Đi suối cá thần Cẩm Lương xe máy từ Hà Nội là chuyến mà nhiều gia đình hỏi tôi khi muốn cho con xem một thứ lạ hơn công viên: hàng nghìn con cá lớn bơi trong dòng suối trong vắt dưới chân núi, không ai bắt, không ai ăn. Quãng đường khoảng 150 km mỗi chiều, phần lớn chạy trên đường Hồ Chí Minh qua đất Hòa Bình cũ. Dưới đây là cách đi, cách cư xử ở suối và cách ghép thành chuyến hai ngày ở miền Tây Thanh Hóa.
Suối cá Cẩm Lương ở đâu, có gì đáng xem
Người Mường trong vùng gọi dòng suối này là Mó Ngọc. Suối nằm ở bản Lương Ngọc, xã Cẩm Lương cũ thuộc vùng Cẩm Thủy, Thanh Hóa, bên bờ nam sông Mã, chảy ra từ một hang đá dưới chân núi Trường Sinh.
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, cấp huyện không còn và tên xã có thể đã đổi; vài trang du lịch ghi khu này nay thuộc xã Cẩm Tú. Khi tìm đường, bạn cứ gõ “suối cá thần Cẩm Lương” trên ứng dụng bản đồ, không cần nhớ tên xã mới.
Cá ở đây chủ yếu là cá dốc, loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam, lẫn với cá chài, cá mại; nhiều con nặng vài ký. Người dân tin đây là cá thần, gắn với truyền thuyết thần Rắn được thờ ở ngôi đền ngay bên bờ suối, nên đời này qua đời khác không ai đánh bắt.
Mùa nước cạn, lòng suối chỉ sâu vài chục phân, đứng trên bờ đá nhìn rõ từng đàn cá, trẻ con rất thích.
Cung đường suối cá thần Cẩm Lương xe máy: Xuân Mai, đường Hồ Chí Minh, Cẩm Thủy
Xe máy không được chạy cao tốc, nên tuyến hợp lý nhất là đường Hồ Chí Minh. Từ phía Long Biên, bạn qua sông Hồng vào nội thành, ra Hà Đông rồi theo quốc lộ 6 tới Xuân Mai. Tại đây rẽ vào đường Hồ Chí Minh theo hướng đi Thanh Hóa.
Đường chạy qua Lương Sơn, Lạc Thủy của tỉnh Hòa Bình cũ, từ giữa năm 2025 đã nhập vào tỉnh Phú Thọ, rồi sang đất Thạch Thành của Thanh Hóa và tới Cẩm Thủy. Các trang du lịch thường hướng dẫn rẽ phải ở ngã ba Cẩm Thủy rồi đi thêm khoảng 15 km tới suối; đoạn cuối là đường nhỏ nhiều ngã rẽ nên bật bản đồ cho chắc.
Chạy đều tay, nghỉ hai lần, xe máy mất khoảng bốn tiếng. Xuất phát lúc sáu giờ sáng thì gần trưa có mặt ở suối.
Lưu ý trên đường Hồ Chí Minh đoạn này
- Đường hai làn, ít đèn tín hiệu, xe tải và xe khách chạy nhanh. Đi sát làn phải, không vượt ở khúc cua hay đỉnh dốc che tầm nhìn.
- Đổ đầy bình ở Xuân Mai, kim xuống nửa bình là ghé cây xăng gần nhất.
- Qua bản thì giảm tốc: trâu bò, chó, trẻ con đạp xe hay băng ngang bất ngờ.
- Mưa lớn làm đoạn đèo dốc trơn, mép đường có đất đá trôi xuống; trời xấu thì hoãn chuyến.
Ở suối cá: cư xử đúng và giữ an toàn cho trẻ
Gửi xe ở bãi có người trông gần cổng khu tham quan, nhận vé và hỏi tiền gửi trước. Từ bãi vào suối có một đoạn đi bộ, có thời điểm có xe điện chở khách. Giờ mở cửa và giá vé có thể thay đổi, nên hỏi tại cổng trước.
Những việc nên giữ khi xem cá:
- Không câu, không vớt, không lấy tay túm cá; với người dân bản Ngọc đây là cá thiêng.
- Muốn cho cá ăn thì hỏi người trông khu loại thức ăn nào được phép. Đừng ném bánh mì, bim bim hay đồ ăn thừa xuống suối.
- Không xả rác, không rửa tay bằng xà phòng hay giặt đồ dưới suối; người dân vẫn dùng nước suối trong sinh hoạt.
- Vào đền thờ thì mặc kín đáo, nói khẽ, hỏi trước khi chụp ảnh bên trong.
- Đá ven suối phủ rêu rất trơn. Trẻ nhỏ luôn có người lớn nắm tay, không cho trèo xuống lòng suối dù nước nông.
Chiều tối đàn cá thường về hang trong núi, nên tới trước giữa chiều. Sau mưa to nước có thể đục; dịp lễ hội đầu xuân rất đông, gia đình có con nhỏ nên tránh.
Chở trẻ nhỏ chặng dài: nên đi trong ngày hay ngủ lại
Ba trăm cây số đi về trong một ngày, với trẻ ngồi giữa là quá sức. Gia đình có con nhỏ nên làm chuyến hai ngày. Bài đi về trong ngày hay ngủ lại có cách cân nhắc chi tiết hơn.
Mấy điều tôi hay dặn khi chở trẻ:
- Mũ bảo hiểm vừa đầu trẻ, cài quai chắc, không lấy mũ người lớn đội tạm.
- Nghỉ khoảng mỗi tiếng một lần, cho trẻ xuống xe đi lại, uống nước.
- Thấy trẻ gà gật thì dừng ngay, không cố chạy thêm vài cây số.
Ghép suối cá với chuyến miền Tây Thanh Hóa trong hai ngày
Một ví dụ dễ hình dung: vợ chồng ở Long Biên chở con nhận xe tối thứ Sáu, sáng thứ Bảy rời nhà lúc sáu giờ, gần trưa tới suối cá, ăn trưa ở Cẩm Thủy. Buổi chiều có hai hướng tùy sức người lái.
Hướng tây: lên Pù Luông
Từ Cẩm Thủy theo quốc lộ 217 ngược sông Mã về phía Bá Thước, rồi vào vùng Pù Luông ngủ homestay giữa ruộng bậc thang. Đường vào Pù Luông dốc, cua gắt, chỉ hợp người tay lái vững. Sáng Chủ nhật có thể về theo hướng Mai Châu rồi quốc lộ 6, tức là đi một đường, về đường khác để khỏi chạy lại cảnh cũ.
Hướng đông: thành Nhà Hồ
Ít dốc hơn và hợp gia đình có trẻ nhỏ. Từ Cẩm Thủy theo quốc lộ 217 xuôi về Vĩnh Lộc, nơi có thành Nhà Hồ, tòa thành đá cuối thế kỷ XIV được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 2011. Hôm sau đi tiếp quốc lộ 217 ra quốc lộ 1 rồi về Hà Nội qua Ninh Bình, Phủ Lý.
Chiều Chủ nhật về gần Hà Nội, cửa ngõ Hà Đông hay Pháp Vân đều dễ kẹt; tính giờ xuất phát theo bài ước lượng thời gian chạy xe ra tỉnh cho khỏi vội.
Thuê xe cho chuyến suối cá
Chở thêm trẻ nhỏ và đồ đạc hai ngày thì xe tay ga yên rộng đỡ mỏi hơn. Ở tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Honda Air Blade và Honda Vision là 200.000 đ/ngày; người quen xe số có thể lấy Honda Wave 150.000 đ/ngày. Giá theo tuần, theo tháng xem ở bảng giá.
Tiệm mở cửa 09:00 đến 21:00, nên ai xuất phát sáu giờ sáng thì nhận xe từ chiều tối hôm trước và tính giờ về để trả xe trước giờ đóng cửa. Tiền cọc, giấy tờ cần mang, có kèm mũ bảo hiểm cho trẻ hay không, bạn hỏi khi đặt xe qua số 0942 467 674 để cửa hàng xác nhận trực tiếp.
Các chuyến khác cùng kiểu có ở mục cung đường cuối tuần, còn toàn bộ hướng đi quanh Hà Nội nằm trong trang cung đường.