Hà Nội nắng nóng nên đi đâu cho đỡ mệt là câu hỏi của bất kỳ ai phải di chuyển bằng xe máy giữa những ngày hè ba mươi tám độ. Nắng ở đây không chỉ nóng mà chói, mặt đường bắt nhiệt lên thấy rõ qua hai bên gác chân, nên đi sai khung giờ là về nhà cháy cả mặt. Cách xử lý không phải là hủy lịch trình, mà là chia lại ngày: sáng sớm ra ngoài, trưa trốn vào nơi có mái che, chiều muộn mới chạy tiếp. Bài viết này gợi ý theo đúng sơ đồ đó, kèm nhóm điểm nhiều bóng mát quanh thành phố; tổng quan các lựa chọn khác nằm ở chuyên mục du lịch và danh sách điểm đến.
Chia giờ trong ngày hè nắng gắt
Khung dễ chịu nhất của một ngày hè ở Hà Nội là từ năm giờ đến tám giờ sáng: trời còn mát, đường vắng, chụp ảnh được. Đây cũng là lúc thành phố có dáng riêng: hàng quán bán sáng mở cửa, người tập thể dục ven hồ, nắng vàng nhạt chưa leo lên tán cây.
Đó là phần mà du khách ngủ nắng luôn bỏ lỡ, và cũng là câu trả lời cho ai nghĩ rằng Hà Nội mùa hè chỉ có nắng xấu. Chín giờ trở đi nắng đã gắt, và từ mười một giờ đến ba giờ chiều là đoạn nên tránh hoàn toàn nếu không buộc, vì nhiệt mặt đường lên cao nhất lúc này và xe đứng đèn đỏ nghe nóng lên như ngồi cạnh chảo. Sau bốn giờ rưỡi chiều, khi nắng nghiêng và bớt gay, bạn chạy tiếp được một mạch tới tối.
Nguyên tắc chia giờ thực ra là chia chặng: mỗi chặng chạy không quá bốn mươi phút, xen giữa là chỗ nghỉ có mái che hoặc có cây. Đoạn xấu nhất thường không phải quãng đường mà là lúc dừng: bãi xe trải bê tông giữa trời, gửi xe xong còn đi bộ thêm hai trăm mét dưới nắng, là cách mất sức nhanh nhất không cần chạy. Vì vậy khi chọn điểm giữa buổi, ưu tiên nơi bãi gửi có mái bạt và cổng vào gần khu tham quan.
Với khách thuê xe máy đi cả ngày, nên đổ đầy xăng từ sáng sớm để khỏi phải đứng nạp giữa trưa, và để xe ở bãi có mái bạt thay vì giữa sân bê tông, vì yên xe đen nóng có thể phỏng cả bàn chân qua lớp quần mỏng.
Hà Nội nắng nóng nên đi đâu: nhóm điểm nhiều bóng mát
Nhóm công viên luôn là lựa chọn số một. Công viên Thủ Lệ có tán cây cổ thụ dày, đường dạo quanh co, lại có khu nuôi thú để ghé xem; kinh nghiệm về đi công viên Thủ Lệ bằng xe máy chỉ rõ chỗ gửi xe và giờ mở cửa nên đọc trước. Công viên Bách Thảo mát hơn nữa nhờ sát sông, tán cây cao thoáng, hợp đi sớm hoặc cuối chiều; cách đi nửa ngày vòng qua đó đã có sẵn trong bài dạo công viên Bách Thảo nửa ngày.
Nhóm ven hồ cũng đáng gọi là ốc đảo mùa hè: gió Hồ Tây và bóng cây rợp hai bên dải ven đường làm mát hẳn so với nội phố. Chạy quanh hồ buổi sáng sớm là một trong những quãng dễ chịu nhất của Hà Nội; khung giờ và cung đường đã được xếp trong bài chạy xe vòng Hồ Tây sáng sớm, bạn có thể lấy nguyên lịch đó cho ngày hè.
Trốn nắng trưa ở nơi có mái che
Trưa hè là lúc chuyển sang nhóm điểm trong nhà. Bảo tàng là lựa chọn hiển nhiên: mát, ngồi được lâu, và tập trung ở khu trung tâm nên di chuyển ngắn. Bài ghé các bảo tàng trong trung tâm Hà Nội xếp sẵn một vòng bảo tàng nối nhau, hợp để trốn nắng hai ba tiếng giữa trưa mà vẫn thấy được phần đặc sắc của thành phố. Kế đến là một vòng bảo tàng Dân tộc học, nơi có nhà rông vườn cây rộng; cách đi và gửi xe ghi trong đến bảo tàng Dân tộc học bằng xe máy.
Nếu bảo tàng đóng cửa nghỉ trưa, quán cà phê phố cổ là chặng đệm quen thuộc. Quán cà phê phố cổ chạy xe máy ghé được liệt kê mấy nơi để xe hờ an toàn, phù hợp nghỉ lâu giữa trưa. Cuối cùng, bảo tàng Hỏa Lò mở cửa đến buổi chiều muộn vẫn là phương án cứu bình nếu lịch sáng bị trễ, vì khu này về chiều mở cửa khá muộn so với các bảo tàng khác.
Giữ sức khi chạy xe máy ngày nắng
Trang bị chống nắng quyết định bạn về nhà mệt hay phỏng: mũ bảo hiểm có kính và mũ trùm kín, áo tay dài mỏng, găng bằng vải, và nước lọc tối thiểu một bình để trong cốp. Kính mắt giúp hai mắt khỏi phải nheo suốt chặng, đỡ mỏi cổ hơn người nào nghĩ. Giày bệt kín mũi vừa chống nóng bàn đạp vừa an toàn khi dừng chân lên vỉa hè nung.
Kem chống nắng bôi lại sau mỗi lần xuống xe lâu, vì lớp đầu thường đã trôi theo mồ hôi; nước thì uống từng ngụm nhỏ đều đặn cả ngày thay vì chờ khát mới uống một hơi. Trưa hè nên ăn nhẹ thay cho bữa no: cơ thể phải gánh một bữa lớn giữa trời nóng dễ gây buồn ngủ mệt mỏi khi lái về chiều.
Trên xe, đứng đèn đỏ lâu thì tấp vào bóng cây ven vạch, đừng đứng lì giữa đoạn không che. Giữa các chặng, xuống xe đi vài phút cho chân đỡ tê và cho máy nguội, nhất là xe số chạy đường dài nắng nóng hay bị nóng máy, ì đề. Cuối ngày, nếu thấy chóng mặt hoặc mỏi bất thường, ngừng hẳn ở chỗ mát, uống nước và nghỉ chừng mười lăm phút rồi mới về; chạy thêm khi cơ thể đã báo đỏ là cách ngã xe nhanh nhất trong mùa hè.