Đi giữa khu Nhân Chính, giữa những tòa nhà cao tầng và các trục phố rộng, ít ai ngờ phía sau vẫn còn những ngõ làng cũ của vùng Kẻ Mọc. Làng Mọc Thanh Xuân không phải một địa điểm duy nhất mà là một cụm làng cổ, mỗi làng có đình, có chùa và những con ngõ nhỏ ăn sâu vào giữa khu đô thị mới. Bài này giúp bạn hiểu vùng Kẻ Mọc xưa gồm những làng nào, tìm đình bằng xe máy cho đúng chỗ và dừng xe ở ngõ hẹp mà không làm phiền người dân.
Làng Mọc Thanh Xuân: vùng Kẻ Mọc xưa gồm những làng nào
Theo các bài giới thiệu trên báo và cổng thông tin văn hóa của Hà Nội, vùng Kẻ Mọc gồm năm làng: Giáp Nhất, Quan Nhân, Chính Kinh, Cự Lộc và Phùng Khoang. Năm làng kết chạ với nhau từ lâu, nghĩa là kết thân và giúp đỡ nhau, và từ tục ấy sinh ra lễ hội năm làng Mọc, mở vào dịp tháng Hai âm lịch.
Về sau, Cự Lộc và Chính Kinh nhập làm một nên có tên chung là Cự Chính. Vì vậy ngày nay khi nói về lễ hội, người ta thường nhắc bốn đình: Giáp Nhất, Cự Chính, Quan Nhân và Phùng Khoang. Giáp Nhất, Quan Nhân và Cự Chính nằm quanh khu Nhân Chính, còn Phùng Khoang nằm về phía Trung Văn, phía Nam Từ Liêm.
Mỗi làng thờ một vị thành hoàng riêng. Quan Nhân thờ Hùng Lãng Công cùng bà Trương Mỵ Nương, người con gái của làng; Giáp Nhất thờ Phùng Luông. Với các làng còn lại, tài liệu ghi chưa thống nhất nên bài không nêu, bạn hỏi người trông đình sẽ rõ hơn bất kỳ trang mạng nào.
Đình Quan Nhân và ngôi chùa kề bên
Đình Quan Nhân còn được gọi là đình Trong hoặc đình Mọc, thờ Hùng Lãng Công. Bài viết của Hà Nội Mới và các trang di tích đều ghi một tấm bia đá dựng năm 1701 đời Lê, gắn với việc dời đình về vị trí hiện nay. Sát đình là chùa Quan Nhân, tên chữ Sùng Phúc tự, nên đi một chuyến là xem được cả hai.
Đình nằm trong khu dân cư nên bên ngoài là ngõ nhỏ, nhà sát nhà. Đặt điểm đến là “đình Quan Nhân” trên bản đồ, chọn chế độ xe máy và dừng lại ở chỗ rộng, thoáng nhất gần đó rồi đi bộ vào. Đừng chạy xe vào tận sân đình hay lối vào chùa.
Giờ mở cửa của đình và chùa không có thông tin chung đáng tin, nên hãy hỏi người trông coi hoặc người dân quanh đó. Nếu cổng khóa, đứng ngoài nhìn, không trèo hay đẩy cổng. Khi vào trong, nhớ ăn mặc kín đáo, nói khẽ, hỏi trước khi chụp ảnh nơi thờ.
Đình Giáp Nhất bên bờ sông Tô Lịch
Đình Giáp Nhất thờ Phùng Luông, nằm trên phố Giáp Nhất, cạnh bờ nam sông Tô Lịch và được xếp hạng di tích quốc gia. Khu di tích có cổng trụ, sân, đại bái và hậu cung, dựng trên một gò đất cao.
Đây là phố có dân cư sinh sống, xe và người đi bộ đi lẫn nhau. Đi sát phía phải, giữ khoảng cách và đừng đỗ xe ngay dưới cổng đình hay trên vỉa hè. Vỉa hè dành cho người đi bộ, và chỗ cổng đình cũng là lối ra vào của người dân.
Cự Chính và Phùng Khoang: hai điểm khó tìm hơn
Cự Chính chính là hai làng Chính Kinh và Cự Lộc xưa nhập lại, nay thuộc khu Nhân Chính. Theo các tài liệu giới thiệu, chùa Cự Chính còn gọi là chùa Bồ Đề, nằm trong quần thể chùa Bồ Đề, đình Cự Chính và gò Đống Thây. Ở đây tên đình, chùa và con ngõ dễ nhầm với các chùa khác trong khu, nên hãy đặt điểm đến bằng tên đầy đủ và đối chiếu bảng tên trước cổng.
Phùng Khoang nằm xa hơn về phía Trung Văn. Tên làng quen thuộc, nhưng cùng một địa danh còn có nhà thờ Công giáo, nên khi tìm trên bản đồ hãy chắc mình chọn đúng đình làng. Nếu chỉ đi một buổi, thường nên ưu tiên Quan Nhân và Giáp Nhất, rồi ghé thêm hai nơi này khi còn thời gian.
Đi xe máy vào ngõ làng: đi chậm, dừng đúng chỗ
Ngõ làng cũ hẹp, nhiều khúc quanh và xe chui ra từ cổng nhà. Vài thói quen giúp bạn đi êm và không làm phiền người dân:
- Đi chậm hơn người đi bộ nhanh. Trẻ con, người già và xe đạp có thể xuất hiện sau mỗi khúc quẹo.
- Không đỗ chắn ngõ. Một chiếc xe dựng ngang cũng đủ chặn xe cấp cứu, xe rác hay người dắt xe ra khỏi nhà. Đỗ ở đoạn đường rộng hoặc điểm trông giữ có người, rồi đi bộ vào.
- Không đỗ trên vỉa hè, không đỗ trước cổng nhà dân.
- Không bấm còi liên tục. Giảm ga, ra tín hiệu bằng đèn và để người đi bộ tránh trước.
- Không quay đầu giữa ngõ hẹp. Hết đường thì đi tới chỗ rộng gần nhất, hoặc xuống dắt xe.
Ngõ có thể có biển một chiều hoặc hạn chế xe, nên hãy nhìn biển ở đầu ngõ thay vì tin hoàn toàn vào bản đồ. Gặp đoạn quá hẹp, xuống dắt xe qua rồi mới lên xe tiếp; cách gập gương và dắt xe qua khe hẹp có trong bài gập gương xe tay ga khi dắt qua khe hẹp.
Nếu đi đúng dịp lễ hội, ngày rước kiệu người đổ ra đường rất đông. Hãy để xe cách xa và đi bộ vào, hoặc dời sang ngày khác. Lịch hội do các làng thông báo, nên hỏi lại trước khi đi.
Ghép một vòng nửa buổi quanh khu Nhân Chính
Một trình tự đơn giản: đi Quan Nhân trước, sang Giáp Nhất bên sông Tô Lịch, rồi quay lại khu Nhân Chính ghé Cự Chính. Phùng Khoang để dành nếu còn sức. Chọn buổi sáng ngày thường để ngõ đỡ đông và có thời gian đi chậm.
Từ Long Biên, đường đi ngược chiều với bài từ Thanh Xuân sang Long Biên bằng xe máy: qua cầu Vĩnh Tuy, theo đường dưới Vành đai 2 và nhớ rằng đường trên cao cấm xe máy. Vào khu Nhân Chính rồi, các trục lớn và nút giao có trong bài đi lại trong khu Trung Hòa – Nhân Chính. Bản đồ chế độ ô tô có thể chỉ lối lên đường trên cao, nên hãy chuyển sang chế độ xe máy trước khi nổ máy.
Chọn xe cho ngõ hẹp
Xe nhỏ gọn, dễ dắt, dễ chống xe ở chỗ hẹp là lựa chọn hợp lý cho ngõ làng. Bạn có thể xem các mức giá thuê ở trang bảng giá thuê xe.
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao xe ngoài giờ này. Thời gian, chi phí giao nhận và đặt cọc cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt. Hỏi thêm qua số 0942467674.
Làng Mọc không có gì phô trương: một mái đình, một tấm bia, một con ngõ còn lát gạch. Chính vì thế, đi chậm, đỗ đúng chỗ và nói khẽ là cách tôn trọng nơi này nhất. Các tuyến khác trong phố có ở trang cung đường nội thành và chuyên mục cung đường Hà Nội bằng xe máy.