Chuyến đi làng cổ Cự Đà bằng xe máy thường chỉ mất nửa buổi nhưng lại cho cảm giác về hẳn một vùng quê cũ: làng nằm bên sông Nhuệ, thuộc huyện Thanh Oai, phía nam Hà Nội, nổi tiếng với nhà cổ, phố làng gạch và nghề làm miến. Muốn đi cho nhàn, cần biết đường vào, chỗ gửi xe và giờ phơi miến đẹp nhất. Bài viết tóm lại từng ý một.
Làng cổ Cự Đà bằng xe máy: tính cung đường từ nội thành
Từ nội thành, cung quen thuộc là men theo hướng Hà Đông, nối lên trục đường phía nam, rồi rẽ theo biển vào Thanh Oai. Quãng đường tính từ trung tâm khoảng hai mươi cây số, đường lớn suốt chặng chính, cuối cùng là đường huyện rồi đường làng. Bạn nên định sẵn vị trí bến sông Cự Đà vào bản đồ, vì biển chỉ dẫn cuối cung khá thưa, dân quanh vùng lại quen gọi theo tên cầu và bến.
Đoạn cuối vào làng đường hẹp, hai bên là nhà gạch và vườn cây, có đoạn chỉ vừa một xe máy và một xe đạp. Chạy chậm, tránh bấm còi giữa khu dân cư, và để ý trẻ con với gà vịt thả rông đầu ngõ. Mùa mưa có chỗ trũng, xuống ga nhẹ khi qua.
Đi làng cổ Cự Đà Thanh Oai: giờ đi và chỗ gửi xe
Đi làng cổ Cự Đà Thanh Oai nên chọn sáng sớm trong tuần hoặc chiều muộn cuối tuần. Sáng trong tuần, làng vắng, ánh nắng xiên qua mái gạch rất đẹp để chụp ảnh; chiều cuối tuần, nắng dịu và có những hộ mở cửa nhà cổ cho khách ngắm. Ngày lễ, làng đông hơn nhưng vẫn hiền, không chật như các phố đi bộ trong nội thành.
Chỗ gửi xe là điều may mắn ở Cự Đà: quanh bến sông và đầu làng có bãi đất rộng của dân, gửi xe dễ, ngày lễ cũng hiếm khi kín. Để xe ở đầu làng rồi bộ hành vào là cách hay dùng nhất, vì lối trong làng nhỏ và nhiều đoạn chỉ dành cho người đi bộ. Trước khi rời xe, khóa cổ, rút chìa, chụp lại vị trí để dễ tìm lúc ra về.
Nhà cổ bên sông Nhuệ: những gì nên ngắm
Làng giữ được dãy nhà cổ xây kiểu hiên rộng, tường gạch chỉ, mái ngói cổ kỹ, mặt nhà hướng ra bờ sông Nhuệ. Đi bộ dọc bến sông, bạn sẽ thấy từng cụm nhà cổ nối nhau, xen lẫn vườn chuối và cổng làng bằng gạch. Cầu qua sông nối làng với bãi bên kia, đứng trên cầu nhìn xuống dòng Nhuệ là góc chụp ảnh được khách ở lại nhiều nhất.
Vài gia đình trong làng còn giữ nhà cổ nguyên vẹn, khách qua có thể ngắm từ ngoài hiên; hỏi han lễ phép thì thường được vào xem vài phút. Nếu được, hãy ghé hỏi thăm các cụ già đầu làng, chuyện kể về làng luôn sinh động hơn mọi tài liệu viết sẵn.
Dạo quanh một vòng bộ hành hết chừng một tiếng, đủ thấy từ đình làng, chùa cổ đến các nhà thờ họ. Trải qua bao biến thiên, làng vẫn giữ được tên gọi gắn với dãy nhà cổ ven sông, điều mà ít làng quanh Hà Nội còn làm được. Nếu đi theo nhóm, hẹn nhau ở bến sông làm mốc, vì các ngõ trong làng dễ làm lạc người quen.
Làng miến Cự Đà: coi nghề phơi miến thế nào
Làng miến Cự Đà làm miến dong theo nghề truyền thống, vụ cao điểm rơi vào tiết lạnh cuối năm. Sáng sớm, các gia đình đổ bột, kéo sợi miến, rồi phơi trên bãi ven sông và sân nhà; cảnh miến trắng trải mảng dưới nắng là hình ảnh đặc trưng khiến nhiều khách cố tình về làng vào đúng buổi sớm. Bạn có thể ghé xem từng công đoạn: từ ngâm dong, quay bột, kéo sợi đến phơi, các cụ trong làng đều sẵn lòng chỉ cho khách thấy cách làm thủ công.
Về sớm nhất có thể, vì miến chỉ phơi đến giữa trưa là gom; khách đến chiều muộn thường chỉ thấy bãi trống. Mang theo khăn phủi bụi và mũ rộng, bãi phơi không có bóng râm. Dạo quanh các sân phơi nhớ giữ lối cho dân làng ra vào gom hàng, khung cảnh đẹp nhưng làng vẫn là nơi người ta mưu sinh từng ngày.
Miến phơi xong được đóng thành từng bó nhỏ, dân trong làng bán tại nhà cho khách ghé mua mang về, phần lớn là món quà hợp ý của người nội thành. Chở miến về trên xe máy chỉ cần để trong túi kín, ép nhẹ giữa hai kiện đồ, không để hẳn dưới yên chỗ nặng vì miến dễ vỡ vụn.
Lưu ý khi đi giữa làng và đường về
Trong làng, đi chậm và nói nhỏ, vì đây là làng người ở thật chứ không phải phim trường. Chụp ảnh nhà cửa nên hỏi trước chủ nhà, chụp người trong nhà làm miến thì xin phép lịch sự. Nếu ăn uống, vài quán nhỏ đầu làng bán món dân dã, ăn nhẹ rồi dạo bờ sông là đủ cho một buổi.
Về cung, nếu còn thời gian, ghép thêm một điểm đến quanh phía nam Hà Nội, hoặc tham khảo chuyên mục ngoại thành Hà Nội và du lịch Hà Nội để thêm chặng. Chạy về trước tối, đèn đường trên đường huyện thưa, và nhớ làn đường khi qua các khúc cua không gương.
Một buổi ở Cự Đà cho bạn đủ cả nhà cổ, sông Nhuệ, nghề miến và chút vẻ yên của làng Việt cũ, nhưng để buổi đi trọn, chiếc xe phải êm và chắc. Nếu bạn cần thuê xe máy cho các chuyến về làng quanh Hà Nội, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú nhận đặt xe tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, quận Long Biên, mở cửa từ 09:00 - 21:00, điện thoại 0942 467 674.