Sau một vụ va chạm xe máy ở Hà Nội, câu hỏi hay gặp là nếu nạn nhân không đội mũ bảo hiểm thì phần bồi thường của bên gây tai nạn có bị giảm không. Bài này đọc đúng các điều luật liên quan, nói rõ chỗ nguồn chưa trả lời thẳng và không kết luận cho vụ việc cụ thể. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc; quy định có thể thay đổi.
Hai điều cần nói ngay. Mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai, là việc nên làm ở mọi chuyến đi. Và bài không đổ lỗi cho người đã gặp nạn: người bị thương cần được chăm sóc và giải quyết quyền lợi trước hết.
Nạn nhân không đội mũ bảo hiểm: luật giao thông nói gì
Khoản 2 Điều 33 Luật 36/2024/QH15 viết: “Người lái xe, người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách.”
Đọc đúng chữ, điều này áp dụng cho cả người lái và người được chở, và có hai vế: mũ theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, và quai cài đúng quy cách. Khoản 6 Điều 87 giao Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mũ bảo hiểm cho người đi xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp máy.
Đây là nghĩa vụ an toàn của người đi xe. Điều 33 khoản 2 không nói gì về chuyện bồi thường, và bài không nêu mức xử phạt.
Xử phạt giao thông và bồi thường dân sự là hai câu hỏi khác nhau
Điều 83 khoản 1 điểm b của cùng luật viết: “Người gây tai nạn giao thông đường bộ thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật”.
Khoản 3 cùng điều yêu cầu kết luận vụ tai nạn “phải xác định diễn biến, hậu quả thiệt hại, nguyên nhân, lỗi và điều kiện liên quan trực tiếp đến vụ tai nạn giao thông đường bộ”. Như vậy việc xác định nguyên nhân và lỗi thuộc về kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Hai khoản này không nhắc mũ bảo hiểm của người bị nạn, và bài không xác định ai là người gây tai nạn trong bất kỳ tình huống nào.
Lỗi của người bị thiệt hại trong Bộ luật Dân sự
Theo các bản tóm tắt khớp nhau (chưa đối chiếu Công báo), khoản 4 Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015 nêu rằng khi bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của chính họ gây ra. Cũng theo tóm tắt, Điều 584 nói người gây thiệt hại không phải bồi thường nếu thiệt hại hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng, trừ khi có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác. Một số trang ghi số điều hoặc số khoản khác nhau, nên hãy tra bản hiện hành.
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao có Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP hướng dẫn về bồi thường ngoài hợp đồng. Bài chưa đối chiếu nguyên văn nên chỉ nêu tên văn bản, không trích nội dung.
Các quy định trên nói về “lỗi” của người bị thiệt hại nói chung và không nhắc riêng việc đội mũ bảo hiểm.
Vì sao chưa có câu trả lời chung cho mọi trường hợp
Bài đã tra nhiều nguồn và không tìm thấy hai nguồn nào khớp nhau trả lời thẳng hai câu hỏi: không đội mũ có được coi là “lỗi” theo nghĩa các điều trên hay không, và nếu có thì ảnh hưởng thế nào tới phần bồi thường. Vì vậy bài không kết luận mũ bảo hiểm làm giảm hay không làm giảm bồi thường, và không nêu tỷ lệ nào.
Những câu hỏi dưới đây chỉ giúp hình dung vì sao mỗi vụ một khác; chúng không phải thủ tục chính thức:
-
Nguyên nhân va chạm là gì, và kết luận của cơ quan có thẩm quyền ghi ra sao?
-
Người bị nạn bị thương ở đâu, hồ sơ y tế nói gì?
-
Việc không đội mũ có liên quan gì tới thương tích cụ thể đó hay không? Đây là câu hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc tòa án xem xét, bài không trả lời thay.
-
Các bên thỏa thuận được với nhau, hay phải nhờ cơ quan có thẩm quyền giải quyết?
Việc nên làm: đội mũ đạt chuẩn và giữ hồ sơ
Dù luật bồi thường nói gì, mũ bảo hiểm vẫn là thứ bảo vệ đầu của chính người đi xe. Khi đi xe ở Hà Nội, kể cả quãng ngắn trong ngõ:
-
Người lái và người ngồi sau cùng đội mũ, cài quai đúng quy cách như Điều 33 khoản 2.
-
Kiểm tra mũ trước khi đi: quai còn cài chắc, vỏ không nứt vỡ, lớp lót còn nguyên.
-
Xe thuê: mũ đi kèm xe có do cửa hàng cung cấp hay không, loại nào, tình trạng ra sao, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp với Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942467674, mở cửa 09:00–21:00.
Nếu đã xảy ra va chạm, các bước sau là khuyến nghị chung, không phải điều luật. Ưu tiên cấp cứu; số cấp cứu là 115 và số công an là 113 theo các nguồn tra cứu, hãy kiểm lại đầu số hiện hành. Giữ hồ sơ y tế, giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền lập và ảnh hiện trường. Với xe thuê, báo cửa hàng sớm; hợp đồng, bảo hiểm và đặt cọc cần hỏi và xác nhận trực tiếp, bài không khẳng định gì. Đừng ký thỏa thuận bồi thường khi chưa hiểu nội dung.
Nguồn đối chiếu và điểm chưa kiểm chứng
-
Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: đã đọc nguyên văn khoản 2 Điều 33, khoản 6 Điều 87, khoản 1 điểm b và khoản 3 Điều 83.
-
Bộ luật Dân sự 2015: theo tóm tắt từ nhiều trang tra cứu, chưa đối chiếu Công báo; Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP chỉ nêu tên. Tra bản hiện hành tại cổng tra cứu văn bản.
-
Chưa kiểm chứng, không nêu: việc không đội mũ có được coi là lỗi dân sự hay không và ảnh hưởng ra sao; tỷ lệ giảm; mức xử phạt; chính sách mũ bảo hiểm của cửa hàng.
Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Với vụ việc cụ thể, hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc người hành nghề luật. Xem thêm mục hỏi đáp pháp lý, trang hỏi đáp, sự cố khi thuê xe, thuê xe máy tại Hà Nội, an toàn và pháp lý hoặc liên hệ cửa hàng.