Xe máy Mộc Châu mùa đông đòi hỏi cách mặc khác hẳn các chuyến quanh Hà Nội: cao nguyên Sơn La buổi sáng cuối năm có nơi xuống dưới mười độ, gió đèo quát thẳng vào người, và tay lái tê cứng là rủi ro an toàn thật chứ không chỉ là khó chịu. Ai lần đầu chạy xe máy lên vùng núi vào mùa lạnh cần chuẩn bị theo bộ nguyên tắc riêng. Bài viết xếp từ lớp áo tới găng tay, khung giờ chạy và cách giữ máy xe; chủ đề quanh Mộc Châu nằm ở chuyên mục cung đường Mộc Châu, tổng quan xem trong chuyên mục cung đường.
Xe máy Mộc Châu mùa đông: ba lớp cho người cầm lái
Nguyên tắc ba lớp: áo giữ nhiệt bên trong để hút ẩm mồ hôi, áo gió lót nỉ chắn gió ở giữa, lớp ngoài cùng là áo mưa hoặc áo gió dày khi qua đèo. Phần quan trọng nhất vẫn là cổ gáy: khăn choàng quấn kín cổ, hoặc chọn áo có mũ lót che trọn gáy, vì gió lùa sau cổ làm mất thân nhiệt nhanh nhất. Không mặc áo quá dày cứng vai, vì đánh lái trên đèo cần vai linh hoạt từng cú nghiêng.
Mỗi điểm dừng nên uốn vai vài nhịp cho máu lưu thông, khỏi đứng chịu tê tại chỗ khi nhiệt độ quá thấp.
Quần nên dày hơn ngày thường một bậc, loại có lớp lót trong hoặc mặc thêm một lớp mỏng bên trong; giày cao cổ lót nỉ giữ bàn đạp, tất len thay vì tất mỏng. Người ngồi sau mặc y như người lái, chân sau là chỗ gió lùa mạnh nhất trên xe chạy đèo. Mỗi điểm dừng nên uốn vai vài nhịp cho máu lưu thông, khỏi đứng chịu tê tại chỗ.
Găng tay, mũ và kính: ba món quyết định tay lái
Găng tay lót lông dài cổ là món đáng sắm nhất cho mùa lạnh: mu bàn tay phơi gió trên vặn ga, tay tê là tay lái chậm, mà phanh trên đường trơn cần ngón nghe được lực. Mũ bảo hiểm kín tai, kính mũ hạ thấp che trán, khăn lót mũ mềm giữ ấm phần đầu là bộ ba nên chuyển sang dùng cả mùa. Kính mũ sạch và chống loang giúp mắt đỡ mỏi khi chạy giữa nền trời xám và sương mù mỏng.
Người quen mũ nửa đầu trong thành sẽ thấy rõ khác biệt khi qua đèo: gió lạnh lùa tai gây đau nửa đầu, về tới nơi là nhức mười mấy tiếng. Đầu quần áo và mũ phải vừa, không choàng khăn dài đuôi bay ra sau, khăn vướng vào người ngồi sau hoặc cổ xe là tai nạn không báo trước.
Khung giờ chạy và nghỉ giữa chặng
Chạy mùa đông nên dồn khung chín giờ sáng tới ba giờ chiều, lúc nắng lên cao nguyên đã dịu và mặt đường ráo sau đêm sương. Xuất phát thật sớm trong giá buốt để đuổi kịp lịch là kiểu làm của mùa hè, mùa lạnh hãy tính lịch vừa sức, nhận phòng trước hoàng hôn. Trên đường quốc lộ 6, mỗi chặng dài nên nghỉ ở các điểm có mái ấm, kinh nghiệm chọn điểm xăng và quán nghỉ đã gom trong bài điểm xăng và nghỉ chân trên quốc lộ 6.
Uống nước ấm từ bình giữ nhiệt thay vì nước lạnh, ăn nhẹ trước chặng đèo vì bụng đói làm người chóng mặt nhanh hơn khi rét. Ai định thuê xe cho chuyến nên đọc trước bài thuê xe máy đi Mộc Châu mấy ngày để chọn xe dễ nổ và giữ nhiệt tốt, xe số đời cũ mùa lạnh hay khó nổ sớm.
Giữ máy xe trong giá lạnh
Máy xe mùa lạnh nổ chậm: để máy không tải một nhịp trước khi chạy, vặn ga từng nấc nhẹ thay vì tăng ga lớn ngay, và luôn để xe qua đêm nơi có mái che. Kiểm tra lốp vì hơi non co lại, nắn lại áp suất theo khuyến nghị ghi trên lốp, phanh đĩa buổi sáng có đọng sương thì phanh nhẹ vài lần cho khô trước khi vào đèo. Đèn xe bật cả ngày, trời xám và sương mù khiến xe khó được thấy từ xa.
Đèo Thung Khe là đoạn nên đi trong khung ban ngày, kinh nghiệm qua đèo này đã kể trong bài đèo Thung Khe chạy xe máy cần thận trọng. ## Người ngồi sau và trẻ nhỏ đi cùng mùa lạnh
Người ngồi sau dễ lạnh hơn người lái vì tay chân ít vận động: cần bộ y như người lái, cộng thêm khăn dự phòng trong túi xe. Trẻ nhỏ đi cùng nên có găng và mũ kín riêng cỡ trẻ, và không cho trẻ ngủ gật trên yên trong chặng đèo: người lớn phía sau vòng tay giữ, hoặc dừng nghỉ cho trẻ ngủ ở quán rồi mới đi tiếp. Trước chuyến, kể trước cho trẻ về độ dài đường để trẻ biết nhịp chờ đợi, bớt quấy giữa những đoạn đèo vắng tín hiệu điện thoại.
Điểm nghỉ ven đường nên chọn thế nào
Quán ven tuyến mùa lạnh nên chọn loại có bếp lửa hoặc nồi nước sôi đặt giữa nhà: vừa đổ thêm được bình giữ nhiệt, vừa cho tay chân kịp hồi nhiệt trước chặng tiếp theo còn dài phía trước. Tránh kiểu quán chỉ có ghế ngoài trời, ngồi mười phút trong gió rét khiến người lạnh sâu hơn khi lên xe. Ăn món nóng như phở, bún thay vì đồ nguội, ăn chừng no một nửa là đủ cho chặng xe, ăn no quá dễ buồn ngủ trên yên, mà ngủ gật giữa mùa lạnh đường đèo là chuyện không nên để xảy ra.
Chốt lại, ba lớp kín cổ gáy, găng lông dài cổ, mũ kín tai kính sạch, lịch dồn khung chín tới ba giờ và giữ máy nổ ổn: đủ bộ đó thì xe máy Mộc Châu mùa đông chỉ còn là chuyện giá buốt đẹp để kể chứ không phải rủi ro.