Chợ Long Biên sáng sớm xe máy là cách gần nhất để thấy nhịp nông sản của Hà Nội: xe tải chở rau củ từ các tỉnh về dỡ từ ba giờ sáng, chợ dồn đến năm giờ thì chật kín, và tan dần trước tám giờ khi phố đã thức. Ai đi xe máy thì được lợi lớn: chợ nằm sát khu Long Biên, đường vào ngắn, nhưng chợ đầu mối là địa hình của xe tải, nên phải biết đường nào và giờ nào để không bị kẹt giữa hàng. Bài viết này xếp khung giờ, lối vào, chỗ dừng xe và cách đi một vòng nhanh gọn; các điểm khác xem ở chuyên mục du lịch và danh sách điểm đến.
Chợ Long Biên sáng sớm xe máy: khung giờ đáng đi
Năm giờ sáng là thời điểm vàng: rau củ đã bày lên sạp, hàng cá và thịt đã về đủ, mà xe tải bốc dỡ đã vơi phần đông. Đi bốn giờ thấy nhiều nhất phần bốc dỡ nhưng lối đi còn ngổn ngang thùng hàng; đi sau sáu giờ rưỡi thì chợ vãn dần, hàng tốt đã sỉ gần hết.
Chỉ nên đi một buổi ngắn, từ năm giờ tới sáu giờ rưỡi, vì chợ đầu mối không có chỗ ngồi chơi lâu. Đi giữa tuần vắng hơn cuối tuần, hàng cũng đều hơn; sáng chủ nhật nhiều sạp nghỉ, chợ ngắn.
Ai thích khung bình minh ven sông thì ghép thêm chặng ngắm cầu Long Biên lúc bình minh, vì từ chợ chạy ra mép sông chỉ vài phút, ánh sáng lên cầu và mặt nước vào khung này rất đáng một vòng chậm.
Đường vào và cách tránh xe tải
Lối vào chợ nhỏ hẹp hơn mặt đường chính, nên từ hướng cầu hoặc từ trục Long Biên, rẽ vào đúng ngõ dẫn chợ, chạy chậm và quan sát gương vì xe tải đang lùi quay đầu gần cổng. Ban đêm đèn xe tải chiếu ngược dễ choáng, hạ đèn và nhìn mép đường để giữ hướng.
Tuyệt đối đừng bám sát sau xe tải đang lùi hoặc đang đổ hàng: điểm mù của tài xế rất lớn, và mép đường đầy thùng hàng lăn ra ngoài. Xe máy đi sát lề, nhường giữa đường cho xe tải xoay, coi như luật bất thành văn của chợ đầu mối.
Nếu chưa quen khu này, ghé đền và chợ em Long Biên với khung giờ và gửi xe trước, xác định phương hướng, rồi mới quay lại chợ đầu mối; hai điểm cách nhau không xa.
Chỗ dừng xe và một vòng chợ
Xe máy đỗ trong sân chợ theo hàng, giữ yên xe thẳng để người khác còn dừng được. Đừng khóa cứng lối ra vào. Đi bộ một vòng theo chu vi trước rồi mới chọn mua: sạp ngoài cùng thường bán lẻ, sạp sâu bên trong giá sỉ.
Mua lẻ nên chọn sạp đã bày sẵn từng nắm, cân nhỏ; hỏi giá trước khi cân, vì chợ đầu mối quen cân cả yến. Chợ cũng có hàng ăn sáng của người trong chợ: bát phở, xôi và trà, rẻ và nhanh, ăn tại chỗ để tiện canh xe.
Đồ đáng mua ở chợ đầu mối là các loại củ, rau ghép cả bó to, và các loại quả chín cây vừa dỡ: giá thấp hơn hàng rong, độ tươi hơn vì vừa xuống xe. Không nên mua thứ mình không biết bảo quản, vì một mớ rau muống mua về để qua ngày là héo, mua vừa bữa là hợp lý nhất.
Một vòng chợ trong ba mươi phút
Chợ chia theo dải khá rõ: dải gần cổng là rau các loại, dải giữa là thịt và cá đồng, dải trong cùng là củ, quả và gia vị. Người đi lẻ nên đi theo đúng thứ tự đó: rau mua trước vì để được lâu, cá mua cuối và mang trực tiếp về, thịt cân giữa chặng rồi ghé hàng xôi ăn sáng cho khỏi lạnh.
Mỗi dải có ba bốn sạp lớn, cứ hỏi giá chéo hai sạp cạnh nhau là biết mặt bằng giá của buổi. Người bán chợ đầu mối tính nhanh, ít trả giá nhiều vòng, nên hỏi một lần, ưng thì cân ngay, giúp giao dịch gọn cho cả hai bên.
Vòng chợ có thể đi bộ hết trong nửa tiếng nếu không dừng lâu, nhưng với ai mới đến, nên để dành thêm mười lăm phút đứng xem một phiên dỡ hàng từ xe tải: xiết dây, mở chăn, hoa và củ lộ ra theo từng lớp — đó là phần thú vị nhất của chợ sáng sớm, và cũng là chỗ chụp ảnh đẹp mà không vướng người.
Về trước giờ phố dậy
Chuẩn bị cho chuyến đi sáng sớm cũng gọn: nón bảo hiểm kín vành vì gió sông về khuya lạnh, một lớp áo khoác mỏng, điện thoại sạc đầy để tra lại lối vào nếu đi đường mới, và túi nilon sạch để bọc rau củ trước khi cho vào cốp. Mũ tròng hoặc găng mỏng giúp đỡ lạnh tay giữa chặng sớm, khi độ ẩm sông lên cao làm da dễ khô.
Chạy về lúc phố đang sáng dần là phần dễ chịu nhất: đường còn thoáng, xe tải đã vãn, và sau lưng là cả một chợ đang chuyển nông sản cho thành phố. Tổng chuyến chỉ vài tiếng, chưa cần chuẩn bị gì nhiều ngoài nón bảo hiểm kín và áo ấm, nhưng mang về được rau củ tươi của bữa sáng, và một khung chợ mà ít du khách kịp thấy.
Một điểm nữa đáng nói: chợ đầu mối Long Biên nằm gần cụm cầu và mép sông, nên ai đi chợ xong còn có thể nối thêm chặng ven đê ngắm dòng sông lúc mặt trời lên, hoặc ghé các hàng phở nổi tiếng quanh khu chợ ăn bát sáng trước khi về. Trời mưa thì phần chợ trong nhà có mái tôn vẫn hoạt động, chỉ cần đi chậm hơn và mang giày không thấm.