Nếu chỉ có một buổi chiều và muốn ở gần trung tâm, một vòng hồ Thiền Quang Ba Mẫu, ghé thêm Bảy Mẫu nằm ở giữa, là cách dạo nước gọn mà ít người nghĩ tới. Ba mặt hồ nằm sát nhau quanh hai trục Trần Nhân Tông và Lê Duẩn, ở rìa khu Hai Bà Trưng và Đống Đa, và theo nhiều tư liệu thì xưa kia từng là một vùng nước liền. Bài này kể ngắn chuyện ba hồ, gợi ý thứ tự đi và chỗ dừng xe cho đúng để xuống đi bộ.
Ba hồ từng là một: tư liệu nói gì
Nhìn bản đồ hôm nay, Thiền Quang là một hồ nhỏ giữa phố, Bảy Mẫu là hồ lớn trong công viên Thống Nhất, còn Ba Mẫu nằm khuất bên kia đường Lê Duẩn. Các bài viết về Hà Nội xưa kể một câu chuyện khác:
- Hồ Thiền Quang trước đây rộng hơn nhiều và từng thông xuống phía hồ Bảy Mẫu; tư liệu cũ ghi vùng nước này với tên hồ Liên Thủy.
- Thời Pháp thuộc, một phần mặt hồ bị lấp dần để mở phố mới, Thiền Quang thu lại thành hồ riêng như bây giờ.
- Bảy Mẫu và Ba Mẫu vốn liền một mặt nước, nay nằm ở hai bên đường Lê Duẩn.
Mỗi nguồn kể mốc chia tách một khác, có nơi nói đầu thế kỷ trước, có nơi gắn với việc mở đường về sau, nên bài này không ghi năm cụ thể. Điều chắc chắn hơn là thứ bạn thấy tận mắt: ba hồ nối nhau thành một chuỗi, cách nhau bởi hai con đường, đi bộ giữa chúng không xa.
Vòng hồ Thiền Quang Ba Mẫu: thứ tự đi quanh Trần Nhân Tông, Lê Duẩn
Thứ tự gọn nhất là Thiền Quang trước, Bảy Mẫu giữa, Ba Mẫu sau cùng, đúng theo chuỗi ba hồ:
- Thiền Quang nằm lọt giữa bốn phố Nguyễn Du, Trần Nhân Tông, Trần Bình Trọng và Quang Trung.
- Bảy Mẫu nằm trong công viên Thống Nhất. Công viên giáp Trần Nhân Tông, Lê Duẩn, Đại Cồ Việt và Nguyễn Đình Chiểu; cổng chính ở phía Trần Nhân Tông, nhìn sang hồ Thiền Quang.
- Ba Mẫu ở bên kia Lê Duẩn so với công viên, phía sau tuyến đường sắt, về phía khu Kim Liên – Phương Liên.
Từ phía Hồ Gươm, bạn đi qua vùng Bà Triệu, Phố Huế (chiều đi xem bài cặp phố một chiều Bà Triệu – Phố Huế) rồi rẽ sang Nguyễn Du hoặc Trần Nhân Tông theo biển. Từ phía Kim Liên, Xã Đàn thì lên Lê Duẩn, chạy dọc mặt công viên. Các phố quanh hồ có thể có đoạn một chiều, nhìn biển ở đầu phố chứ đừng đoán.
Chặng một: dạo quanh hồ Thiền Quang
Thiền Quang nhỏ, đi bộ một vòng thong thả là vừa. Vườn hoa quanh hồ được cải tạo xong vào mùa thu năm 2024: đường dạo lát lại, cây cũ được giữ, có thêm khoảng không gian mở ở các góc.
Hai việc nên biết trước khi tới:
- Từ cuối năm 2022, phố Trần Nhân Tông cạnh hồ được tổ chức thành phố đi bộ vào cuối tuần, nối với công viên. Những hôm có phố đi bộ, đoạn phố cấm xe; nhìn biển phân luồng và gửi xe từ phía ngoài.
- Từ đầu tháng 7 năm 2026, hè phố Trần Nhân Tông và khu cổng công viên, đoạn từ Nguyễn Đình Chiểu tới Trần Bình Trọng, đang thi công quảng trường và đài phun nước, dự kiến xong cuối năm. Trong thời gian này vỉa hè có rào, lối đi bộ có thể bị dồn lại.
Chặng hai: hồ Bảy Mẫu trong công viên Thống Nhất
Bảy Mẫu rộng hơn hẳn Thiền Quang, mặt nước trải dài giữa các lối cây của công viên. Hàng rào phía Trần Nhân Tông được tháo từ cuối năm 2022, sau đó đến phía Lê Duẩn, nên lối vào bây giờ thoáng hơn trước. Chuyện vé hay giờ mở các khu bên trong, hãy xem bảng thông báo tại cổng, vì công viên đang được cải tạo từng phần.
Đây là chặng để đi bộ, không phải để chạy xe. Gửi xe ở điểm trông giữ gần cổng rồi mới vào; đừng dắt xe theo lối dạo hay dựng xe sát mép hồ để chụp ảnh.
Chặng ba: sang hồ Ba Mẫu bên kia Lê Duẩn
Ba Mẫu là chặng yên nhất nhưng phải tính kỹ nhất. Giữa hồ và lòng đường Lê Duẩn còn tuyến đường sắt, và lối người dân hay đi từ phía Lê Duẩn phải băng ngang đường tàu. Nếu đi bộ qua đây, dừng hẳn, nhìn và nghe cả hai phía trước khi bước. Đi xe máy thì tìm lối vào từ các ngõ phía Kim Liên – Phương Liên theo bản đồ, hoặc gửi xe một chỗ rồi đi bộ.
Lê Duẩn dọc công viên là trục đông, nhiều xe buýt; sang đường ở chỗ có đèn hoặc vạch cho người đi bộ. Báo chí từng phản ánh bãi trông xe không phép mọc lên quanh lối ra đường tàu cạnh hồ, nên hãy chọn điểm trông giữ có biển, có vé rõ ràng thay vì dựng xe ở khoảng trống ven đường sắt.
Dừng xe đúng chỗ để dạo bộ
Cái khó của mọi vòng hồ trong phố là chỗ để xe. Khoản 1 Điều 77 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 viết: “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.” Với vòng ba hồ, điều đó có nghĩa:
- Gửi xe ở điểm trông giữ có biển, có vé, quanh các cổng công viên hoặc trong các phố nhánh. Hỏi giá trước khi giao xe, cất vé riêng khỏi chìa khóa.
- Không dựng xe trên dải hè quanh hồ Thiền Quang, nơi vừa lát mới cho người đi dạo.
- Không dừng sát lề Lê Duẩn hay Trần Nhân Tông để chụp ảnh, vì đó là lòng đường đang có xe chạy.
- Khóa cổ, rút chìa, không để đồ quý trong cốp khi đi bộ xa xe.
Cách gọn nhất là chọn một điểm gửi ở giữa vòng, phía công viên, rồi đi bộ qua lại hai hồ còn lại.
Chiều nào hợp, lúc nào nên tránh
- Chiều ngày thường, trước giờ tan tầm: đường quanh công viên còn thoáng, hồ vắng, dễ tìm chỗ gửi.
- Giờ tan tầm: Lê Duẩn, Đại Cồ Việt và các nút quanh Kim Liên đông. Đến lúc này thì gửi xe sớm rồi đi bộ, đừng cố chạy vòng.
- Cuối tuần: đông người dạo, có thể có phố đi bộ và rào thi công trên Trần Nhân Tông.
- Hôm mưa: lối dạo lát đá trơn, đường tàu ướt càng phải cẩn thận khi bước qua.
Muốn so với một vòng hồ cùng kiểu ở phía bên kia thành phố, xem bài vòng ba hồ nhỏ phía tây Ba Đình. Ba Mẫu cũng không xa khu tập thể Kim Liên, ai thích kiến trúc cũ có thể nối thêm vòng ngắm khu tập thể cũ Kim Liên, Trung Tự.
Lời kết
Vòng hồ Thiền Quang Ba Mẫu không dài, nhưng là một buổi chiều có câu chuyện: một vùng nước cũ bị đường phố chia thành ba. Chạy xe để nối các chặng, còn phần ngắm thì để đôi chân làm. Các vòng xe máy khác trong phố có ở trang cung đường nội thành và chuyên mục cung đường.