quen ấy, vì chúng là dạng tài sản vô hình của mỗi chuyến đi sau.