Cầm ô khi lái xe máy là cảnh nhiều người ở Hà Nội thấy mỗi khi trời đổ mưa bất chợt hoặc nắng gắt: một tay giữ tay lái, một tay giơ ô che đầu. Người thuê xe lần đầu có thể nghĩ chỉ cần chạy chậm là được. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 nói rõ hơn: người lái xe mô tô hai bánh, mô tô ba bánh, xe gắn máy không được sử dụng ô, và người được chở trên các xe này cũng không được sử dụng ô.
Bài này đọc các điều khoản đó, nói rõ điều văn bản không nêu ngoại lệ nào, và gợi ý những cách che mưa, che nắng không cần dùng tay. Đây là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý, và quy định có thể thay đổi. Bạn có thể đối chiếu tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (văn bản hợp nhất) và Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Cầm ô khi lái xe máy: điều luật cấm người lái
Điều 33 khoản 3 của luật liệt kê các hành vi người lái xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy không được thực hiện. Điểm c của khoản này nêu không được sử dụng ô, thiết bị âm thanh, trừ thiết bị trợ thính. Câu chữ chỉ nói “sử dụng ô”, không phân biệt cầm một tay hay hai tay, không phân biệt che mưa hay che nắng, và trong điều này không có đoạn ngoại lệ nào về ô.
Vì vậy cách hiểu an toàn là không dùng ô khi đang lái xe, dù chạy chậm hay chỉ đi một đoạn ngắn. Điều này cũng phù hợp với lẽ thường: một tay cầm ô là một tay rời tay lái, và gió có thể giật ô làm mất thăng bằng. Bài mưa rào bất chợt khi chạy xe ga ở Hà Nội nói rõ nên dừng ở đâu và mặc áo mưa thế nào.
Người ngồi sau cũng không được dùng ô
Một số người nghĩ người ngồi sau thì được cầm ô. Điều 33 khoản 4 điểm b nêu người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy khi tham gia giao thông không được sử dụng ô. Như vậy giả thuyết “người ngồi sau được dùng ô” không đúng theo câu chữ của luật.
Nghị định 168/2024/NĐ-CP còn nêu hành vi chở người ngồi trên xe sử dụng ô (dù) cũng bị xử phạt đối với người điều khiển. Nghĩa là nếu bạn chở bạn bè hoặc người thân, bạn cần nhắc họ không giơ ô, vì người lái cũng có thể bị xử lý. Bài không nêu số tiền phạt vì mức xử phạt có thể thay đổi; hãy xem văn bản hiện hành.
Nghị định xử phạt: ô, thiết bị âm thanh và điện thoại nằm cùng một điểm
Điều 7 khoản 4 điểm đ của nghị định xử phạt người đang điều khiển xe sử dụng ô (dù), thiết bị âm thanh trừ thiết bị trợ thính, dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị điện tử khác. Nghĩa là việc cầm ô được xếp cùng nhóm với việc dùng điện thoại khi lái, vì cả hai đều làm rời tay hoặc phân tán sự chú ý. Hành vi này còn kèm hình thức trừ điểm giấy phép lái xe, theo quy định riêng của nghị định.
Bài không khẳng định mức trừ điểm áp dụng ra sao với người lái chưa có giấy phép, vì chưa đối chiếu. Bài cũng không dùng điều khoản về người được chở trên xe đạp, xe đạp máy sử dụng ô, vì đó là loại xe khác. Bài nghị định xử phạt vi phạm giao thông xe máy nêu khung chung.
Áo mưa không do luật quy định, nhưng là cách che chắn thực tế
Các văn bản bài đã đọc không có từ “áo mưa”, nên bài không viết luật cho phép hay quy định áo mưa thay ô. Đây chỉ là lời khuyên thực tế: áo mưa bộ hoặc áo mưa trùm ôm gọn người, không phập phồng như ô, để cả hai tay giữ tay lái. Chọn áo mưa không quá dài để không vướng chân vào bàn đạp hay bánh xe, và không che đèn hậu hay biển số.
Với mũ bảo hiểm, hãy dùng kính chắn gió hoặc kính mũ để chống nước vào mắt, và lau sạch kính trước khi đi. Nếu mưa quá to, tầm nhìn kém, hãy dừng ở chỗ an toàn và đúng luật thay vì cố chạy. Luật yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước khi trời mưa và thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn. Bài gió lớn và cơn giông giữa đường nói thêm về cách xử lý khi thời tiết xấu.
Che nắng không cần ô
Khi nắng gắt, hãy dùng áo chống nắng dài tay, găng tay, khẩu trang và kính, và đội mũ bảo hiểm có kính che. Mặc đồ thoáng, sáng màu giúp bớt nóng. Mang theo nước uống và tránh chạy xe vào giờ nắng gắt nhất nếu có thể. Những cách này cho bạn cả hai tay trên tay lái.
Nếu bạn đang đi bộ hoặc đứng chờ ở vỉa hè, dùng ô thì không có điều cấm trong các điều khoản trên, vì điều cấm nói về người lái và người được chở trên xe khi tham gia giao thông. Bài chỉ nói điều đó ở mức câu chữ, không bình luận thêm.
Khi đang chạy mà trời mưa: dừng ở đâu cho đúng
Lúc mưa lớn, nhiều người muốn tạt vào gầm cầu vượt hay hầm chui để trú, nhưng đây lại có thể là nơi luật cấm dừng, đỗ. Hãy tìm mái hiên, bãi gửi xe hoặc chỗ rộng ven đường, dừng hẳn trước khi mặc áo mưa. Bài trú mưa dưới gầm cầu vượt, trong hầm chui bằng xe máy nói rõ luật cấm dừng đỗ ra sao.
Nếu bạn thuê xe, hãy hỏi tiệm xe có kèm áo mưa không, để khỏi phải lái xe với ô khi trời bất chợt mưa. Hãy mang theo áo mưa gọn trong cốp mỗi khi đi chơi ở Hà Nội vào mùa mưa.
Điều bài không khẳng định
Bài không khẳng định có ngoại lệ nào cho việc dùng ô khi mưa to hoặc nắng gắt. Bài không viết “người ngồi sau được dùng ô” vì điều đó trái với điều khoản đã nêu. Bài không gán áo mưa cho điều luật nào. Bài không nêu số tiền phạt và mức trừ điểm cụ thể.
Nếu bạn bị nhắc nhở hoặc lập biên bản vì dùng ô khi lái xe, hãy bình tĩnh, hỏi về căn cứ và hành vi ghi trong biên bản, và hỏi người có chuyên môn nếu cần. Quy định có thể thay đổi.
Liên hệ tiệm
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số liên hệ 0942467674. Hãy nhắn hỏi tiệm về áo mưa và mũ bảo hiểm đi kèm khi đặt xe. Giá thuê và tiền cọc là thông tin tham khảo, cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt xe. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục quy định giao thông và trang an toàn pháp lý.
Tóm lại
Luật cấm người lái xe máy sử dụng ô và cấm cả người được chở sử dụng ô; điều khoản không có ngoại lệ vì mưa hay nắng, và nghị định xử phạt cả người lái chở người dùng ô. Áo mưa không do luật quy định nhưng là cách che mưa thực tế, còn che nắng nên dùng áo chống nắng, găng tay và kính. Quy định có thể thay đổi.