Làng bánh tẻ Phú Nhi là cái tên mà người mê món quê xứ Đoài hay nhắc khi rủ nhau chạy xe lên Sơn Tây. Bánh tẻ thì ở phố cũng có, nhưng cái thú của việc lên tận làng là được bóc chiếc bánh vừa vớt, lá còn nóng tay, rồi mang thêm một ít về cho cả nhà. Khó ở chỗ chiếc bánh mềm và mảnh: chở vụng là bánh bẹp, lá rách. Bài này đi theo thứ tự một chuyến: tìm làng, canh lúc bánh ra nồi, mua bao nhiêu và xếp bánh lên xe thế nào.
Làng bánh tẻ Phú Nhi ở đâu, bánh có gì riêng
Phú Nhi là một làng ở Sơn Tây, trước đây thuộc phường Phú Thịnh. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tên phường trên giấy tờ đã thay đổi, nhưng khi hỏi đường hay tìm trên bản đồ, cứ gõ “làng Phú Nhi” hoặc “bánh tẻ Phú Nhi” là được.
Báo chí và các trang giới thiệu ẩm thực Hà Nội đều coi Phú Nhi là nơi gắn với món bánh tẻ nổi tiếng của vùng Sơn Tây. Theo các nguồn này, bánh làm từ bột gạo tẻ, nhân thịt lợn, mộc nhĩ và hành khô, gói trong lá dong rồi luộc chín. Chiếc bánh thuôn dài, nhỏ vừa tay cầm. Bánh vừa là đồ cúng lễ, vừa là món ăn sáng, ăn nhẹ quen thuộc của người Hà Nội.
Nghề làm bánh ở đây là nghề của từng gia đình. Bài này không giới thiệu riêng hộ nào và không nêu giá; cứ hỏi người trong làng, họ sẽ chỉ nhà đang làm bánh hôm đó.
Đường xe máy lên Sơn Tây và tìm lối vào làng
Lối quen nhất từ nội thành là quốc lộ 32: từ Cầu Giấy theo Xuân Thủy, Hồ Tùng Mậu ra Nhổn, rồi đi qua Trạm Trôi, Phùng để vào Sơn Tây. Đường qua nhiều thị trấn và chợ nên tốc độ không cao, bù lại có hàng quán để nghỉ, đổ xăng. Bài chùa Mía ở Sơn Tây bằng xe máy tả kỹ hơn những đoạn cần để ý trên tuyến này.
Nếu bản đồ gợi ý Đại lộ Thăng Long, nhớ rằng làn chính cấm xe máy. Người xuất phát từ Long Biên thì qua cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên vào phố, rồi mới hướng ra phía tây.
Tới khu vực Sơn Tây, mở bản đồ ở chế độ xe máy, nhập tên làng. Đường làng hẹp, nhiều ngõ rẽ; đi chậm, dừng hẳn vào lề khi cần hỏi đường. Tôi không đưa con số quãng đường hay thời gian, vì nó tùy điểm xuất phát và mật độ xe.
Canh lúc bánh vừa ra nồi để ăn nóng tại làng
Muốn ăn bánh nóng, điều quan trọng nhất là biết nhà mình định ghé luộc bánh lúc nào. Không có một giờ chung cho cả làng: mỗi nhà một lịch, tùy lượng bánh và mối hàng. Cách chắc ăn:
- Hỏi trước. Đã quen một nhà thì gọi điện hỏi giờ mẻ bánh ra nồi.
- Đến rồi hỏi. Chưa quen ai thì hỏi người dân nhà nào đang làm bánh và khi nào có mẻ mới.
- Chừa thời gian chờ. Bánh chín theo nồi chứ không theo lịch của khách.
Ăn tại chỗ thì hỏi chủ nhà chỗ ngồi, đừng đứng chắn lối người đang làm. Bóc lá cẩn thận vì bánh nóng, gom lá bỏ đúng chỗ. Nước chấm ăn kèm thì theo cách của từng nhà. Muốn chụp ảnh người gói bánh hay bếp luộc, xin phép trước.
Mua bánh tẻ Phú Nhi: lượng vừa đủ và những câu nên hỏi
Bánh tẻ là món ăn chứ không phải đồ khô để dành, nên mua vừa đủ cho bữa ăn gần nhất của nhà, đừng ham mua nhiều rồi để lâu. Trước khi trả tiền, hỏi thẳng người làm bánh mấy câu:
- Bánh này luộc lúc nào?
- Mang về nên để ở đâu, để được đến khi nào?
- Muốn ăn nóng lại thì hâm thế nào cho bánh không nát?
Cứ làm theo lời dặn của nơi bạn mua. Cần nhiều bánh để biếu thì hỏi nhà làm bánh có nhận đặt trước không và hẹn giờ lấy.
Khi chọn bánh, nhìn lá: lá còn nguyên, không rách, lạt buộc chặt, bánh không bị bẹp một đầu. Giá bánh hỏi tại chỗ.
Xếp bánh tẻ trên xe máy cho khỏi bẹp, khỏi rách lá
Vài nguyên tắc dưới đây là kinh nghiệm chở đồ ăn mềm bằng xe máy, không phải quy định của làng:
- Chờ bánh nguội bớt, ráo nước rồi mới xếp. Bánh vừa vớt mềm, đè lên nhau dễ bẹp.
- Dùng hộp hoặc thùng đáy phẳng. Hộp nhựa có nắp hay thùng giấy cứng tốt hơn túi nilon mỏng.
- Xếp bánh nằm ngang, không chồng quá cao. Chèn giấy sạch vào khe để bánh không lăn.
- Không để mũ bảo hiểm, chai nước đè lên.
- Đặt thấp và chắc. Xe tay ga đặt hộp ở sàn để chân; xe số buộc hộp lên giá sau bằng dây chằng chéo, lắc thử trước khi đi.
- Không treo túi bánh ở móc. Túi đung đưa đập vào yếm xe, lá rách đúng chỗ va.
- Không để bánh nóng trong cốp quá lâu, vì cốp gần động cơ và bí hơi.
Trời mưa thì trùm thêm túi nilon bên ngoài hộp. Qua gờ giảm tốc và ổ gà thật chậm, phanh sớm và nhẹ. Cách buộc thùng hàng mềm lên xe máy cũng được nói kỹ trong bài làng bánh chưng Tranh Khúc bằng xe máy.
Ghép Phú Nhi vào một ngày ở Sơn Tây
Bánh tẻ Sơn Tây hợp với một ngày đi xứ Đoài. Một cách xếp hợp lý: sáng ghé làng ăn bánh nóng, sau đó đi chùa Mía hoặc làng cổ Đường Lâm, cuối buổi mới quay lại mua bánh mang về, nếu nhà làm bánh còn bánh hoặc đã nhận giữ cho bạn. Như vậy bánh nằm trên xe ít thời gian nhất.
Cách tính ngược giờ về từ lúc trả xe thuê có trong bài thuê xe máy một ngày đi Đường Lâm, Sơn Tây. Nguyên tắc chung: rời Sơn Tây khi trời còn sáng.
Chuẩn bị xe thuê cho chuyến mua bánh
Xe tay ga có sàn để chân phẳng như Honda Vision, Air Blade tiện đặt hộp bánh; xe số như Honda Wave thì nên hỏi tiệm xe có giá chở hàng phía sau không. Trước khi đi, kiểm tra xăng, lốp, phanh, đèn và báo cửa hàng lộ trình đi xa.
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao xe ngoài khung giờ này. Thời gian, chi phí giao nhận và khoản đặt cọc xác nhận trực tiếp khi đặt.
Tóm lại, chuyến làng bánh tẻ Phú Nhi chỉ cần ba điều: hỏi trước giờ mẻ bánh ra nồi, mua vừa đủ và hỏi kỹ cách cất, xếp bánh nằm phẳng trong hộp đáy cứng đặt thấp trên xe. Các làng nghề và điểm đi về trong ngày khác có ở mục ngoại thành Hà Nội, còn gợi ý đi chơi quanh thủ đô nằm trong chuyên mục du lịch.