Mua cam Cao Phong ven đường là thói quen của phần lớn khách chạy quốc lộ 6 lên Mộc Châu mùa thu đông: dải đất bazan quanh huyện Cao Phong cho thứ cam mọng, ngọt dịu, và hai bên tuyến từ chân dốc lên tới thị trấn có những sạp cam bày kín mặt lề. Dừng đúng cách, món quà này về tới tay người thân còn nguyên vẹn; dừng vội vàng giữa dòng xe tải, nó có thể thành kỷ niệm không vui. Bài viết chỉ mùa cam, cách chọn sạp an toàn ven đường và cách chở cam; chủ đề cung đường quanh Mộc Châu nằm ở chuyên mục cung đường Mộc Châu, tổng quan xem trong chuyên mục cung đường.
Mua cam Cao Phong ven đường: mùa cam và các sạp ven tuyến
Cam Cao Phong cho quả theo mùa, rộ nhất trong khung cuối thu qua đông, khi trái chín đạt độ ngọt đều và vỏ mỏng sáng màu. Các sạp ven quốc lộ 6 nằm rải từ đoạn trước chân dốc lên Cao Phong, nhiều sạp của chính nhà vườn trong vùng, cam được xếp từng túi hoặc sẵn cân cho khách chọn. Khách chạy xe máy thường dừng mua tại sạp gần điểm nghỉ chân, vừa nghỉ máy vừa chọn cam, vì vậy ghép mua cam vào điểm dừng sẵn có của lịch trình là cách tự nhiên nhất.
Ai đi đầu mùa hoặc muộn mùa nên hỏi kỹ người bán về độ chín: cam sớm còn chua nhẹ, cam cuối mùa thường ngọt đậm nhưng vỏ nhăn. Sạp uy tín là sạp cho nếm thử, cân ngay trước mặt và nói rõ nguồn vườn; sạp chỉ bán túi đóng sẵn không cho mở xem thì nên cân nhắc. Mua theo túi hoặc theo cân đều được, nhưng mua theo cân cho tự chọn từng quả sẽ đỡ gặp quả đụng dập ở đáy túi.
Cam Cao Phong tháng mấy: chọn thời điểm mua
Thời điểm đẹp nhất là khung chính vụ, thường rơi vào cuối tháng mười một qua tháng chạp, khi thời tiết lạnh làm cam ngọt đậm và giữ được lâu. Ai đi Mộc Châu trong khung này gần như chắc chắn gặp cam đẹp ven tuyến; khung trước đó cam còn xanh vị, khung sau vụ cam ít dần và hàng vườn đã vơi. Cao Phong nằm sát tuyến lên Mộc Châu, ghép mua cam vào chiều lên hoặc chiều về mà không cần chỉnh lịch.
Mùa cam cũng trùng mùa rét trên quốc lộ 6, nên khi dừng mua cần mặc thêm áo gió, vì đứng chọn cam mười lăm phút giữa trời quang gió núi đủ làm lạnh người sau chặng chạy. Sạp ven đường đóng cửa muộn hơn quán ăn, nhưng nhóm đi muộn chiều vẫn nên mua sớm trước chân dốc, khỏi để tới khung sương mà còn dừng giữa đường. Nhóm đông nên cử một hai người chọn cam, số còn lại đứng giữ xe và trông đồ, khỏi cả nhóm xúm xuống lề đường.
Về cách chọn quả, cam ngon là cam vỏ căng mịn, cầm chắc tay và nặng hơn vẻ ngoài, tránh quả vỏ xốp nhẹ vì đã héo ruột. Hỏi người bán loại cam chanh hay cam vàng để biết vị chua ngọt của từng giống, mỗi giống hợp một kiểu ăn: loại chua nhẹ hợp vắt nước, loại ngọt đậm hợp bày mâm và làm quà.
Dừng xe an toàn ven quốc lộ 6
Dừng mua ven tuyến là khâu dễ xảy ra rủi ro nhất của việc mua cam: quốc lộ 6 đoạn qua Cao Phong có dòng xe tải chạy nhanh, lề đường hẹp chỗ rộng chỗ. Nguyên tắc: chỉ dừng ở sạp có lề rộng, thấy được từ xa theo cả hai chiều; đưa xe hẳn khỏi vạch trắng, đứng xe nghiêng về phía trong lề và người mua đứng phía trong của xe, không quay lưng ra dòng xe. Trẻ nhỏ giữ trên xe hoặc đứng sát sạp, khỏi để chạy ra đường.
Cần rẽ vào sạp thì giảm tốc từ xa và ra hiệu đèn trước, vì xe sau thường chạy sát. Mua xong nên khởi hành theo nhịp dòng xe, khỏi phóng đột ngột ra khỏi lề. Đoạn quanh Cao Phong có nhiều cua mù sau lưng sạp, nếu sạp nằm ngay sau cua thì thôi, dừng ở sạp kế tiếp an toàn hơn vài phút tiết kiệm. Cách chọn điểm dừng ven tuyến nói chung đã gom trong bài điểm xăng và nghỉ chân trên quốc lộ 6.
Chở cam lên Mộc Châu và về Hà Nội
Cam mua túi nên chuyển sang thùng xốp hoặc giỏ cứng nếu tiếp tục lên Mộc Châu, vì chặng qua đèo Thung Khe rung mạnh, túi nilon dễ xé và quả dập nước. Thùng để cốp sau hoặc giữa hai chân người ngồi sau, chèn giấy quanh để khỏi lăn; kinh nghiệm qua đèo Thung Khe đã kể trong bài đèo Thung Khe chạy xe máy cần thận trọng. Cam là quả chịu chở tốt, nhưng tránh chất hành lý khác đè lên trên, và tránh để túi cam phơi nắng trực tiếp suốt chặng.
Chiều về Hà Nội, mua cam sau khi rời Mộc Châu là hợp lý hơn cả: Cao Phong nằm gần cuối chặng, mua lúc đó cam đỡ chịu rung đèo lâu và về tới nhà cam còn tươi nguyên. Ai đi trong ngày mưa nên bọc thùng cam trong túi to chống nước mưa, và chạy chậm hơn bình thường theo hướng dẫn trong bài mùa mưa chạy xe máy đi Mộc Châu. Tổng quan cung đường từ Hà Nội lên đã mô tả trong bài cung Hà Nội Mộc Châu qua quốc lộ 6.
Chốt lại, mua cam Cao Phong ven đường trọn vẹn khi đúng khung chính vụ cuối thu đông, chọn sạp cho nếm và cân ngay, dừng hẳn xe khỏi vạch trắng ở đoạn lề rộng nhìn thấy hai chiều, và chở cam trong thùng cứng nếu còn phải qua đèo. Món quà mọng ngát đó đáng để dừng mười lăm phút trên đường lên cao nguyên.