Tham quan Điện Biên Phủ bằng xe máy trong một ngày là cách thăm trọn cụm di tích chiến trường nổi tiếng của thành phố vùng cao, và cũng là cách di chuyển linh hoạt nhất: các điểm chính nằm gọn trong và quanh thành phố, khoảng cách giữa các điểm chỉ vài cây số, chạy xe máy khỏi phải gọi xe từng chặng. Một ngày đủ cho đồi A1 với hầm Đờ Cát, bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, nghĩa trang liệt sĩ và một vòng thành phố nhỏ, nếu biết xếp đúng thứ tự. Bài này xếp thứ tự các điểm theo trật tự hợp lý, chỉ cách di chuyển giữa các điểm, và nhắc những phép ứng xử mà nơi đây đòi hỏi khác hẳn một điểm du lịch thông thường.
Tham quan Điện Biên Phủ bằng xe máy: thứ tự các điểm trong ngày
Sáng là khung nên dành cho bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, trung tâm của cụm di tích. Bảo tàng ở ngay trong thành phố, có bãi để xe, và nên đi khi đầu óc còn tỉnh: các hiện vật, sa bàn và hình ảnh ở đây cần thời gian đọc chứ không phải chỉ chụp. Xuất phát từ chỗ nghỉ tới bảo tàng ngay sau bữa sáng, xếp khoảng một tiếng rưỡi cho bảo tàng, và trước khi ra về, nhìn kỹ bản đồ cụm di tích treo ở đây, vì nó giúp bạn hình dung trật tự phần còn lại của ngày.
Từ bảo tàng, chạy tới khu vực đồi A1, điểm nằm giữa Mường Thanh, cách trung tâm thành phố chỉ vài phút xe. Đồi A1 là điểm chốt của chiến trường năm xưa, và trên đồi nay còn hầm Đờ Cát, đoạn hầm chỉ huy của phía Pháp nằm ngay sườn đồi. Thứ tự nên đi là: lên đỉnh đồi trước, ngắm toàn cảnh thung lũng Mường Thanh từ trên cao, rồi mới quay xuống thăm hầm Đờ Cát ở sườn đồi, để khi nhìn hầm bạn đã có trong đầu hình dung địa hình quanh nó. Gần ngay khu vực đồi A1 là nghĩa trang liệt sĩ, nơi an nghỉ của hàng nghìn liệt sĩ, điểm cần giữ trật tự im lặng tuyệt đối: đi chậm, nói khẽ, không chụp ảnh kiểu dáng.
Di chuyển giữa các điểm: quãng ngắn, đường dễ, chỗ để xe phải hỏi
Điểm cộng của Điện Biên Phủ với người đi xe máy là các điểm nằm sát nhau: từ bảo tàng tới đồi A1, từ đồi A1 tới nghĩa trang, mỗi chặng chỉ vài cây số đường phố, mặt đường bằng, ít xe. Chính vì quãng ngắn nên đừng ham vắt qua các ngõ tắt: đường nhỏ quanh các khu dân cư có nhiều gò cỏ và gờ đường, chậm hơn một chút mà đi đường lớn là sạch sẽ. Ngày nắng thì nắng vùng cao rất gắt giữa trưa, nên khung đẹp để di chuyển là trước mười giờ và sau ba giờ chiều, khung giữa trưa nên dành cho cơm nước và nghỉ.
Chỗ để xe ở từng điểm: bảo tàng và khu vực di tích đều có lối vào riêng và bãi xe, nhưng các bãi này có giờ, và có hôm đông khách, nên hãy hỏi trước nhân viên coi bãi xem có phải giữ xe theo giờ không và đâu là lối ra. Thói quen hỏi chỗ để xe trước khi chốt lộ trình từng chặng đã bàn trong bài hỏi khách sạn hoặc homestay về chỗ để xe, cách hỏi ấy áp dụng được cho mọi bãi xe của các điểm tham quan. Với mũ bảo hiểm, quy tắc đơn giản: xuống xe là cầm theo hoặc cất trong cốp, và cách giữ mũ bảo hiểm khi xuống xe đi bộ đã bàn rõ từng tình huống, vì để mũ trên yên giữa khu đông chính là cách mũ bay mất trước khi bạn quay lại.
Ứng xử ở di tích chiến trường: trang nghiêm là phép tắc đầu tiên
Điện Biên Phủ không phải điểm du lịch thông thường, và phép ứng xử đầu tiên là trang nghiêm. Trên đồi A1, ở hầm Đờ Cát và đặc biệt ở nghĩa trang liệt sĩ, không chụp ảnh cười, không xếp kiểu dáng hài hước, không bắc ghế đứng lên các mô đất hay bậu đá để lấy góc. Hầm Đờ Cát là không gian hẹp: vào thăm theo lối, không chen lấn, không sờ lên các bề mặt đã cũ. Với người lớn tuổi cùng đi, nên để các cụ bước trước vào từng điểm, vừa là phép tôn trọng người, vừa vì các cụ thường có điều muốn kể, và nghe kể cũng là một phần của chuyến đi.
Một chi tiết nhỏ mà người đi xe máy hay quên: khu di tích có những đoạn đường bộ đội đi lại và lối thăm của đoàn chính phủ, nếu gặp đoàn vào đặt vòng hoa, dừng lại nhường đường và tắt máy, đứng yên chờ. Việc nhỏ ấy đúng nghĩa là cách hành xử đẹp nhất mà một người khách có thể dành cho nơi này, hơn mọi tấm ảnh đẹp.
Gộp vào cuối ngày: vòng thành phố và đồi nương
Buổi chiều còn lại, sau khi thăm trọn cụm chính, dành cho vòng thành phố nhỏ: chạy vòng qua các đường quanh Mường Thanh, lên vài triền đồi nương ở ven đô, ngắm thung lũng dưới ánh sáng chiều nghiêng. Đây là phần thưởng của ngày, và cũng là lúc xe máy tỏ ra hơn hẳn các phương tiện khác: đường nhỏ quanh thành phố chỉ xe máy mới len được. Kết thúc trước khi trời tối hẳn, về chỗ nghỉ ăn tối, vì về đêm ở vùng cao sương xuống nhanh và đèn đường thưa.
Tóm lại, một ngày thăm Điện Biên Phủ bằng xe máy nên chạy theo trật tự: sáng bảo tàng, giữa trưa nghỉ, khung chiều đồi A1 với hầm Đờ Cát rồi nghĩa trang, cuối chiều vòng đồi nương. Cách lên Điện Biên Phủ ba ngày từ Hà Nội đã bàn trong bài chia chặng qua Mộc Châu và Sơn La, ai đang tính cả chuyến nên ghép hai bài làm một kế hoạch trọn vẹn. Các cung đường vùng phía Bắc khác nằm trong mục cung đường Phố Bác, còn tổng quan các hành trình nằm trong trang cung đường và hành trình. Một ngày không dài, nhưng đủ để rời Điện Biên Phủ với điều nhiều hơn mấy tấm ảnh: một lần đi qua lịch sử bằng chính đôi bánh xe của mình.