Bạn bị tổ tuần tra ra hiệu dừng ở một nút giao phía Cầu Giấy, được báo đã vi phạm nhưng không thấy bằng chứng nào trước mắt. Bạn có quyền đề nghị xem hình ảnh vi phạm giao thông mà thiết bị đã ghi không, và có được bật điện thoại tự ghi hình lúc làm việc không? Bài này tách rõ điều luật đã nêu, điều theo tóm tắt thông tư và điều chưa ai khẳng định được.
Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc; quy định có thể thay đổi. Bài không nêu mức phạt.
Điều 72 Luật 36/2024: quyền được thông báo khi bị dừng xe
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 ghi ở điểm b khoản 1 Điều 72 rằng người điều khiển phương tiện có quyền “được thông báo về căn cứ dừng phương tiện tham gia giao thông đường bộ để kiểm tra, kiểm soát; nội dung và kết quả kiểm tra, kiểm soát; hành vi vi phạm pháp luật và biện pháp xử lý”. Điểm c cho quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện; điểm d cho quyền tố cáo. Đổi lại, khoản 2 yêu cầu chấp hành hiệu lệnh dừng, yêu cầu kiểm tra và hợp tác.
Luật dùng chữ “được thông báo”, không có cụm “xem hình ảnh”. Hình ảnh có thể có hay không tùy cách phát hiện: Điều 67 cho phép dùng hệ thống camera, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ (khoản 1, 2) và cả việc quan sát, kiểm soát trực tiếp của người thực thi công vụ (khoản 5). Căn cứ dừng xe được phân tích ở bài Cảnh sát giao thông được dừng xe máy trong những trường hợp nào.
Đề nghị xem hình ảnh vi phạm giao thông: thông tư nói gì theo tóm tắt
Theo các trang tra cứu pháp luật và báo pháp luật đăng khớp nhau, Thông tư 73/2024/TT-BCA (ban hành 15/11/2024, hiệu lực 01/01/2025) có nội dung sau. Khi vi phạm được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và tổ Cảnh sát giao thông dừng xe để xử lý, nếu người vi phạm đề nghị xem thông tin, hình ảnh, kết quả thu thập được về hành vi vi phạm thì tổ cho xem tại nơi kiểm soát. Nếu tại đó chưa có, cán bộ hướng dẫn người vi phạm xem khi đến trụ sở đơn vị giải quyết.
Hai điểm cần giữ trong đầu. Thứ nhất, đó là quyền để bạn chủ động đề nghị, không phải việc mặc nhiên được trình chiếu. Thứ hai, nó gắn với hình ảnh do thiết bị ghi; nếu cán bộ tự quan sát thấy vi phạm thì có thể không có hình ảnh để xem, và khi đó bạn dựa vào quyền được thông báo hành vi vi phạm ở Điều 72. Chúng tôi chưa đọc toàn văn, chưa đối chiếu Công báo, nên không ghi số điều; thông tư có thể đã được sửa đổi, bổ sung.
Cách đề nghị gọn nhất là nói bằng lời: “Cho tôi xem hình ảnh ghi nhận hành vi được không?”, không với tay vào thiết bị của cán bộ.
Tự ghi hình khi làm việc với CSGT: luật chưa trả lời
Chúng tôi tìm các cụm “ghi âm”, “ghi hình”, “quay phim”, “chụp ảnh” trong văn bản hợp nhất Luật 36/2024 và không có kết quả nào. Luật không nêu người bị kiểm tra được hay không được ghi lại buổi làm việc, nên bài này không khẳng định được phép hay bị cấm. Khoản 6 Điều 67 chỉ nói cơ quan công an tiếp nhận tin báo và dữ liệu từ thiết bị của tổ chức, cá nhân theo quy định của Chính phủ; đó là chuyện cung cấp dữ liệu, không phải quy tắc về ghi hình lúc bị kiểm tra.
Báo pháp luật ghi nhận nhiều cách hiểu khác nhau về việc người dân ghi hình lực lượng chức năng, và văn bản hướng dẫn của Bộ Công an từng thay đổi trong năm 2024. Vì chưa đối chiếu được văn bản gốc, chúng tôi không kết luận.
Ranh giới luật nêu rõ nằm ở chỗ khác. Khoản 4 Điều 9 cấm “xúc phạm, đe dọa, cản trở, chống đối hoặc không chấp hành hiệu lệnh, hướng dẫn, yêu cầu kiểm tra, kiểm soát” của người thi hành công vụ. Khoản 1 Điều 73 quy định người thi hành công vụ trước hết giải thích, thuyết phục, yêu cầu chấm dứt; nếu vẫn cản trở thì áp dụng biện pháp ngăn chặn. Luật không nói ghi hình có phải “cản trở” hay không, nên không ai bảo đảm trước được. Khoản 6 Điều 9 còn cấm dùng tay cầm điện thoại khi xe đang di chuyển, vì vậy chỉ cầm khi đã dừng hẳn.
Làm việc bình tĩnh và giữ bằng chứng mà không đối đầu
- Dừng đúng chỗ được chỉ, xuất trình giấy tờ theo yêu cầu, giữ giọng bình tĩnh.
- Hỏi lịch sự hành vi bị nêu và căn cứ dừng xe.
- Đề nghị xem hình ảnh nếu hành vi do thiết bị ghi nhận, trước khi ký bất cứ văn bản nào.
- Ghi chú ngay sau buổi làm việc: giờ, nút giao hoặc tên phố, hành vi được nêu, đơn vị nếu được cho biết.
- Đọc kỹ biên bản nếu có lập, ghi ý kiến riêng khi không đồng ý.
Nếu vẫn muốn ghi hình, hãy dừng hẳn, tắt máy, nói ngắn rằng bạn ghi lại để lưu nội dung làm việc, giữ điện thoại xa tầm tay cán bộ và hạ xuống ngay khi được yêu cầu. Thấy yêu cầu chưa hợp lý, hãy phản ánh sau bằng khiếu nại, tố cáo thay vì cãi tại chỗ; cách phối hợp ở chốt có trong bài bị kiểm tra ma túy qua chốt kiểm soát ở Hà Nội. Việc đăng clip lên mạng còn liên quan quy định khác, nằm ngoài bài này.
Xe thuê ở Hà Nội: báo cửa hàng sau buổi làm việc
Xe thuê đứng tên cửa hàng, nên sau khi xong việc ở nút giao quanh Cầu Giấy hay Long Biên, hãy nhắn hoặc gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942467674, mở cửa 09:00–21:00. Gửi giờ, địa điểm và nội dung đã ghi chú để cửa hàng nắm sự việc. Ai làm việc với cơ quan công an và chi phí nếu có, hãy xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Nếu giấy tờ bị giữ lại, xin biên nhận ghi rõ loại giấy và nơi giải quyết.
Nguồn đối chiếu và điều chưa kiểm chứng
- Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: đã đọc nguyên văn Điều 9 khoản 4 và 6, Điều 67, Điều 72, Điều 73.
- Thông tư 73/2024/TT-BCA: tóm tắt từ nhiều nguồn, chưa đối chiếu Công báo; tra bản gốc tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.
- Chưa kiểm chứng: toàn văn thông tư, số điều khoản, văn bản hiện hành về việc người dân ghi hình. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra bản mới nhất.
Các câu hỏi pháp lý khác của người thuê xe nằm ở mục hỏi đáp pháp lý và trang hỏi đáp thuê xe máy.