Đèn đang xanh mà anh cảnh sát giơ tay ra hiệu dừng, hay biển chỉ một đằng còn vạch sơn dưới bánh xe chỉ một nẻo: khách mới thuê xe ở tiệm tôi hay khựng lại đúng những lúc như vậy. Luật đã sắp sẵn thứ tự hiệu lực báo hiệu, ai nắm được thì xử lý trong một nhịp thở, không phải đoán. Bài này đi từng tầng và gắn với tình huống ở các nút giao đông của Hà Nội giờ cao điểm.
Thứ tự hiệu lực báo hiệu theo Luật 2024 và QCVN 41:2024
Điều 11 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2025) và QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, cùng xếp các loại báo hiệu theo thứ tự từ cao xuống thấp. Khi nhiều báo hiệu ở cùng một chỗ có ý nghĩa khác nhau, bạn theo cái đứng trên:
- Hiệu lệnh của người điều khiển giao thông.
- Tín hiệu đèn giao thông.
- Biển báo hiệu đường bộ.
- Vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường.
- Cọc tiêu, tường bảo vệ, rào chắn, đinh phản quang, tiêu phản quang, cột Km, cọc H.
- Thiết bị âm thanh báo hiệu đường bộ.
Thêm một quy tắc: cùng một vị trí có biển cố định và biển tạm thời mang ý nghĩa khác nhau thì theo biển tạm thời. Quy chuẩn cũng nêu khi đèn tắt hoặc vàng nhấp nháy, người lái xe theo biển báo và vạch kẻ đường.
Thứ tự này chỉ dùng khi các báo hiệu thật sự mâu thuẫn tại cùng một chỗ. Phần lớn thời gian chúng bổ sung cho nhau, và bạn chấp hành tất cả.
Người điều khiển giao thông đứng trên đèn tín hiệu
Theo khoản 10 Điều 2 Luật số 36/2024/QH15, người điều khiển giao thông gồm Cảnh sát giao thông và người được giao nhiệm vụ hướng dẫn giao thông trên đường bộ. Khi họ điều tiết, hiệu lệnh của họ có giá trị cao hơn đèn đang sáng. Ba hiệu lệnh cơ bản:
- Tay giơ thẳng đứng: người tham gia giao thông ở các hướng đều phải dừng lại.
- Hai tay hoặc một tay dang ngang: người ở phía trước và phía sau người điều khiển phải dừng; người ở bên phải và bên trái được đi tất cả các hướng.
- Tay phải giơ về phía trước: người ở phía sau và bên phải người điều khiển phải dừng; người ở phía trước được rẽ phải; người ở bên trái được đi tất cả các hướng.
Tình huống giờ tan tầm ở nút giao lớn
Chiều muộn, ở nhiều nút giao lớn của Hà Nội như khu vực Cầu Giấy hay quanh Hoàn Kiếm, có lúc cảnh sát đứng điều tiết trong khi đèn vẫn chạy. Đèn hướng bạn đỏ nhưng cảnh sát ra hiệu cho hướng bạn đi để giải tỏa ùn tắc: bạn đi theo hiệu lệnh. Ngược lại, đèn xanh mà cảnh sát giơ tay thẳng đứng thì phải dừng.
Lỗi khách hay mắc là thấy đèn xanh thì vặn ga, không nhìn bục điều khiển giữa nút. Đến gần nút giao, nhìn người trước, nhìn đèn sau; bị ra hiệu dừng thì dừng hẳn. Bài không dừng xe máy khi cảnh sát giao thông ra hiệu giải thích vì sao bỏ đi rồi vẫn có thể nhận thông báo xử phạt.
Biển báo và đèn tín hiệu theo cái nào
Đèn đứng trên biển. Ví dụ đoạn có biển cấm dừng, cấm đỗ ngay trước nút giao: đèn đỏ thì bạn vẫn dừng trước vạch dừng, vì đó là chấp hành báo hiệu có hiệu lực cao hơn.
Đèn cho người đi bộ đặt giữa phố cũng buộc xe máy dừng khi đỏ; xem bài đèn tín hiệu cho người đi bộ sang đường giữa phố Hà Nội.
Một số nút giao ở Hà Nội có biển cho phép rẽ phải khi đèn đỏ. Đó là chỉ dẫn đi kèm đèn, chỉ áp dụng đúng hướng ghi trên biển; không có biển ấy thì đèn đỏ là dừng, kể cả khi rẽ phải.
Khi đèn tắt vì mất điện hoặc chuyển sang vàng nhấp nháy về đêm, bạn quay về biển báo và vạch kẻ đường, giảm tốc, quan sát và nhường đường theo biển tại chỗ.
Vạch kẻ đường và biển báo mâu thuẫn
Biển đứng trên vạch. Khi tổ chức lại làn, biển phân làn có thể được thay trước trong lúc vạch sơn cũ chưa kịp xóa. Mũi tên sơn bảo đi thẳng mà biển phía trên chỉ làn đó dành cho rẽ thì bạn theo biển.
Biển tạm thời đứng trên biển cố định. Đoạn đường đang đào hè, biển cố định cho đi thẳng nhưng biển tạm thời cạnh rào chắn yêu cầu rẽ hướng khác: bạn theo biển tạm thời. Cách đọc nhóm biển này có trong bài biển báo tạm thời ở đoạn đường đang sửa.
Khi biển và vạch không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau, bạn phải theo cả hai. Vạch liền giữa đường, vạch dừng, vạch người đi bộ qua đường vẫn có giá trị đầy đủ; ôn lại ở bài vạch kẻ đường xe máy phải đi thế nào.
Năm bước xử lý khi báo hiệu chỉ dẫn khác nhau
- Giảm ga từ xa khi đến gần nút giao.
- Tìm người điều khiển giao thông trước: có người đứng điều tiết thì theo hiệu lệnh của họ.
- Không có người điều tiết thì nhìn đèn, kể cả đèn mũi tên riêng cho từng hướng.
- Đèn tắt hoặc vàng nhấp nháy thì đọc biển, ưu tiên biển tạm thời nếu có, rồi mới đến vạch kẻ đường.
- Vẫn chưa chắc thì đi theo hướng an toàn và hợp lệ rõ nhất, thường là đi thẳng hoặc rẽ phải, rồi tìm chỗ quay lại phía trước.
Không chấp hành báo hiệu bị xử lý thế nào
Không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, vượt đèn đỏ, đi sai biển hay sai vạch đều bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có lỗi còn bị trừ điểm giấy phép lái xe. Tôi không nêu mức tiền vì mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Với xe thuê, người cầm lái chịu trách nhiệm về lỗi của mình, và camera ở nút giao lớn có thể ghi hình để xử lý sau.
Nếu bị lập biên bản hay có giấy tờ liên quan đến xe đang thuê, hãy báo cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00, để hai bên cùng nắm tình hình và bàn cách xử lý.
Muốn ôn kỹ từng nhóm biển trước khi chạy, xem trang biển báo giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, phần chấp hành báo hiệu: Việc chấp hành báo hiệu đường bộ được quy định thế nào.
- QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT: toàn văn trên LuatVietnam.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: tra cứu bản gốc tại Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ.
- Báo hiệu tại từng nút giao và mức xử phạt có thể thay đổi; luôn chấp hành báo hiệu đặt tại hiện trường.