Chiều tan tầm ở Ngã Tư Sở, xe bạn quệt nhau với một xe khác, hai bên chưa kịp trao đổi thì đã có người giơ điện thoại. Vài giờ sau, đoạn clip hiện trên mạng, kèm dòng chú thích không hay về bạn. Khi bị quay clip đăng mạng xã hội như vậy, bạn có quyền gì với hình ảnh của mình và nên làm gì trước? Bài này đọc các điều luật liên quan, nói rõ chỗ luật chưa trả lời và không kết luận clip cụ thể nào hợp pháp hay trái luật.
Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc; quy định có thể thay đổi. Chỉ Luật 36/2024 được đọc nguyên văn; văn bản còn lại ghi theo tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo. Bài không nêu mức phạt hay bồi thường.
Quyền đối với hình ảnh: Điều 32 Bộ luật Dân sự nói gì
Theo tóm tắt khớp nhau của nhiều nguồn, Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 (Luật số 91/2015/QH13) có ba ý chính:
-
Khoản 1: cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, và việc sử dụng hình ảnh phải được người đó đồng ý. Dùng hình ảnh người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao, trừ khi có thỏa thuận khác.
-
Khoản 2: một số trường hợp dùng hình ảnh không cần sự đồng ý: hình ảnh dùng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng; và hình ảnh lấy từ hoạt động công cộng như hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác, miễn không làm tổn hại danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
-
Khoản 3: khi việc dùng hình ảnh vi phạm điều này, người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án buộc người vi phạm thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng. Một số bản tóm tắt ghi thêm bồi thường thiệt hại; chúng tôi chưa thấy trọn câu nên không khẳng định.
Nguyên tắc chung nằm ở sự đồng ý, còn ngoại lệ đều có điều kiện. Chúng tôi chưa tra thấy văn bản sửa đổi Điều 32 nhưng chưa xác minh hiệu lực mới nhất.
Clip va chạm trên phố: những câu hỏi luật chưa trả lời
Điều 32 không nhắc va chạm giao thông. Một vụ quệt xe giữa phố có phải “hoạt động công cộng khác” hay không, bài này không kết luận; nói “quay ngoài đường thì đăng được” hay “đăng là xâm phạm” đều quá vội. Cơ quan có thẩm quyền hoặc tòa án sẽ cân nhắc những câu hỏi như:
-
Người trong clip có nhận ra được không, qua gương mặt, biển số hoặc tên?
-
Clip chỉ ghi cảnh chung, hay nhắm vào một cá nhân?
-
Chú thích và bình luận có quy lỗi, chế giễu hay xúc phạm không?
-
Người đăng nhằm phản ánh một hành vi, hay chỉ để câu lượt xem?
Nếu điều làm bạn tổn thương là lời chú thích, còn Điều 34 Bộ luật Dân sự về bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín. Theo tóm tắt, người bị đưa thông tin ảnh hưởng xấu có thể yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin đó và yêu cầu người đưa tin xin lỗi, cải chính, bồi thường. Các nguồn đánh số khoản lệch nhau nên bài không ghi số khoản.
Luật 36/2024: clip có thể gửi cho cơ quan chức năng
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 không có điều nào về quyền hình ảnh. Điều 67 khoản 6 chỉ liệt kê, trong các biện pháp phát hiện vi phạm: “Tiếp nhận, xử lý tin báo, tố giác, phản ánh, kiến nghị, đề nghị, dữ liệu thu thập được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của Chính phủ.”
Hiểu gọn, người quay có thêm một đường ngoài việc đăng công khai là đưa dữ liệu cho cơ quan chức năng; điều khoản không nói đăng lên mạng là được hay không. Với người bị quay, clip có thể thành tài liệu cơ quan xem khi xác minh vụ va chạm; nếu được hỏi, hãy trình bày trung thực.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025: điều đã biết và chưa biết
Theo tóm tắt từ các trang pháp luật, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và ghi nhận quyền của chủ thể dữ liệu như được biết, đồng ý hoặc rút lại đồng ý, yêu cầu chỉnh sửa, yêu cầu xóa dữ liệu. Chúng tôi chưa kiểm chứng được luật này có áp dụng cho clip do một cá nhân tự quay và đăng hay không, nên bài không kết luận và không nêu mức phạt; hãy nhờ luật sư đọc bản hiện hành.
Bị quay clip đăng mạng xã hội: nên làm gì, theo thứ tự
Phần này là khuyến nghị thực tế, không phải điều luật.
-
Lo hiện trường trước. Có người bị thương thì gọi 115 và 113, ưu tiên cứu người. Việc người có mặt phải làm nằm trong bài người đi ngang vụ tai nạn giao thông trên phố Hà Nội.
-
Lưu bằng chứng. Chụp màn hình bài đăng có tên tài khoản, giờ đăng, chú thích, bình luận; chép đường dẫn; ghi lúc bạn phát hiện. Không chỉnh sửa ảnh chụp.
-
Không đáp trả, không đăng trả đũa, không tự tìm địa chỉ người quay. Việc này dễ biến bạn thành bên có lỗi.
-
Dùng tính năng báo cáo của nền tảng (mục xâm phạm quyền riêng tư hoặc xúc phạm, kèm ảnh chụp) và nhắn riêng người đăng một đề nghị gỡ ngắn, lịch sự. Bài không hứa nền tảng sẽ gỡ.
-
Nếu nội dung xúc phạm, đe dọa hoặc lan rộng, hãy hỏi luật sư và cân nhắc trình báo công an nơi bạn cư trú hoặc nơi xảy ra sự việc; thủ tục tùy từng vụ.
-
Giải quyết va chạm riêng. Giữ ảnh hiện trường và thông tin hai bên. Khi làm việc với lực lượng chức năng, xem bài bị CSGT dừng xe máy: đề nghị xem hình ảnh và tự ghi hình.
Đi xe thuê ở Hà Nội: báo cửa hàng và xác nhận trực tiếp
Clip có thể quay rõ biển số xe thuê, mà xe đứng tên cửa hàng. Xong việc ở hiện trường, hãy cho cửa hàng biết, kèm ảnh chụp màn hình và giờ xảy ra va chạm. Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, điện thoại 0942467674. Hợp đồng và bảo hiểm của xe thuê ghi gì về sự cố, ai làm việc với cơ quan chức năng: bài này không có dữ liệu nên không khẳng định, hãy xác nhận trực tiếp, tốt nhất bằng tin nhắn. Bài không hứa cửa hàng sẽ cử người ra hiện trường hay đổi xe.
Nguồn đối chiếu và điều chưa kiểm chứng
- Luật số 36/2024/QH15: đã đọc nguyên văn Điều 67 khoản 6 trong văn bản hợp nhất.
- Cổng tra cứu văn bản của Chính phủ: nơi tra bản gốc Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025; hai văn bản này mới chỉ có tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo.
- Chưa kiểm chứng: trọn câu khoản 3 Điều 32; số khoản Điều 34; việc đã sửa đổi chưa; luật dữ liệu cá nhân áp dụng ra sao với người quay clip thường dân. Mọi nội dung có thể thay đổi.
Các câu hỏi pháp lý khác của người đi xe máy ở Hà Nội nằm ở mục hỏi đáp pháp lý và trang hỏi đáp thuê xe máy.