Bạn đang ở khách sạn trong phố cổ, buổi sáng muốn ghé nhà tù Hỏa Lò đi xe máy cho tiện, nhưng chưa biết nên chạy hay đi bộ, gửi xe chỗ nào và phải để dành bao nhiêu thời gian. Học sinh, sinh viên đi tìm hiểu lịch sử thì còn băn khoăn thêm: xem lướt một tiếng có đủ, hay cần cả buổi để ghi chép. Bài này không nhắc lại đường vào chi tiết quanh cổng di tích, phần đó đã có trong bài đến Di tích Nhà tù Hỏa Lò bằng xe máy. Ở đây chỉ tập trung vào hai câu hỏi: đi từ phố cổ thế nào cho gọn, và chia thời gian bên trong ra sao để xem hết các khu trưng bày.
Nhà tù Hỏa Lò đi xe máy từ phố cổ: chặng ngắn, đừng tính như chuyến xa
Di tích nằm ở số 1 phố Hỏa Lò, quận Hoàn Kiếm, trong khối phố giữa Hai Bà Trưng và Thợ Nhuộm. Từ lõi phố cổ quanh Hàng Bạc, Hàng Đào, quãng đường chỉ chừng một đến hai cây số. Ngoài giờ cao điểm, chạy xe mất khoảng mười lăm phút kể cả lúc chờ đèn; đi bộ thong thả thì gấp đôi.
Hướng đi dễ nhớ: từ phố cổ ra Hồ Gươm, chạy theo bờ hồ về phía Hàng Khay hoặc Tràng Thi, rồi rẽ xuống các phố phía nam để vào khu Hỏa Lò. Quanh đây nhiều phố một chiều, nên đặt điểm đến trên bản đồ là cổng di tích nhưng tới gần thì đọc biển, đừng cố rẽ ngược để bám chỉ dẫn.
Vậy có nên đi xe máy không? Nếu chỉ ghé riêng Hỏa Lò rồi quay về phố cổ, đi bộ cũng được. Xe máy đáng giá khi bạn ghép thêm điểm xa hơn trong cùng buổi, hoặc đi cùng người không đi bộ được lâu. Khung nên tránh là sáng sớm giờ đi làm và chiều tan tầm, khi Tràng Thi, Hai Bà Trưng chạy chậm hẳn.
Gửi xe rồi đi bộ vài phút tới cổng
Trước cổng di tích là vỉa hè dành cho người đi bộ, không phải chỗ dựng xe. Hãy tìm một điểm trông xe có người trông ở các phố lân cận, hỏi giá và giờ đóng trước khi đưa chìa, nhận vé hoặc phiếu, rồi đi bộ vài phút tới cổng. Chụp ảnh xe cùng biển hiệu gần đó, vì sau hơn một tiếng trong khu trưng bày, các dãy phố trông khá giống nhau.
Nhớ tính cả thời gian gửi xe và mua vé vào tổng lịch: khoảng mười lăm phút cho ngày thường, nhiều hơn vào cuối tuần khi các đoàn học sinh đến. Giờ mở cửa và giá vé hãy xem trên kênh chính thức của Ban Quản lý Di tích trước khi đi, vì có thể thay đổi theo đợt.
Nên dành bao lâu cho từng khu trưng bày
Nhà tù do người Pháp xây cuối thế kỷ XIX; phần lớn khuôn viên cũ đã nhường chỗ cho công trình mới, phần còn lại được giữ làm di tích. Không gian không rộng, nhưng nội dung dày, nên thời gian phụ thuộc vào việc bạn đọc kỹ đến đâu. Bảng dưới là cách chia tham khảo cho một vòng xem đủ:
| Khu trưng bày | Xem lướt | Xem kỹ, có ghi chép |
|---|---|---|
| Khu giam tập thể, cùm chân, xà lim thời Pháp | khoảng hai mươi phút | bốn mươi phút |
| Máy chém, khu biệt giam, lối cống ngầm vượt ngục | mười phút | hai mươi phút |
| Khu giam giữ tù nhân nữ | mười phút | hai mươi phút |
| Giai đoạn sau năm 1954 | mười phút | hai mươi phút |
| Phòng tưởng niệm, sân và đài tưởng niệm | mười phút | mười lăm phút |
Cộng lại, xem lướt mất khoảng một tiếng, xem kỹ khoảng hai tiếng. Nếu thuê thuyết minh tự động (hỏi tại quầy), cộng thêm chừng nửa tiếng vì bạn sẽ dừng nghe ở nhiều điểm.
Ba khung lịch theo người đi
- Một tiếng, cho khách ghé nhanh: đi thẳng khu xà lim và lối cống ngầm trước, sau đó lướt các khu còn lại, kết thúc ở phòng tưởng niệm.
- Một tiếng rưỡi, cho đa số du khách: đi theo thứ tự trưng bày, dừng lâu ở khu giam tập thể và khu tù nữ, nghỉ năm phút ở sân giữa buổi.
- Hai tiếng trở lên, cho học sinh sinh viên làm bài tìm hiểu: mang sổ, chụp biển thuyết minh khi được phép, đọc đủ các mốc thời gian. Nên đi buổi sáng ngày thường để không phải chen với đoàn đông.
Nội dung khá nặng, nhất là khu xà lim và máy chém. Đi cùng trẻ nhỏ, hãy kể trước cho con nghe nơi này là gì và cho con nghỉ khi thấy mệt.
Đi kèm điểm nào gần cho trọn buổi
Hỏa Lò nằm giữa nhiều điểm tham quan trung tâm, nên dễ ghép thành một buổi mà chỉ phải gửi xe thêm một lần:
- Nhà thờ Lớn: cách một quãng ngắn về phía phố cổ, hợp xếp trước Hỏa Lò vào sáng sớm rồi chạy sang. Đường vào và chỗ dừng xe có trong bài đến Nhà thờ Lớn Hà Nội bằng xe máy.
- Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam trên phố Lý Thường Kiệt: đi sau Hỏa Lò hợp lý vì gần, cách sắp lịch từ phố cổ xem bài thăm Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam bằng xe máy từ phố cổ.
- Hồ Gươm: kết thúc buổi bằng một vòng đi bộ ven hồ rồi về phố cổ ăn trưa.
Một buổi sáng mẫu: tám giờ rưỡi rời phố cổ, ghé Nhà thờ Lớn chừng hai mươi phút, chín giờ rưỡi vào Hỏa Lò, xem một tiếng rưỡi, rồi sang Bảo tàng Phụ nữ hoặc về Hồ Gươm. Nếu muốn trải nghiệm Hỏa Lò lúc tối, đó là chương trình riêng cần đặt chỗ, xem bài tour đêm Nhà tù Hỏa Lò.
Thuê xe cho buổi tham quan trung tâm
Nếu bạn thuê xe ở tiệm (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên), tiệm mở từ 09:00 đến 21:00. Muốn nhận xe tận khách sạn phố cổ thì báo trước để xác nhận thời gian và chi phí giao nhận; xe chỉ giao trong giờ hoạt động. Mọi thay đổi hãy nhắn qua số 0942467674.
Tóm lại, đi Hỏa Lò từ phố cổ là chặng ngắn: gửi xe ở phố lân cận, đi bộ tới cổng, dành một tiếng rưỡi cho đa số khách và hai tiếng nếu cần ghi chép, rồi ghép thêm Nhà thờ Lớn hay Bảo tàng Phụ nữ. Các điểm khác quanh khu phố cũ có ở mục phố cổ Hoàn Kiếm, còn nhiều chuyến đi khác trong thành phố nằm ở chuyên mục du lịch.