Sáng thứ Hai, bạn chạy xe từ Cầu Giấy đi làm, tới đường Láng mới nhớ chiếc ví có thẻ căn cước vẫn nằm trên bàn. Bằng lái đã tích hợp trong VNeID, đăng ký xe cài trong cốp. Vậy không mang căn cước khi lái xe có bị phạt không, hay chỉ cần giấy phép lái xe là đủ? Bài này đối chiếu luật giao thông với luật căn cước, rồi nói việc nên làm nếu bị dừng đúng hôm quên thẻ.
Không mang căn cước khi lái xe: luật giao thông yêu cầu giấy tờ gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025, có Điều 56 liệt kê giấy tờ người lái phải mang theo khi điều khiển xe:
- Chứng nhận đăng ký xe, hoặc bản sao có chứng thực kèm bản gốc giấy xác nhận của ngân hàng, tổ chức tín dụng khi xe đang thế chấp.
- Giấy phép lái xe phù hợp với loại xe đang điều khiển.
- Chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, với loại xe thuộc diện phải kiểm định.
- Chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
Thẻ căn cước không nằm trong danh sách này. Bộ giấy luật giao thông yêu cầu là giấy của người lái và của chiếc xe, không phải giấy tờ nhân thân.
Điều 56 cũng cho phép giấy tờ đã tích hợp vào tài khoản định danh điện tử được xuất trình, kiểm tra qua tài khoản đó. Cách làm có trong bài tích hợp giấy phép lái xe vào VNeID.
Quên căn cước có bị phạt không
Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ có các lỗi riêng cho việc không mang theo giấy phép lái xe, chứng nhận đăng ký xe hay chứng nhận bảo hiểm. Đọc nhóm quy định về giấy tờ của người lái xe máy, mình không thấy lỗi riêng nào cho việc không mang thẻ căn cước.
Tuy vậy, chuyện căn cước nằm ở một luật khác. Luật Căn cước số 26/2023/QH15 quy định công dân có nghĩa vụ giữ gìn thẻ đã được cấp và xuất trình khi cơ quan, người có thẩm quyền yêu cầu kiểm tra. Hành vi không xuất trình thẻ khi được yêu cầu thuộc nhóm vi phạm về quản lý căn cước, xử phạt theo nghị định trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Trước đây đó là Nghị định 144/2021/NĐ-CP; văn bản này có thể đã được sửa đổi hoặc thay thế, nên mình không nêu mức phạt.
Tóm gọn hai ý:
- Thiếu thẻ căn cước không phải lỗi về giấy tờ lái xe như quên bằng lái hay đăng ký.
- Khi người có thẩm quyền yêu cầu xuất trình căn cước, bạn vẫn cần đưa ra được thẻ hoặc căn cước điện tử.
Căn cước điện tử trên VNeID dùng thay thẻ được không
Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử quy định tài khoản định danh điện tử mức 2 dùng để truy cập căn cước điện tử. Thông tin tích hợp trên đó có giá trị chứng minh tương đương việc xuất trình giấy tờ chứa thông tin ấy. Vậy hôm quên ví mà điện thoại còn pin, mở VNeID, vào ví giấy tờ là có căn cước điện tử để đưa ra.
Ảnh chụp thẻ trong thư viện ảnh thì khác. Nó không phải căn cước điện tử, cũng không thay được thẻ gốc.
Khi nào thẻ căn cước thực sự cần đến trên đường
Có ba lúc thiếu căn cước khiến bạn mất thời gian:
- Bị lập biên bản. Biên bản cần họ tên, số định danh cá nhân của người vi phạm. Bằng lái có ảnh giúp xác định người lái, nhưng nếu cần đối chiếu thêm mà bạn không có thẻ lẫn VNeID, việc xác minh có thể kéo dài.
- Va chạm, tai nạn. Hai bên cần trao đổi thông tin, có khi phải làm việc với công an khu vực.
- Thuê xe hoặc ngủ lại khi đi xa. Cửa hàng cho thuê và nơi lưu trú đều cần giấy tờ tùy thân để làm thủ tục.
Tình huống ở Hà Nội: bị dừng đúng hôm quên thẻ
Ví dụ một nhân viên văn phòng ở Thanh Xuân, sáng sớm đi qua đường Nguyễn Trãi thì gặp tổ kiểm tra nồng độ cồn. Chị có bằng lái trong VNeID, đăng ký xe và bảo hiểm trong cốp, chỉ thiếu thẻ căn cước.
Cách xử lý gọn:
- Dừng xe theo hiệu lệnh, tắt máy, tháo khẩu trang nếu được yêu cầu.
- Đưa bằng lái, đăng ký xe, bảo hiểm khi được hỏi. Mở VNeID trước để khỏi lúng túng.
- Nếu được hỏi căn cước, nói thật là để quên và đề nghị xuất trình căn cước điện tử trên VNeID.
- Không vi phạm thì thường được đi tiếp. Nếu bị lập biên bản, đọc kỹ trước khi ký và chụp ảnh lại.
Quên cả ví mà điện thoại lại hết pin thì khó hơn nhiều: lúc đó lỗi không mang theo giấy phép lái xe mới là chuyện đáng lo, chứ không phải căn cước.
Người thuê xe máy nên mang gì
Với xe thuê, giấy đăng ký và bảo hiểm thuộc về xe nên do cửa hàng chuẩn bị; bạn lo bằng lái và giấy tờ tùy thân. Khi đặt xe, hỏi cửa hàng cần giấy tờ gì để làm thủ tục và cửa hàng có giữ giấy tờ nào của bạn trong kỳ thuê không. Nếu bạn để lại giấy tờ nào ở tiệm, hãy chắc VNeID trên điện thoại hoạt động để vẫn có căn cước điện tử khi cần.
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00. Điều kiện giấy tờ và đặt cọc xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Những lưu ý về giấy tờ điện tử với xe thuê có trong bài giấy tờ định danh điện tử khi đi xe thuê.
Thói quen để khỏi lo chuyện quên thẻ
- Dùng một ví nhỏ cố định cho căn cước và bằng lái, để ở đúng một chỗ trong nhà.
- Nâng VNeID lên mức 2, tích hợp bằng lái, kiểm tra căn cước điện tử hiển thị đủ ảnh và mã QR.
- Giữ pin điện thoại khi chạy xa, nhất là khi bật dẫn đường.
- Nếu mất điện thoại có VNeID, khóa tài khoản sớm theo bài mất điện thoại có ứng dụng VNeID khi đang đi xe máy.
Văn bản chính thức nên đọc
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, Điều 56: Hệ thống văn bản Chính phủ, đọc kèm văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ: Hệ thống văn bản Chính phủ.
- Luật Căn cước số 26/2023/QH15: Hệ thống văn bản Chính phủ.
- Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử: Hệ thống văn bản Chính phủ.
Đây là thông tin tham khảo. Quy định và mức phạt có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Các bài khác về bằng lái, căn cước và giấy tờ xe nằm ở mục giấy tờ xe và cá nhân, còn quy định giao thông nói chung có ở chuyên mục an toàn và pháp lý.