Trong các làng nghề mây tre đan Hà Nội, làng mây tre đan Phú Vinh ở huyện Chương Mỹ là nơi nhiều người chọn cho một buổi đi xem thợ làm nghề thật, không phải phiên chợ bày sẵn. Nghề ở đây là đan mây, tre, nứa thành đủ món từ giỏ, sọt đến bàn ghế; đi bằng xe máy thì cung đường lại dễ, chỉ cần biết cách ghé xưởng cho đúng lúc. Bài viết chỉ từng bước một.
Làng mây tre đan Phú Vinh: đến nơi rồi đi thế nào
Làng nằm ở huyện Chương Mỹ, phía tây Hà Nội, quãng đường tính từ trung tâm khoảng ba mươi cây số. Không gian làng vẫn giữ nếp nhà vườn, sân phơi tre và kho mây; đi vào trong làng, ngõ nhỏ chạy qua từng hộ làm nghề, chỗ phơi nguyên liệu, chỗ đan dở dang để nguyên trên sân. Ai thích chụp ảnh hồn hậu của nghề thì đây là nơi đẹp, ít cảnh làm phục vụ khách.
Đến nơi, cách hợp lý nhất là đi bộ chậm quanh các ngõ chính, dừng ở những hộ mở cửa để khách xem. Không phải nhà nào cũng xưởng lớn, phần lớn thợ đan ngay tại hiên nhà, nhìn gần được từng công đoạn. Trẻ nhỏ trong làng quen cảnh khách viếng nên hỏi han đều được chỉ gọn gàng.
Hỏi đường ở đây dễ vì dân quen tiếng làng nghề; cứ nói ghé xem người đan là được chỉ tới các hộ đang mở hàng. Mang theo nước uống, vì quán đầu làng thưa; đầu hè nắng gắt nên đội mũ rộng hoặc dùng chính một chiếc nón nghề mua ở làng gần đó.
Phú Vinh Chương Mỹ bằng xe máy: cung đường và chỗ để xe
Đi Phú Vinh Chương Mỹ bằng xe máy, cung quen thuộc là men theo trục đường hướng Hòa Bình, nối lên quốc lộ 6, chạy theo hướng Chương Mỹ rồi rẽ theo biển vào địa bàn có làng. Đường lớn suốt chặng chính, đoạn cuối là đường liên xã và ngõ làng nhỏ. Định sẵn vị trí vào bản đồ, hỏi thêm dân ven quốc lộ vì biển chỉ dẫn cuối cung khá thưa.
Chỗ để xe quanh làng dễ hơn nhiều nơi: các hộ làm nghề thường có sân rộng, khách ghé xem hàng thì cứ dựng xe trong sân, xin phép chủ nhà một câu là được. Ngày phiên chợ hoặc lễ hội, sân kín sớm hơn, khi đó để xe ở bãi đầu làng rồi bộ hành vào. Trước khi rời xe, khóa cổ, rút chìa, chụp lại vị trí cho dễ tìm lúc ra về.
Đoạn cuối vào làng đường hẹp và có chỗ sỏi đá, chạy chậm giữ khoảng cách giữa các xe nếu đi nhóm. Mùa mưa mặt đường trơn, xem lốp và phanh trước khi khởi hành; về khuya thì bật đèn sớm vì đèn đường quanh làng thưa.
Xem thợ đan và cách ghé xưởng
Thợ đan ở Phú Vinh làm theo lượt nguyên liệu, không có giờ trình diễn cố định, nên muốn xem trọn một công đoạn nên đi buổi sáng, khi các xưởng dỡ tre, chẻ mây và bắt đầu đan. Mỗi món qua tay thợ từ khâu chọn tre già, luộc hoặc hun khói cho sạch mọt, chẻ nan tới đan và viền mép; nhìn trọn được hai ba khâu trong một buổi là đã hiểu gần hết cái khó của nghề.
Ghé xưởng nên hỏi han lễ phép trước khi chụp ảnh hoặc sờ vào hàng dở; thợ nơi đây hiền, thích kể nghề hơn là mời chào. Nếu bạn thật sự quan tâm một món, hãy hỏi cách giữ: hàng mây tre để khô ráo, thỉnh thoảng phơi nắng nhẹ, tránh để chỗ ẩm là hàng bền lâu. Vài xưởng còn nhận đan theo yêu cầu, khách về nội thành có thể nhờ làm rồi ghé lấy chuyến sau.
Làng nghề mây tre đan Hà Nội giờ có nhiều nơi chuyển sang hàng trang trí, nhưng ở Phú Vinh vẫn giữ món dùng thật: sọt, giỏ, cần xé, nong nẹp và đủ món cho nhà bếp. Ai mê phong cách sống chậm thường về với một cái sọt đan tay, vừa dùng được vừa là món kỷ niệm của chuyến đi.
Làng nghề mây tre đan Hà Nội: chọn món gọn mang về
Chọn món mang về trên xe máy nên theo nguyên tắc gọn và chắc: khay đan, rổ nhỏ, ống đũa hoặc hộp đan vừa tay là những món dễ chở nhất. Món to như bàn ghế đan cần để vào thùng xe hoặc buộc chắc sau yên, quấn kín bằng nilon nếu trời báo mưa. Hàng đan tuy chắc nhưng nan mỏng, không nên để bị đè bởi hành lý nặng khác.
Trên đường về, các món đan buộc chặt hai điểm tiếp xúc với thân xe, chèn khăn ở chỗ dễ cọ để khỏi trầy lớp mây bóng. Đường quốc lộ về nội thành nhiều xe tải, tránh chạy sát làn ngoài; tới nội thành thì cua cẩn thận ở khúc hẹp. Về tới nhà, mở hàng ra phơi nắng nhẹ một buổi rồi mới dùng.
Ghép thêm điểm quanh Chương Mỹ và đường về
Quanh Chương Mỹ có thêm chùa cổ trên đồi nổi tiếng của huyện, ghép vào buổi đi là vừa phải; xem thêm các bài trong chuyên mục ngoại thành Hà Nội để chọn chặng, hoặc tham khảo một điểm đến khác và chuyên mục du lịch Hà Nội cho trọn buổi. Nếu đi cả ngày, ăn nhẹ ở quán đầu làng, món đồng quê quanh đây đơn giản mà đậm vị.
Về cung, lùi giờ ra về trước chiều muộn, đường về nội thành cuối tuần đông. Trạm xăng ven quốc lộ có, nhưng kiểm tra xăng trước khi rời làng vẫn chủ động hơn. Chạy chậm qua thị trấn, giữ khoảng cách với xe tải và các xe trâu bò đi chậm khi qua đoạn đường đê.
Một buổi ở Phú Vinh cho bạn thấy trọn một làng nghề còn làm thật, nhưng để buổi đi trọn, chiếc xe phải đủ khỏe cho quãng đường ba mươi cây số và đủ chỗ buộc hàng đan. Nếu bạn cần thuê xe máy cho các chuyến về làng nghề quanh Hà Nội, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú nhận đặt xe tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, quận Long Biên, mở cửa từ 09:00 - 21:00, điện thoại 0942 467 674.