Đi Na Hang bằng xe máy từ Hà Nội là kiểu chuyến dành cho nhóm muốn đổi núi đá hùng vĩ của vùng cao lấy một vùng hồ yên tĩnh ít người biết: hồ Na Hang Lâm Bình nằm giữa các dãy núi đá vôi của Tuyên Quang, nước xanh quanh năm, và hành trình lên đó vừa đủ xa cho một chuyến hai ngày, vừa không quá dài cho người mới tập chạy đường trường. Nhưng đừng vì thế mà coi thường chặng cuối: đường từ Tuyên Quang lên hồ là đường núi thật sự, dốc và cua, đi vội hoặc đi tối đều không nên. Bài này xếp lộ trình theo từng chặng, chỉ rõ chỗ nên nghỉ đêm, và nói cách chơi vùng hồ cho gọn.
Đi Na Hang bằng xe máy từ Hà Nội: chặng đồng bằng dễ, chặng cuối phải để dành sức
Hành trình chia làm hai phần rõ rệt. Phần đầu từ Hà Nội theo hướng Sơn Tây rồi lên trục quốc lộ 2 qua Phú Thọ, Việt Trì tới thành phố Tuyên Quang: đường to, thẳng, đông xe nhưng dễ chạy, ai quen đường trường đều xử được trong một buổi sáng. Phần thứ hai từ Tuyên Quang lên Na Hang và Lâm Bình mới là phần cần để dành sức: đường nhỏ dần, dốc và cua nối nhau quanh các triền núi đá, mặt đường nhiều đoạn tốt nhưng có đoạn vá và ẩm sau mưa. Chặng đầu chạy được thoải mái, chặng cuối phải chạy chậm, và kế hoạch giờ giấc của cả chuyến nên xây quanh ranh giới ấy.
Cách chia thực tế cho hai ngày: ngày một dậy sớm, chạy thong thả, ăn trưa ở Tuyên Quang, tới Na Hang trong khung đầu chiều, kịp nhận phòng và đi một vòng bờ hồ lúc ánh sáng còn đẹp. Ngày hai dành cho thuyền trên hồ sáng sớm, khi mặt nước phẳng và sương chưa tan hết, rồi trả phòng chạy về, dừng nghỉ ở Tuyên Quang và về tới Hà Nội trước tối muộn. Ai cố nhồi cả chuyến vào một ngày rồi sẽ hiểu vì sao vùng này sinh ra để đi hai ngày.
Chia chặng và chỗ ngủ: ngủ cạnh hồ hay ở Tuyên Quang
Chỗ ngủ quyết định hình dạng của chuyến. Ngủ tại Na Hang hoặc Lâm Bình thì sáng hôm sau có trọn khung hồ đẹp nhất trong ngày, thuyền ra sớm, đường vắng, và không phải chạy chặng núi hai lần trong một sáng. Ngủ ở Tuyên Quang thì tiện trưa tối, quán ăn và phố xá rộng rãi hơn, nhưng đổi lại buổi sáng hôm sau phải chạy thêm chặng núi mới tới hồ, lỡ mất khung mặt nước phẳng sớm. Với nhóm đi xe máy, ngủ cạnh hồ là lựa chọn đáng tiền hơn cho một chuyến hai ngày.
Khi đặt chỗ, hỏi thẳng chuyện xe đêm và sáng, các câu hỏi mẫu khi hỏi khách sạn hoặc homestay về chỗ để xe cứ áp nguyên cho homestay vùng hồ: đêm xe để đâu, sân có mái không, sáng lấy xe sớm được không, vì nhiều homestay ven hồ đường vào dốc, để xe lệch là vất vả lúc đẩy ra lúc trời chưa sáng.
Vùng hồ Na Hang Lâm Bình: thuyền, đi bộ và giữ xe ven bờ
Vùng hồ dài, mặt nước vắt vòng qua các khe núi đá, nên cách xem đẹp nhất là kết hợp thuyền và đi bộ, không phải chạy xe vòng theo mép hồ. Buổi thuyền thường đi chừng nửa ngày, đưa qua các vách đá dựng và các cánh rừng phản chiếu xuống mặt nước, còn đi bộ là để lên các điểm cao nhìn xuống hồ hoặc dạo quanh bản ven bờ. Giữ xe khi xuống thuyền là chuyện nhỏ nhưng hay hỏng: hỏi người bán thuyền xe để ở đâu, ai coi, và khóa xong mới xuống bến, các nếp dừng xe máy trên đường đèo để chụp ảnh áp dụng cho bến hồ cũng y như cho điểm đèo.
Lên đường ven hồ buổi sáng sớm, sương trên mặt nước dày, tầm nhìn ven bờ ngắn, chuyện xe máy lúc sương buổi sớm miền Bắc đã có sẵn các dấu hiệu nhận biết trong bài chạy xe máy lúc sương muối buổi sớm, đọc trước một lần khỏi phải đoán mò giữa đường ẩm.
Chặng Lâm Bình: đường đẹp nhưng để dành cho ban ngày
Từ Na Hang chạy tiếp lên Lâm Bình, đường ven hồ một bên nước một bên vách, đẹp nhất trong khung sáng muộn và đầu chiều, khi nắng đã gắt đủ để mặt đường khô mà chưa đổ nghiêng. Mùa mưa, đoạn ven hồ có chỗ sạt mép và rơi đá nhỏ, chạy giữa làn, đừng áp mép, và không dừng xe ngay sau khúc cua che tầm nhìn, nguyên tắc này nằm trong mọi bài về đỗ xe ven đường và đã được bàn kỹ trong bài về biển báo cấm dừng, đỗ hợp lệ. Đổ xăng đầy từ Tuyên Quang hoặc Na Hang trước khi chạy các đoạn vắng, vì trạm thưa và giờ mở theo giờ dân.
Cuối chiều trên vùng hồ nhanh tối hơn đồng bằng, bóng núi đổ xuống sớm, nên chốt giờ quay lại từ ba giờ chiều là vừa đủ, và đừng để khung xế tối rơi vào phần đường dốc cua. Ai từng chạy các cung vùng cao sẽ nhận ra quy luật giống hệt: đoạn đẹp nhất thường là đoạn vắng nhất, và Lâm Bình đúng là vùng như thế, càng đi ban ngày càng an toàn và càng thấy.
Mùa nước và ngày nên tránh
Na Hang Lâm Bình đẹp quanh năm nhưng mỗi mùa một sắc: mùa khô nước xanh trong, trời quang cho ảnh; mùa hè mưa to có lúc nước đục và đường ven hồ trơn, còn thu sang là khung trời trong nhất. Trước chuyến đi, tra dự báo cả Tuyên Quang lẫn vùng hồ, vì mưa rào buổi chiều vùng núi đá đến nhanh. Nếu trúng đợt mưa lớn kéo dài, hoãn vài ngày còn hơn cố lên rồi kẹt, kinh nghiệm hoãn khi thời tiết xấu của vùng cao đã được bàn trong bài về Sa Pa mùa đông, cùng một nguyên tắc: lịch trình sửa được, người lái thì không thay được.
Tóm lại: hai ngày, một đêm cạnh hồ, mọi chặng chạy ban ngày
Tóm gọn: ngày một Hà Nội tới Tuyên Quang ăn trưa, lên Na Hang đầu chiều, ngủ cạnh hồ; ngày hai thuyền sáng sớm, chạy vòng Lâm Bình ban ngày, về qua Tuyên Quang trước tối. Các cung đường vùng phía Bắc khác có trong mục cung đường Phố Bác, còn tổng quan các hành trình nằm trong trang cung đường và hành trình. Na Hang Lâm Bình chưa đông như các vùng cao khác, đi đúng cách thì nó vẫn giữ được cái yên như thế cho bạn.