Con đường gốm sứ Hà Nội là thứ nhiều người đã đi ngang hàng trăm lần mà chưa từng nhìn kỹ: một dải tranh ghép mảnh gốm chạy dọc tường đê sông Hồng, ngay bên cạnh dòng xe tấp nập của khu Hoàn Kiếm, Ba Đình và Tây Hồ. Ngồi trên xe máy, bạn thấy màu sắc lướt qua vài giây rồi hết. Muốn xem cho ra xem, chụp được tấm ảnh tử tế mà không biến mình thành vật cản giữa giờ cao điểm, cần biết trước đoạn nào đáng đi chậm, chỗ nào dừng được và lúc nào ánh sáng đẹp. Bài này dành cho người trẻ thích chụp ảnh và du khách đang ở Hà Nội vài ngày, muốn ghép bức tranh gốm vào một buổi chạy xe trong nội thành.
Con đường gốm sứ Hà Nội nằm ở đâu và vì sao nên xem
Công trình xuất phát từ ý tưởng của họa sĩ, nhà báo Nguyễn Thu Thủy, được nhiều nghệ sĩ trong và ngoài nước cùng người dân chung tay thực hiện, hoàn thành vào tháng 10 năm 2010 nhân dịp kỷ niệm một nghìn năm Thăng Long. Tổ chức Kỷ lục Guinness thế giới đã công nhận đây là bức tranh gốm dài nhất thế giới, dài gần bốn cây số.
Theo Wikipedia tiếng Việt, tranh gắn trên tường đê dọc các phố Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ đến Nghi Tàm. Tường tranh nằm ở phía sông, tức là bên tay phải nếu bạn chạy từ đầu Trần Khánh Dư ngược lên hướng Hồ Tây, và mặt tranh quay vào phố. Vì vậy người xem không lên mặt đê ngoài bãi mà đi theo các phố chân đê.
Nội dung được chia thành nhiều trường đoạn chủ đề: hoa văn cổ qua các thời Đông Sơn, Lý, Trần, Lê, Nguyễn; họa tiết thổ cẩm; tranh đương đại của nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế; tranh của thiếu nhi; và gốm mang chất các làng nghề như Bát Tràng, Phù Lãng, Chu Đậu. Nhờ vậy mỗi đoạn có một gương mặt riêng, chạy hết một lượt không thấy lặp.
Một lưu ý để khỏi tìm hụt: tháng 6 năm 2020, khoảng sáu trăm mét tranh ở đoạn ngã ba Nghi Tàm – Xuân Diệu đã bị dỡ để mở rộng đường Âu Cơ, theo VnExpress. Đầu phía Tây Hồ vì thế ngắn hơn trước, phần lớn tranh còn lại tập trung từ Trần Khánh Dư tới Yên Phụ.
Đi xe máy xem con đường gốm sứ: chia tuyến thành ba đoạn
Đừng cố xem hết một mạch. Cách dễ nhất là chia làm ba khúc, mỗi khúc dừng một lần, phần còn lại chỉ chạy đều tay theo dòng xe.
Đoạn một: Trần Khánh Dư – Trần Quang Khải, quanh chân cầu Chương Dương
Đây là đoạn phố rộng, dải phân cách rõ, dễ chạy nhất cho người mới. Gần cầu Chương Dương có mảng tranh rồng khá lớn, là điểm hay được chụp. Lưu ý các nhánh lên xuống cầu: xe rẽ lên cầu và xe từ cầu đổ xuống cắt ngang khá gấp, nên không giảm tốc đột ngột ngay tại khu nút. Muốn ngắm kỹ, hãy để xe ở điểm gửi rồi đi bộ quay lại.
Đoạn hai: Trần Nhật Duật, qua gầm cầu Long Biên
Khúc này đông và hỗn hợp hơn vì sát chợ Long Biên, xe tải nhỏ, xe ba gác chở hàng ra vào liên tục, nhất là sáng sớm. Tranh đoạn này vẫn đẹp nhưng không phải chỗ để đi rề rề. Nếu muốn kết hợp ngắm cầu Long Biên, có thể đọc thêm bài chạy xe dọc sông Hồng nội đô để nối tuyến.
Đoạn ba: Yên Phụ, phía gần Hồ Tây
Đoạn Yên Phụ thoáng hơn, tranh trải dài, nhịp xe đều hơn vào giữa buổi. Đến gần nút giao đường Thanh Niên và khu vực cầu vượt An Dương, mặt đường thay đổi làn liên tục, hãy tập trung lái thay vì ngoái nhìn tường.
Dừng xe ở đâu cho an toàn, không cản dòng xe trên đê
Phố chân đê là trục giao thông thật, không phải phố đi bộ. Nguyên tắc chung rất đơn giản: xem bằng mắt khi chạy, còn chụp ảnh thì dừng hẳn ở chỗ hợp lệ rồi đi bộ.
- Không dừng giữa làn đường, kể cả “chỉ vài giây” để giơ điện thoại. Xe phía sau thường bám sát và không đoán được bạn sẽ phanh.
- Không tấp sát chân tường tranh ở những khúc không có vỉa hè hoặc vỉa hè quá hẹp. Xe đỗ ở đó chiếm luôn làn bên phải và che mất tranh với người khác.
Khi đã quyết định dừng, làm theo thứ tự sau:
- Tấp vào chỗ rộng: điểm có vỉa hè đủ rộng, khoảng lùi trước cửa công trình được phép, hoặc đầu các phố nhánh có lối rẽ rõ ràng. Bật xi nhan sớm, giảm tốc từ từ, nhìn gương trước khi vào lề.
- Dắt lên vỉa hè chỉ ở chỗ được phép để xe, không chắn lối người đi bộ, không đỗ trước lối thoát hiểm, cổng cơ quan hay bến xe buýt. Nếu không chắc, gửi ở điểm trông giữ xe có biển và lấy vé.
- Tránh khu nút giao và nhánh lên cầu: chân cầu Chương Dương, gầm cầu Long Biên, nút Yên Phụ – Thanh Niên là những chỗ tuyệt đối không dừng.
Cách làm gọn nhất là chọn một điểm gửi xe ở phố bên trong, đi bộ ra phía tường tranh và sang đường tại vạch kẻ. Các lưu ý về chỗ gửi quanh trung tâm có trong bài gửi xe máy quanh trung tâm.
Giờ đi và cách chụp ảnh tranh gốm
Mặt tranh quay về phía phố, tức phía tây, nên buổi chiều nắng chiếu thẳng vào gốm, màu men lên rõ và bóng. Buổi sáng tường ngược sáng, ảnh dễ tối và bẹt. Chiều muộn cuối tuần, khi phố bớt xe công vụ, là khung giờ dễ chịu nhất để vừa chạy vừa xem.
Một vài mẹo cho người cầm máy:
- Chụp từ vỉa hè đối diện để lấy trọn chiều dài một mảng tranh, thay vì đứng sát tường. Chờ khoảng trống giữa hai đợt đèn xanh để khung hình không bị xe che.
- Chụp cận chi tiết khi đi bộ dọc chân tường ở đoạn có vỉa hè: mảnh gốm vỡ, men rạn, chữ ký nghệ nhân thường đẹp hơn ảnh toàn cảnh.
- Không đặt chân máy, không kê xe làm đạo cụ ở chỗ hẹp. Ảnh chụp với chiếc xe chỉ nên làm ở điểm đã dừng hợp lệ; gợi ý bố cục xe với phố có trong bài chụp ảnh phố cổ với xe máy.
- Tôn trọng công trình: một số mảng đã bong tróc dù từng được tu sửa, không bóc, không leo lên tường để lấy góc cao.
Kết hợp với một buổi chạy ven sông
Con đường tranh gốm là phần phía trong đê. Nếu muốn thấy chính dòng sông, bãi bồi và mặt đê ngoài thành phố, hãy nối thêm lịch trình trong bài khám phá đường đê sông Hồng bằng xe máy. Còn nếu chỉ có một buổi chiều, đi một lượt từ Trần Khánh Dư lên Yên Phụ, dừng hai ba lần ở chỗ rộng, rồi kết thúc bên Hồ Tây là vừa đẹp.
Mang theo áo chống nắng, nước uống và đổ xăng trước khi vào tuyến, vì dừng giữa đường để xử lý xe ở khu này rất khó. Xem thêm các tuyến khác trong chuyên mục cung đường nội thành và toàn bộ gợi ý lộ trình tại cung đường Hà Nội bằng xe máy.