Giữa khu phố đông đúc gần đường Nguyễn Trãi, nhà thờ Phùng Khoang hiện ra với mặt tiền cổ kính, tháp chuông cao và khoảng sân rộng hiếm có ở vùng ven nội thành. Đây là một trong những nhà thờ có tuổi đời hơn một thế kỷ ở Hà Nội, quen thuộc với nhiều thế hệ sinh viên học ở các trường quanh trục Nguyễn Trãi. Đi xe máy tới ngắm kiến trúc nhà thờ rất tiện, nhưng nên chọn giờ ngoài thánh lễ, biết chỗ dừng xe và giữ phép lịch sự của một nơi thờ tự. Bài này gợi ý một buổi ghé thăm như vậy.
Nhà thờ Phùng Khoang: vài nét lịch sử
Theo trang của Tổng giáo phận Hà Nội, tên gọi chính thức của nhà thờ là nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi, giáo xứ Phùng Khoang, địa chỉ số 161 Phùng Khoang, nay thuộc phường Đại Mỗ (trước đây là phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm). Nhà thờ được hoàn thành và làm phép năm 1914, cung hiến ngày 25/02/2003; lễ quan thầy của giáo xứ vào ngày 7/10.
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia ghi năm xây dựng là 1910 và mô tả kiến trúc theo phong cách tân cổ điển Pháp. Hai nguồn lệch nhau về năm, nên có thể nói gọn: nhà thờ được xây dựng vào đầu thế kỷ XX. Trang này cũng nhắc nhà thờ có đông sinh viên tới dự lễ, nhất là dịp Giáng sinh.
Đường đi xe máy tới nhà thờ Phùng Khoang
Nhà thờ nằm gần trục Nguyễn Trãi, đoạn giữa khu Thanh Xuân và Hà Đông. Một vài hướng đi:
- Từ trung tâm: theo đường Nguyễn Trãi về phía Hà Đông, rồi rẽ vào phố Phùng Khoang theo bản đồ.
- Từ Hà Đông: đi theo Trần Phú – Nguyễn Trãi lên phía nội thành, rẽ vào khu Phùng Khoang.
- Từ Mỹ Đình, Trung Văn: đi các đường nội khu về phía Nguyễn Trãi.
Trục Nguyễn Trãi giờ cao điểm rất đông, có tuyến đường sắt trên cao chạy phía trên và nhiều điểm dừng xe buýt. Cách giữ làn, giữ khoảng cách trên trục này có ở bài giờ cao điểm trên đường Láng, Nguyễn Trãi. Ba lựa chọn đường giữa Hà Đông và trung tâm được so sánh ở bài từ Hà Đông lên trung tâm bằng xe máy: Quang Trung, Nguyễn Trãi hay Tố Hữu.
Đường vào khu nhà thờ là phố của khu dân cư, có quán xá, xe giao hàng và sinh viên đi bộ. Đi chậm, nhường người đi bộ, không bấm còi inh ỏi trước cổng nhà thờ.
Giờ lễ: nên tránh hay nên biết
Theo trang của Tổng giáo phận Hà Nội, lễ ngày thường (thứ Hai tới thứ Bảy) lúc 5 giờ 30 và 19 giờ; Chúa nhật có lễ lúc 6 giờ, 8 giờ (thiếu nhi), 16 giờ, 18 giờ và 20 giờ. Giờ lễ có thể thay đổi vào dịp lễ lớn, nên xem thông báo của giáo xứ trước khi đi.
- Muốn ngắm kiến trúc, chụp ảnh: đi ngoài giờ lễ, ví dụ giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều ngày thường.
- Muốn dự lễ: tới sớm để gửi xe và tìm chỗ ngồi; buổi tối và Chúa nhật thường đông.
- Dịp Giáng sinh: khu vực quanh nhà thờ rất đông, đường vào có thể ùn; cân nhắc gửi xe xa và đi bộ.
Kinh nghiệm đi xe máy trong đêm Giáng sinh, dù viết cho khu Nhà thờ Lớn, cũng áp dụng được ở đây: xem bài đêm Noel quanh Nhà thờ Lớn bằng xe máy.
Dừng xe ở đâu
Hãy hỏi người trông giữ của giáo xứ hoặc bảo vệ xem có chỗ để xe cho khách tham quan không, và có thu phí không. Nếu không, gửi ở điểm trông giữ có vé gần đó rồi đi bộ vào. Khi dừng xe:
- Không dựng xe chắn cổng nhà thờ, lối đi của người đi lễ hay cổng nhà dân.
- Không dừng xe giữa phố để chụp ảnh mặt tiền.
- Khóa cổ, rút chìa, chụp ảnh vị trí xe nếu gửi ở bãi đông.
Ngắm kiến trúc và chụp ảnh lịch sự
Nhà thờ là nơi thờ tự đang hoạt động, không phải điểm du lịch có người hướng dẫn. Vài nguyên tắc:
- Ăn mặc kín đáo, lịch sự; nói nhỏ khi vào bên trong.
- Không chụp ảnh, quay phim trong giờ lễ; ngoài giờ lễ, hỏi người trông coi trước khi chụp bên trong.
- Không dùng đèn flash, không trèo lên bậc thờ, không đặt đồ lên ghế của người đi lễ.
- Chụp mặt tiền từ sân hoặc từ vỉa hè đối diện, không đứng giữa lòng đường.
- Không chụp cận mặt người đang cầu nguyện.
Cách xin phép và ứng xử khi chụp ảnh người dân ở ven nội thành có ở bài chụp ảnh thợ làng nghề và người dân ngoại thành.
Ánh sáng đẹp nhất trong ngày
Mặt tiền nhà thờ đẹp nhất khi nắng không quá gắt: buổi sáng sau giờ lễ sớm hoặc cuối chiều trước giờ lễ tối. Ngày mưa nhẹ, sân nhà thờ ướt phản chiếu tháp chuông cũng cho những bức ảnh khác lạ. Mang theo ô và áo mưa bộ; đừng che ô khi đang lái xe.
Đi cùng gia đình, người lớn tuổi
Nếu đi cùng ông bà hoặc trẻ nhỏ, chọn giờ ngoài lễ để sân và lối vào thoáng, ít người qua lại. Người lái cho cả nhà xuống ở chỗ có thể dừng sát lề, rồi mới đi gửi xe. Nhắc trẻ không chạy nhảy, không nô đùa trong khuôn viên nhà thờ, không chạm vào tượng hay đồ thờ. Ông bà nên đi giày êm vì nền sân có thể trơn khi trời mưa. Mang theo nước, nhưng không ăn uống bên trong nhà thờ. Một buổi ghé thăm như vậy chỉ cần khoảng một giờ, đủ để ngắm mặt tiền, đi dạo quanh sân và chụp vài tấm ảnh kỷ niệm.
Ghép thêm điểm quanh khu Nguyễn Trãi
Sau khi ghé nhà thờ, bạn có thể đi tiếp về phía Hà Đông dạo hồ Văn Quán, hoặc vào trung tâm theo trục Nguyễn Trãi. Nếu đi buổi chiều, hãy rời khu vực trước giờ tan tầm để không bị kẹt trên trục chính.
Thuê xe máy để đi khám phá
Nếu bạn ở Hà Nội vài ngày và muốn tự đi các công trình kiến trúc cổ ở ven nội thành, một chiếc xe ga gọn là đủ. Trên bảng giá của Nguyễn Tú, Honda Vision có giá ngày 200.000 đồng, Honda Click và Yamaha Mio có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc xác nhận trực tiếp. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00, số điện thoại 0942 467 674.
Các điểm tham quan khác có ở trang điểm đến Hà Nội, còn các gợi ý đi chơi bằng xe máy ở mục du lịch.