Gần ngày giỗ, cuối năm hay trước hội làng, nhiều nhà lại cần đôi câu đối mới, bộ cờ ngũ sắc hay cái bát hương thay cái cũ đã nứt. Ở phố Hàng Quạt đồ thờ, cờ lọng, câu đối bày kín hai bên, mua thì dễ, cái khó là chở về bằng xe máy cho an toàn: cán cờ dài, tấm hoành phi to bản, bát hương sứ dễ vỡ. Bài này đi theo thứ tự một buổi mua đồ: gửi xe, hỏi mua, buộc từng loại đồ và lúc nào nên gọi xe chở hàng.
Phố Hàng Quạt đồ thờ, cờ, câu đối: phố ở đâu, bán gì
Hàng Quạt là con phố ngắn, dài khoảng 200 m, chạy từ Lương Văn Can sang Hàng Nón, giữa khu phố cổ Hoàn Kiếm. Tên phố đến từ nghề làm quạt ngày trước; nay gần như cả phố bán hàng thờ cúng và lễ hội: bàn thờ, hoành phi, câu đối, trướng thêu chữ, cờ ngũ sắc, cờ hội, lọng, đồ sơn son thếp vàng cho đình chùa, đèn thờ, hạc gỗ. Nhiều hàng nhận đặt làm cờ, trướng, câu đối theo chữ khách yêu cầu.
Cần lư hương, chân nến, đỉnh đồng thì đi tiếp sang Hàng Đồng; vàng mã, đồ giấy thì sang Hàng Mã. Ba phố cách nhau một quãng ngắn, một buổi sáng có thể gom đủ đồ cho cái giỗ. Hàng Mã ngày thường bán gì và gửi xe ở đâu, xem bài phố Hàng Mã ngoài mùa Tết bằng xe máy.
Mua đồ thờ phố cổ: chuẩn bị gì trước khi đi
Kinh nghiệm của tôi khi chở người nhà đi mua đồ thờ phố cổ là phần chuẩn bị ở nhà quan trọng hơn chuyện mặc cả ngoài phố:
- Đo chiều ngang bàn thờ, khoảng tường định treo hoành phi, độ cao trần. Mua về không vừa là chuyện hay gặp nhất.
- Ghi sẵn nội dung chữ nếu đặt câu đối, trướng, và đọc lại bản mẫu trước khi cửa hàng làm.
- Hỏi giá từng món, món làm sẵn hay phải đặt, bao lâu thì xong.
- Báo người bán rằng mình chở bằng xe máy để họ gói kỹ, bọc góc, buộc sẵn thành bó.
- Chụp ảnh bàn thờ đang dùng để người bán gợi ý kiểu đồ hợp màu gỗ, hợp cách bày.
Tháng Chạp và những ngày trước rằm tháng Giêng phố đông nhất, đồ đặt làm cũng lâu hơn, nên món cần viết chữ hãy đặt sớm. Giá mỗi hàng một khác, hỏi hai ba nơi rồi mới quyết. Riêng bát hương, việc làm lễ, bốc bát hương mỗi nhà theo phong tục riêng; phần dưới chỉ bàn cách chở cho khỏi vỡ.
Gửi xe và nên đi vào giờ nào
Hàng Quạt hẹp, vỉa hè kín hàng bày, đừng dừng xe giữa lòng đường để chất đồ. Gọn nhất là gửi xe ở bãi có người trông gần đó, nhận vé, đi bộ mua cho đủ rồi mới quay ra. Lúc buộc đồ, dựng chân chống giữa trong bãi, một người giữ xe, một người buộc. Cách chọn chỗ gửi quen có trong bài gửi xe máy trong ngõ phố cổ.
Nên đi buổi sáng ngày thường, khi phố thưa và chủ hàng có thời gian tư vấn. Tối cuối tuần, nhiều phố quanh Hồ Gươm thuộc khu phố đi bộ, xe máy khó tiếp cận. Khung giờ thưa xe xem ở bài chạy xe máy phố cổ Hà Nội giờ nào vắng nhất.
Buộc đồ dài: cờ, lọng, câu đối cuộn
Đồ dài nguy hiểm nhất trên xe máy vì vướng người, vướng xe khác và bắt gió. Nguyên tắc: luôn để dọc theo thân xe, không bao giờ để ngang.
- Cờ, trướng vải: tháo khỏi cán, cuộn gọn, cho vào túi nilon; cán buộc riêng thành bó.
- Bó cán dài: buộc ít nhất hai nút, gần đầu và gần cuối; đầu nhọn bọc giấy hoặc băng dính.
- Người ngồi sau ôm bó dọc sát người, đầu bó hướng ra sau và chúc xuống, không thò quá xa đuôi xe.
- Lọng: cụp hẳn, buộc dây quanh tán cho khỏi bung.
- Câu đối vải, giấy dạng cuộn: cho vào ống hoặc cuộn quanh lõi cứng, tránh gập.
Đi một mình thì bó cán phải buộc chặt vào yên sau bằng dây ràng, siết hai vòng chéo, kéo thử thấy không xoay mới lăn bánh. Bó nào phải giữ bằng một tay khi lái là dấu hiệu nên gọi xe chở hàng.
Hoành phi, câu đối gỗ: đồ phẳng to bản
Tấm phẳng to bản khó chở nhất, vì gió tạt ngang làm cả người lẫn xe chao đi. Đôi câu đối nhỏ có thể để người ngồi sau ôm dựng đứng, áp sát lưng người lái, mặt sơn quay vào trong, bọc bìa hoặc xốp. Tấm nào rộng hơn vai người ngồi sau thì đừng chở bằng xe máy. Đồ sơn son thếp vàng rất dễ xước, một lần cọ vào gương xe là hỏng lớp thếp.
Đồ dễ vỡ và đồ nặng: bát hương, lọ hoa, lư đồng
Bát hương sứ, lọ hoa, đèn thờ có chao kính phải nằm trong hộp cứng, chèn giấy kín các khe, lắc nhẹ thấy không xê dịch. Xe ga thì đặt hộp ở sàn để chân, món nhỏ cho vào cốp; xe số thì để người ngồi sau ôm trên đùi.
Đồ đồng nặng hơn vẻ ngoài. Đặt chúng thấp và ở giữa xe, không treo ở móc phía trước vì túi nặng đung đưa sẽ kéo lệch tay lái khi vào cua. Đi chậm qua gờ giảm tốc và mặt đường lát đá cũ, giữ khoảng cách để không phải phanh gấp. Mua xong muốn ghé đền chùa quanh hồ thắp hương luôn thì đọc bài đi lễ rằm, mùng Một quanh Hồ Gươm.
Khi nào nên gọi xe chở hàng thay vì tự chở
Xe máy chở được đồ thờ, nhưng không phải món nào cũng nên chở. Gọi xe chở hàng khi gặp một trong các trường hợp:
- Bàn thờ, tủ thờ, hoặc món nào phải hai người khiêng.
- Hoành phi, câu đối gỗ rộng hơn bề ngang người ngồi sau.
- Bộ cờ hội, lọng, kiệu cho đình chùa, số lượng lớn.
- Đồ che gương, đèn hậu hoặc biển số.
- Trời mưa to, gió mạnh, đường về phải qua cầu dài.
Ví dụ một gia đình ở Long Biên mua đôi câu đối gỗ và hai bộ cờ cho ngày giỗ họ. Đường về qua cầu Chương Dương, gió sông thổi ngang, tấm câu đối trong tay người ngồi sau thành cánh buồm. Lúc này nên nhờ cửa hàng gọi xe giao hoặc tự đặt xe chở hàng qua ứng dụng, người nhà chỉ mang bát hương và đồ nhỏ. Chi phí và giờ giao hỏi rõ trước khi chốt.
Thuê xe để đi mua đồ lễ: chọn loại nào
Về Hà Nội lo giỗ Tết và cần xe chạy việc vài ngày, xe ga như Honda Vision hay Honda Air Blade tiện chở đồ hơn nhờ sàn để chân và cốp, giá thuê 200.000 đ/ngày. Honda Wave giá 150.000 đ/ngày, gọn nhẹ, hợp buộc đồ ở yên sau. Giá theo tuần, tháng xem ở bảng giá thuê xe.
Cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, điện thoại 0942 467 674. Mức đặt cọc xác nhận trực tiếp với cửa hàng; giấy tờ cần mang và việc có kèm mũ bảo hiểm hay không, hỏi cửa hàng khi đặt xe.
Trước khi ra Hàng Quạt, đo đạc ở nhà, mang theo dây buộc và tính sẵn món nào tự chở, món nào gọi xe. Các bài khác về khu này nằm ở chuyên mục phố cổ, còn điểm đến khác quanh thành phố ở mục du lịch Hà Nội.