Với người ở Long Biên hay các phường xa trung tâm, tới đền Bạch Mã Hàng Buồm xe máy vẫn là cách tiện nhất, miễn là biết đền mở cửa giờ nào, phố Hàng Buồm bị cấm xe khi nào, và gửi xe ở đâu để không chắn lối vào đền. Đây là ngôi đền trấn phía đông của Thăng Long xưa, nằm lọt giữa một phố cổ hẹp đầy hàng quán, nên đi lễ ở đây có vài khác biệt so với đi lễ một ngôi chùa ngoại thành rộng rãi. Bài này nói về cả phần lịch sử ngắn gọn lẫn phần thực dụng.
Đền Bạch Mã là ngôi đền nào trong Thăng Long tứ trấn
Thăng Long tứ trấn là bốn ngôi đền trấn giữ bốn hướng của kinh thành: Bạch Mã trấn đông, Voi Phục trấn tây, Kim Liên trấn nam và Quán Thánh trấn bắc. Đền Bạch Mã ở số 76 phố Hàng Buồm thờ thần Long Đỗ, vị thần được coi là thành hoàng của Thăng Long. Truyền thuyết kể rằng khi vua Lý Thái Tổ dời đô về đây đầu thế kỷ mười một và cho đắp thành, tường thành cứ xây lại đổ; vua đến đền cầu đảo, thấy một con ngựa trắng từ đền đi ra, theo dấu chân ngựa mà đắp thì thành đứng vững, từ đó đền mang tên Bạch Mã.
Qua nhiều lần trùng tu, kiến trúc hiện nay mang dáng dấp thời Nguyễn với lối vào hẹp từ mặt phố, sâu dần vào trong theo kiểu nhà phố cổ, bên trong có nhiều bia đá, hoành phi và đồ thờ cũ. Hội đền theo các tài liệu phổ biến diễn ra vào ngày mười hai và mười ba tháng Hai âm lịch. Ai đi lễ cầu may đầu năm ở Hà Nội thường ghé đủ bốn trấn, và Bạch Mã hay được chọn làm điểm đầu vì nằm ngay trong phố cổ.
Đền Bạch Mã Hàng Buồm xe máy vào được lúc nào: giờ mở cửa và giờ cấm phố
Theo thông tin được nhiều nguồn du lịch dẫn lại gần đây, đền mở cửa buổi sáng từ tám giờ đến mười một giờ và buổi chiều từ hai giờ đến tám giờ tối, nghỉ ngày thứ Hai; đêm giao thừa đền mở suốt đêm. Giờ này có thể thay đổi theo mùa lễ hoặc khi tu bổ, nên nếu đi từ xa, hãy gọi hỏi hoặc xem thông báo tại cổng đền trước, nhất là khi định đi đúng ngày thứ Hai.
Điều mới cần nhớ từ năm nay: Hàng Buồm nằm trong mười hai tuyến phố của khu vực một thuộc vùng phát thải thấp mà Hà Nội thí điểm ở Hoàn Kiếm từ đầu tháng Bảy năm 2026, trùng với không gian đi bộ và chợ đêm. Trong khung từ bảy giờ tối đến nửa đêm các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật, toàn bộ xe máy và ô tô bị cấm vào khu vực này. Nghĩa là muốn đi lễ buổi tối cuối tuần, bạn phải gửi xe ở vành ngoài rồi đi bộ vào; các khung giờ còn lại trong tuần, xe máy vẫn chạy vào Hàng Buồm bình thường. Quy định thí điểm có lộ trình thay đổi theo từng năm, nên trước khi đi vào buổi tối hãy xem lại thông báo mới nhất.
Giờ ít người nhất là ngay sau giờ mở cửa sáng của ngày thường, hoặc đầu giờ chiều khoảng hai giờ. Ngày rằm, mùng Một và dịp đầu năm, đền đông từ sáng sớm, lối vào hẹp nên phải xếp hàng.
Đường vào Hàng Buồm bằng xe máy
Từ Long Biên, qua cầu Chương Dương rồi xuống Trần Nhật Duật, bạn đã ở sát rìa phía đông khu phố cổ; Hàng Buồm chạy từ phía Trần Nhật Duật và Mã Mây vào trong, nối sang trục Hàng Ngang, Hàng Đường. Từ Hồ Gươm, theo Hàng Đào lên Hàng Ngang rồi rẽ vào Hàng Buồm. Phố hẹp, hai bên là hàng bánh kẹo, hàng ăn và khách sạn nhỏ, xe ôm và xe giao hàng dừng liên tục, nên tốc độ hợp lý chỉ ngang người đi bộ nhanh. Ở mỗi đầu phố có biển một chiều, hãy đọc kỹ vì hướng cho phép trong khu này không hoàn toàn trùng với bản đồ điện thoại.
Người chưa quen với giờ cấm và biển trong khu phố cổ nên xem trước bài lái xe trong phố cổ giờ cấm: cần biết gì trước khi đi để không phải quay đầu giữa phố hẹp.
Gửi xe ở đâu và đi lễ thế nào cho lịch sự
Trước đền không có bãi xe riêng, và dựng xe chắn cổng đền là điều tối kỵ cả về lễ nghĩa lẫn giao thông. Các điểm trông giữ có vé quanh Trần Nhật Duật, Nguyễn Hữu Huân hay khu Hàng Chiếu, Thanh Hà cách đền vài phút đi bộ; nhiều hàng quán trên chính phố Hàng Buồm cũng nhận trông xe nếu bạn ăn uống hoặc gửi có phí. Lấy vé, nhớ số xe, mang chìa theo người. Cách chọn chỗ gửi quen trong ngõ phố cổ có ở bài gửi xe máy trong ngõ phố cổ: cách chọn chỗ quen.
Vào đền, bỏ mũ bảo hiểm cầm tay hoặc để lại trong cốp xe, mặc áo có tay và quần dài, bước qua bậu cửa chứ không giẫm lên, đi nhẹ nói khẽ. Lễ mọn gồm hoa, quả, chút tiền công đức bỏ vào hòm là đủ; nhiều đền trong phố hạn chế thắp hương trong cung vì không gian kín, hãy theo hướng dẫn của người trông đền. Không chụp ảnh ban thờ nếu có biển nhắc, không chen lấn ngày đông, và hoá vàng đúng nơi quy định. Người chưa quen chọn giờ đi lễ ngày rằm, mùng Một có thể tham khảo đi lễ chùa ngày rằm, mùng một ở Hà Nội bằng xe máy thuê: đi sáng hay chiều.
Ghép tứ trấn trong một ngày bằng xe máy
Nếu muốn đi đủ bốn trấn, Bạch Mã là điểm xuất phát hợp lý vì nằm trong phố cổ và mở cửa từ sáng. Từ đây chạy lên phía Hồ Tây tới đền Quán Thánh ở đầu đường Thanh Niên, vòng sang phía Kim Mã tới đền Voi Phục cạnh công viên Thủ Lệ, rồi xuống phía nam tới đền Kim Liên ở khu Kim Hoa. Cả vòng chừng mười lăm đến hai mươi cây số đường nội thành, đi thong thả cả buổi sáng và đầu chiều, mỗi đền dừng khoảng nửa tiếng.
Khởi hành sớm để tới Bạch Mã đúng giờ mở cửa, mang theo túi vải đựng lễ đặt trong cốp hoặc treo móc, và đổ xăng từ tối hôm trước. Người thích kết hợp lễ với tham quan có thể ghé thêm đền Ngọc Sơn ngay Hồ Gươm, đường đi và chỗ gửi xe có ở bài đến Đền Ngọc Sơn bằng xe máy: gửi xe và đường đi. Các điểm khác trong khu phố cổ nằm ở chuyên mục phố cổ, còn toàn bộ điểm đến ở mục du lịch.