Ai định đi làng nón Chuông bằng xe máy thường quan tâm nhất một chuyện: mua nón xong thì chở về thế nào cho không móp, không bị gió lật. Làng Chuông thuộc huyện Thanh Oai, phía nam Hà Nội, là làng nghề nón lá có tiếng từ lâu, nón ở đây làm tay, vành lại rộng nên đi trên xe máy cần biết vài mẹo xếp. Bài viết đi từ cung đường, nơi mua nón cho tới cách chở nón về nguyên vẹn.
Làng nón Chuông bằng xe máy: cung đường và giờ đi
Từ nội thành, cung quen thuộc là men theo hướng Hà Đông, nối lên trục đường phía nam, rồi rẽ theo biển vào Thanh Oai, hỏi thêm đường vào làng Chuông. Quãng đường tính từ trung tâm khoảng hai mươi cây số, đường lớn suốt chặng chính, cuối cùng là đường huyện và đường làng nhỏ. Bạn nên định sẵn vị trí vào bản đồ và hỏi dân quanh vùng, vì biển chỉ dẫn cuối cung khá thưa.
Giờ đi đẹp nhất là buổi sáng sớm, nhất là vào các phiên chợ Chuông, khi làng rộn nhất và hàng nón bày dày. Phiên chợ họp theo lệ quanh tháng, đông khách từ tờ mờ sáng, đến giữa trưa là vãn. Nếu đi buổi chiều, làng yên hơn, hợp người thích chụp ảnh ngõ xóm và từng cụm nón phơi, nhưng chọn hàng có thể ít hơn phiên chợ.
Đoạn cuối vào làng đường hẹp, hai bên nhà gạch và vườn cây, có đoạn chỉ vừa một xe máy; chạy chậm, tránh bấm còi giữa khu dân cư. Ngày phiên chợ, nên để xe ở bãi đầu làng rồi bộ hành vào, vừa chắc chỗ xe vừa dễ nhìn hàng từng quầy.
Đi làng nón Chuông Thanh Oai: nơi bán nón và cách chọn
Khi đi làng nón Chuông Thanh Oai, bạn sẽ thấy nón bán ở ba nơi: quầy giữa chợ, nhà dân làm nón để hàng ở hiên, và các xưởng nhỏ ven làng. Nón ở đây chủ yếu là nón lá có vành rộng kiểu nón quai thao và các loại nón lá thường, làm tay từ khâu chọn lá tới khâu khâu vành. Mua ở nhà dân thường được xem kỹ từng chiếc, chủ nhà còn chỉ cách giữ nón bền.
Chọn nón nên xem ba điểm: lá đều và còn màu tự nhiên, vành tre thẳng không cong queo, đường khâu chắc không tuột mũi. Nón cầm lên thấy nhẹ mà vẫn cứng cáp là nón làm công phu. Nếu mua để đội thật, thử lên đầu xem độ rộng vành vừa mặt; nếu mua để làm quà hoặc trang trí, chọn chiếc có nẹp vành sạch, dễ gói.
Giá trị của nón Chuông nằm ở tay nghề chứ không ở cách bày biện, nên đừng ngại hỏi han; dân làng nghề luôn thích khách thật sự quan tâm đến từng công đoạn. Nhiều nhà còn để khách xem họ nhọn lá, ghép vành ngay tại hiên, một cảnh đáng xem hơn nhiều điểm tham quan đã quá quen.
Chở nón lá bằng xe máy: xếp nón sao cho không móp
Đây là phần quan trọng nhất của bài: chở nón lá bằng xe máy sao cho về tới nhà vẫn nguyên vẹn. Nguyên tắc đầu tiên là không để nón nằm phẳng dưới yên hoặc trong cốp bị đè nặng, vì vành nón sẽ móp ngay. Cách tốt nhất là xếp nón chồng lên nhau theo chiều tự nhiên, quai hướng lên trên, rồi buộc nhẹ bằng dây mềm quanh vành.
Nếu mua một hai chiếc, đội nón trên đầu khi chạy xe là cách dân dã và hiệu quả nhất, vừa khỏi lo móp vừa thêm chút dáng quê cho chuyến đi. Với ba, bốn chiếc, dùng hai chiếc lớn úp lên nhau, lót giấy mềm giữa hai vành, rồi buộc chéo vào sau yên xe. Với số lượng nhiều hơn, nhờ chủ hàng gói thành từng bó bằng lá buông ngoài, xong ghép các bó dựng đứng sau yên, đầu bó hướng lên trời.
Trên đường về, tránh chạy quá nhanh đoạn đường thoáng, vì gió lật mạnh dễ làm rách lá hoặc lệch vành. Gặp mưa to thì dừng, trùm nilon kín cho bó nón; nón ướt mà bị đè sẽ mất dáng rất nhanh. Về tới nhà, treo nón ở nơi thoáng, thỉnh thoảng lau bằng khăn ẩm để giữ màu lá.
Nếu mua nhiều nón làm quà
Mua nón làm quà nên chọn những chiếc cùng cỡ, dễ xếp chồng và gói gọn. Nhờ chủ hàng gói lại bằng giấy mềm hoặc lá buông quanh vành, kèm chút quai buộc hình nơ cho bộ quà trọn. Trên xe, để gói nón dựng cạnh thân xe, dùng dây thắt chặt vào sườn yên, không để vắt ngang qua yên vì dễ trượt khi cua.
Nếu bạn đi nhóm, chia số nón cho vài xe thay vì dồn một xe chở hết; nón nhẹ nhưng cồng kềnh, chia đều sẽ chắc tay lái hơn. Trường hợp mua số lượng lớn cho lớp học, đoàn thể hoặc làm quà cưới, nên gọi trước cho xưởng, vừa có hàng đủ cỡ vừa được gói chắc cho chuyến về.
Lưu ý đường về và ghép điểm
Về cung, tránh giờ chiều muộn cuối tuần vì đường phía nam về nội thành đông; nên lùi giờ ra về trước bốn giờ chiều. Trạm xăng quanh cung có nhưng thưa, kiểm tra xăng trước khi rời nội thành. Trời nắng gắt thì che bó nón bằng khăn, vừa chắn bụi vừa giữ màu lá không bị úa nhanh.
Nếu còn thời gian, ghép thêm một điểm đến quanh phía nam Hà Nội, hoặc tham khảo chuyên mục ngoại thành Hà Nội và du lịch Hà Nội để thêm chặng trọn buổi. Vài làng nghề khác cũng nằm quanh trục này, ghép một vòng là có trọn một ngày làng nghề Hà Nội.
Một chuyến về làng nón có thể trọn vẹn chỉ với nửa buổi, nhưng vẫn phụ thuộc vào chiếc xe: êm máy, chắc phanh, đủ chỗ thắt bó nón sau yên. Nếu bạn cần thuê xe máy cho các chuyến về làng nghề quanh Hà Nội, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú nhận đặt xe tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, quận Long Biên, mở cửa từ 09:00 - 21:00, điện thoại 0942 467 674.