Làng cổ Đường Lâm và thành cổ Sơn Tây nằm cạnh nhau ở phía tây Hà Nội, đủ xa để thành một chuyến đi trọn ngày nhưng đủ gần để về kịp bữa tối. Với khách thuê xe máy đi Đường Lâm, bài toán không nằm ở chuyện đi đường nào cho đẹp mà ở chỗ một ngày thuê có giờ nhận và giờ trả: lên lịch thế nào để xem đủ làng, đủ thành mà không phải phóng vội trên đại lộ lúc trời đã tối. Bài này xếp lịch theo đúng khung thời gian của một ngày thuê xe.
Thuê xe máy đi Đường Lâm: tính ngược từ giờ trả xe
Cách lên lịch an toàn nhất là bắt đầu từ cuối ngày. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00, và không giao nhận xe ngoài khung giờ này. Từ đó bạn có hai mốc cố định:
- Mốc đầu: sớm nhất là nhận xe lúc tiệm mở cửa. Muốn lăn bánh sớm hơn, hỏi tiệm trước xem có thể nhận xe từ tối hôm trước và tính thời gian thuê thế nào. Phương án này phải được xác nhận khi đặt, không mặc định là có.
- Mốc cuối: giờ trả xe đã hẹn, luôn trước khi tiệm đóng cửa.
Giữa hai mốc ấy, điều cần giữ chặt nhất không phải giờ trả xe mà là giờ trời tối. Đường từ Sơn Tây về nội thành dài, đoạn cuối lại rơi vào giờ tan tầm, nên mục tiêu thực tế là rời Đường Lâm khi trời còn sáng rõ. Cách xếp ngày theo mùa được bàn kỹ hơn trong bài mùa đông trời tối sớm, xếp một ngày thuê xe sao cho kịp về.
Một khung tham khảo cho người nhận xe lúc tiệm mở cửa:
- Nhận xe, kiểm tra, đổ xăng đầy, rời Long Biên trong khoảng nửa giờ sau đó.
- Chạy đến Sơn Tây, có một lần nghỉ ngắn giữa chặng.
- Thăm điểm thứ nhất trước bữa trưa, ăn trưa ở phố Sơn Tây hoặc trong làng.
- Thăm điểm thứ hai đầu giờ chiều.
- Rời Đường Lâm giữa buổi chiều, về trả xe trước giờ hẹn.
Từ Long Biên đi Sơn Tây: chọn đường đi và đường về
Xuất phát từ bên kia sông, bạn phải qua cầu vào nội thành trước. Buổi sáng sau giờ cao điểm, đi cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên (cầu Long Biên chỉ dành cho xe máy, xe đạp và người đi bộ) rồi hướng ra phía tây. Từ đây có hai lựa chọn chính.
Đại lộ Thăng Long rộng, thẳng, ít đèn đỏ, đi nhanh và dễ đoán đường. Đổi lại, xe ô tô chạy tốc độ cao, gió ngang khá mạnh ở những đoạn thoáng, và hầu như không có chỗ dừng nghỉ. Xe máy phải đi đúng làn đường gom hoặc làn dành cho xe máy theo biển báo, không đi vào làn ô tô.
Quốc lộ 32 đi qua Nhổn, Trạm Trôi, Phùng rồi vào Sơn Tây. Đường chậm hơn vì qua nhiều thị trấn, chợ và trường học, nhưng có hàng quán hai bên để nghỉ, đổ xăng hay trú mưa bất cứ lúc nào.
Gợi ý cho một ngày thuê: đi buổi sáng bằng đại lộ cho nhanh khi còn khỏe, về buổi chiều bằng quốc lộ 32 nếu trời đẹp và bạn muốn có điểm dừng, hoặc ngược lại nếu đã mệt và muốn về thẳng. Mô tả kỹ hơn về từng đoạn tuyến có trong bài làng cổ Đường Lâm bằng xe máy đi từ Hà Nội.
Thành cổ trước hay làng cổ trước
Thành cổ Sơn Tây nằm ngay trong phố, còn làng Đường Lâm cách đó một quãng ngắn về phía tây. Thứ tự thăm ảnh hưởng nhiều tới giờ về.
Thành cổ trước, làng sau hợp với người nhận xe lúc tiệm mở cửa: đến Sơn Tây gần trưa, dạo thành cổ, ăn trưa trong phố, rồi chiều vào làng khi nắng đã dịu. Điểm cuối ngày ở Đường Lâm, xa trung tâm hơn một chút, nên cần để ý đồng hồ hơn.
Làng trước, thành sau hợp với người lăn bánh sớm: vào làng lúc còn vắng khách, chiều ghé thành cổ ngay trên đường ra phố, rồi đi thẳng về Hà Nội. Lịch này giúp chặng cuối ngày ngắn và dễ đoán hơn.
Thành cổ được xây dưới triều Nguyễn bằng đá ong, có hào nước, cổng thành và khu vực giữa thành để đi dạo. Cùng vùng có đền thờ Phùng Hưng và lăng Ngô Quyền, gắn với tên gọi “đất hai vua”. Bài thành cổ Sơn Tây và làng cổ Đường Lâm bằng xe máy có thêm gợi ý ghép hai điểm. Giờ mở cửa các di tích và chuyện mua vé vào làng có thể thay đổi, nên kiểm tra thông tin của ban quản lý hoặc hỏi tại chỗ thay vì tin vào lời truyền miệng.
Trong làng Đường Lâm: gửi xe, đi bộ, ăn trưa
Đường Lâm đẹp nhất khi đi bộ hoặc đạp xe. Ngõ xóm lát gạch, tường đá ong thấp, nhiều đoạn chỉ vừa một xe máy và có người dân đi lại, phơi nông sản. Cách làm gọn nhất là gửi xe ở bãi gần cổng làng Mông Phụ, cầm vé gửi cẩn thận rồi đi bộ.
Những điểm nên ghé trong một buổi:
- Cổng làng và đình Mông Phụ, điểm nhận diện quen thuộc của làng cổ.
- Các ngõ nhà cổ, một số nhà mở cửa đón khách xem kiến trúc gỗ, hỏi chủ nhà trước khi bước vào.
- Chùa Mía, cách khu nhà cổ một quãng, có thể đi xe máy tới rồi gửi xe lần nữa.
Món nên thử là chè lam, kẹo lạc và tương làng, đều là quà nhẹ dễ mang về. Gói kín, để trong cốp xe chứ không treo ở móc, nhất là hũ tương. Khi lấy xe ra khỏi bãi, kiểm tra lại mũ, áo mưa và khóa phụ đi kèm xe thuê vẫn còn đủ trước khi rời làng.
Canh giờ về: những điều hay làm bạn về muộn
Phần lớn chuyến đi Đường Lâm bị lỡ giờ về không phải vì đường xa mà vì những chuyện nhỏ cộng dồn:
- Ăn trưa quá lâu. Bữa trưa thong thả sau một buổi sáng đi xe dễ kéo dài. Chọn quán gần điểm thăm buổi chiều để khỏi chạy lòng vòng.
- Mưa chiều. Thấy mây đen kéo về từ phía núi Ba Vì thì mặc áo mưa và lên đường sớm, đừng chờ tạnh.
- Tắc đường cửa ngõ. Đoạn vào nội thành buổi chiều thường đông. Về sớm hơn giờ tan tầm là cách tránh hiệu quả nhất.
Một quy tắc dễ nhớ: đặt báo thức trên điện thoại vào giờ phải rời Đường Lâm. Chuông reo là thu xếp ra bãi lấy xe, dù đang dở tay chụp ảnh. Nếu biết chắc sẽ về muộn hơn giờ hẹn, gọi báo tiệm sớm để hai bên xác nhận lại giờ trả trong khung tiệm còn mở cửa.
Chuẩn bị xe thuê cho chặng khứ hồi
Một chuyến đi về Sơn Tây trong ngày là quãng đường dài hơn hẳn đi trong phố, nên khi nhận xe hãy dành vài phút:
- Kiểm tra phanh trước và sau, lốp không non, đèn pha và xi nhan hoạt động.
- Đổ đầy xăng ngay khi rời tiệm, và đổ thêm ở Sơn Tây trước khi về.
- Hỏi tiệm cách liên hệ nếu xe gặp trục trặc giữa đường, lưu sẵn trong máy.
- Mang theo giấy phép lái xe, giấy tờ tùy thân và giấy tờ xe đi kèm.
Một ngày Đường Lâm, Sơn Tây trọn vẹn là ngày được tính ngược từ giờ trả xe, chọn đường đi về hợp sức, xếp đúng thứ tự làng và thành, và rời làng khi trời còn sáng. Xem thêm các lịch trình một ngày khác ở mục thuê xe theo ngày, và mọi hướng dẫn thuê xe ở Hà Nội trong chuyên mục thuê xe.