Tờ giấy in sẵn đặt trên quầy, nhân viên chỉ vào chỗ ký và nói ai thuê cũng ký như vậy. Nhiều người thuê xe máy lần đầu ở Hà Nội gặp cảnh này, nhất là khách đi quanh Hoàn Kiếm hay Tây Hồ chỉ muốn nhận xe cho nhanh. Hợp đồng theo mẫu thuê xe được pháp luật nhắc tới ở Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023. Bài đọc hai văn bản này theo bản tóm tắt, không kết luận hợp đồng nào hợp lệ, và không có dữ liệu về hợp đồng của cửa hàng nào. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc.
Hợp đồng theo mẫu thuê xe là gì theo Bộ luật Dân sự
Theo tóm tắt trên nhiều trang tư vấn pháp luật (chưa đối chiếu Công báo), Điều 405 Bộ luật Dân sự 2015 mô tả hợp đồng theo mẫu là hợp đồng gồm những điều khoản do một bên đưa ra sẵn để bên kia trả lời trong một thời gian hợp lý. Nếu bên kia chấp nhận thì coi như chấp nhận toàn bộ nội dung mẫu. Cũng theo các tóm tắt:
-
Hợp đồng theo mẫu phải được công khai để bên kia biết hoặc phải biết nội dung.
-
Điều khoản không rõ ràng thì bên đưa ra mẫu phải chịu bất lợi khi giải thích.
-
Điều khoản miễn trách nhiệm của bên đưa ra mẫu, tăng trách nhiệm hoặc loại bỏ quyền lợi chính đáng của bên kia không có hiệu lực, trừ khi có thỏa thuận khác.
Số khoản của từng quy tắc các nguồn chưa thống nhất hoàn toàn, nên bài không ghi.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023: người thuê xe có được coi là người tiêu dùng không
Luật số 19/2023/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Điều 3, theo các tóm tắt, mô tả người tiêu dùng là người mua, sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt, không vì mục đích thương mại.
Người thuê xe đi chơi cuối tuần hay đi làm hằng ngày có thuộc nhóm này không, và dịch vụ cho thuê xe cụ thể có nằm trong phạm vi áp dụng không, cần xem từng trường hợp. Thuê xe để chạy giao hàng kiếm thu nhập lại là câu hỏi khác. Bài không trả lời thay cơ quan có thẩm quyền.
Điều 23: tờ hợp đồng phải rõ ràng, dễ hiểu
Theo các tóm tắt khớp nhau, Điều 23 của luật này có hai ý hữu ích khi cầm tờ hợp đồng thuê xe:
-
Ngôn ngữ: bản bằng văn bản phải rõ ràng, dễ hiểu và dùng tiếng Việt. Nếu có thêm bản tiếng nước ngoài mà hai bản khác nhau, bản có lợi hơn cho người tiêu dùng được ưu tiên áp dụng.
-
Nội dung cơ bản: hợp đồng theo mẫu phải có thông tin các bên, thông tin về dịch vụ, giá, phương thức và thời hạn thanh toán, cùng một số nội dung khác. Danh sách đầy đủ hãy đọc nguyên văn.
Theo tóm tắt, Điều 26 yêu cầu bên kinh doanh dành thời gian hợp lý để người tiêu dùng nghiên cứu hợp đồng theo mẫu trước khi giao kết. Một số nguồn còn nêu nghĩa vụ lưu giữ hợp đồng và cấp bản sao khi người tiêu dùng làm mất; bài không nêu thời hạn.
Điều 25: nhóm điều khoản bên kinh doanh không được phép đưa vào
Điều 25 liệt kê những điều khoản không được phép quy định trong hợp đồng với người tiêu dùng, kể cả hợp đồng theo mẫu. Theo tóm tắt, có các nhóm như:
-
Hạn chế hoặc loại trừ trách nhiệm mà pháp luật đã quy định, trừ khi luật liên quan cho phép.
-
Hạn chế hoặc loại trừ quyền khiếu nại, khởi kiện của người tiêu dùng.
-
Cho phép bên kinh doanh đơn phương thay đổi nội dung hợp đồng đã giao kết.
-
Quy định trái nguyên tắc thiện chí, gây mất cân bằng quyền và nghĩa vụ theo hướng bất lợi cho người tiêu dùng.
Danh sách đầy đủ dài hơn và các trang đánh số khác nhau, nên bài không ghi số điểm. Luật cũ dùng cụm “không có hiệu lực”, còn bản 2023 theo tóm tắt đổi sang “không được phép quy định”. Vì vậy bài không tuyên bố điều khoản nào đã mất hiệu lực; hậu quả pháp lý của từng điều khoản do cơ quan có thẩm quyền xác định. Văn bản hướng dẫn, ví dụ Nghị định 55/2024/NĐ-CP theo tóm tắt, có thể thay đổi.
Trước khi ký tờ in sẵn: những việc nên làm
Phần này là khuyến nghị thực tế, không phải điều luật:
-
Xin đọc hết trước khi ký, đặc biệt các mục về cọc, tiền thuê quá hạn, hư hỏng, bảo hiểm và giải quyết tranh chấp.
-
Hỏi lại chỗ khó hiểu và nhắn tin xác nhận câu trả lời để có bằng chứng.
-
Không ký khi còn ô trống; chỗ nào bỏ trống, gạch hoặc ghi rõ.
-
Giữ bản sao: xin một bản hoặc chụp đủ các trang hợp đồng, biên nhận, tin nhắn. Xem thêm biên bản giao nhận xe chứa những gì và chụp lại tình trạng xe khi nhận và khi trả.
-
Chưa đồng ý thì nói ngay, đề nghị sửa bằng văn bản; không thống nhất được thì cân nhắc không ký.
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00. Nội dung hợp đồng, bảo hiểm và tiền cọc của cửa hàng hãy xác nhận trực tiếp qua số 0942467674, tốt nhất bằng tin nhắn.
Khi nghĩ một điều khoản bất lợi: hỏi ai
Nếu đã ký rồi mới thấy điều khoản đáng ngờ, hãy giữ nguyên chứng cứ và trao đổi lại với bên cho thuê trước. Cần ý kiến chính thức thì hỏi luật sư, trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; bài không nêu địa chỉ hay số điện thoại vì chưa có nguồn đối chiếu. Về bồi thường khi gây thiệt hại cho người khác, xem bài người thuê hay chủ xe phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự.
Nguồn tham khảo và điểm chưa kiểm chứng
-
Bộ luật Dân sự 2015, Điều 405 và 406; Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, Điều 3, 23, 25, 26: theo tóm tắt nhiều nguồn khớp nhau, chưa đối chiếu Công báo. Chúng tôi chưa thấy thông tin sửa đổi hai văn bản này nhưng chưa xác minh được hiệu lực mới nhất.
-
Tra bản hiện hành tại cổng tra cứu văn bản và Hệ thống văn bản Chính phủ.
-
Chưa kiểm chứng: số khoản trong Điều 405, danh sách đầy đủ và số điểm của Điều 25, nội dung Điều 24, phạm vi áp dụng với dịch vụ cho thuê xe máy.
Quy định có thể thay đổi; hãy hỏi luật sư trước khi dựa vào bài này để quyết định một vụ cụ thể.
Tóm lại
Hợp đồng theo mẫu thuê xe không phải tờ giấy chỉ biết ký. Theo tóm tắt, pháp luật yêu cầu hợp đồng rõ ràng, dành thời gian để bạn đọc, và cấm một số nhóm điều khoản bất lợi. Bài không kết luận hợp đồng nào hợp lệ. Hãy đọc kỹ, hỏi lại, giữ bản sao. Xem thêm tại mục hỏi đáp pháp lý và chuyên mục hỏi đáp thuê xe máy.