Bạn được ra hiệu dừng xe ở chân dốc cầu Chương Dương, thổi vào máy, rồi được cho xem con số kèm ký hiệu lạ. Nhiều người không hiểu đơn vị đo nồng độ cồn đó nói gì, càng không biết đọc mục nào trước khi ký. Bài này giải thích ý nghĩa của hai đơn vị thường gặp, miligam trên lít khí thở và miligam trên 100 mililít máu, cùng các mục hay có trên phiếu và biên bản. Bài cố ý không nêu ngưỡng hay mức xử lý nào; phần đó cần tra trong văn bản đang có hiệu lực.
Vì sao luật nhắc tới cả máu và hơi thở
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 9. Khoản 2 ghi nguyên văn:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Chính câu chữ “trong máu hoặc hơi thở” là lý do bạn gặp hai loại đơn vị. Đo hơi thở làm được ngay bên đường bằng thiết bị cầm tay; xét nghiệm máu cần lấy mẫu và làm tại cơ sở y tế. Luật cũng giao việc chuyên môn cho ngành y: Điều 87 khoản 5 ghi Bộ Y tế quy định về xác định nồng độ cồn và nồng độ cồn nội sinh trong máu. Việc dùng “phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ” để phát hiện vi phạm được nêu ở Điều 67 khoản 2.
Đơn vị đo nồng độ cồn trong hơi thở: miligam trên lít khí thở
- Miligam (mg): đơn vị khối lượng, bằng một phần nghìn gam. Đây là lượng cồn, cụ thể là rượu etylic, mà thiết bị ghi nhận được.
- Lít khí thở (L): thể tích hơi thở ra mà phép đo quy về.
- Gộp lại: con số trước ký hiệu cho biết trong mỗi lít khí thở ra có bao nhiêu miligam cồn. Số càng lớn nghĩa là lượng cồn trong hơi thở càng nhiều.
Ký hiệu có thể in là mg/L, mg/l hoặc viết bằng chữ. Con số thường có phần thập phân, nên hãy đọc kỹ vị trí dấu phẩy.
Miligam trên 100 mililít máu đọc thế nào
Đơn vị thứ hai xuất hiện khi kết quả lấy từ mẫu máu. Điều 81 khoản 3 của Luật giao cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp cứu người bị tai nạn việc xét nghiệm nồng độ cồn trong máu của người điều khiển phương tiện; nơi không đủ điều kiện thì lấy mẫu máu, bảo quản và chuyển đến cơ sở xét nghiệm. Vì vậy loại phiếu này thường gặp sau va chạm, ít khi gặp ở chốt kiểm tra bên đường.
- Miligam: vẫn là lượng cồn, giống đơn vị hơi thở.
- 100 mililít máu: lượng máu làm mốc để quy chiếu, bằng một phần mười lít.
- Gộp lại: con số cho biết trong mỗi 100 mililít máu có bao nhiêu miligam cồn.
Một số phiếu xét nghiệm có thể viết mg/dL. Đề-xi-lít đúng bằng 100 mililít, nên mg/dL và mg/100 mL là cùng một cách tính, chỉ khác cách ghi. Gặp đơn vị lạ thì hỏi lại người trả kết quả.
Nồng độ cồn trong máu và hơi thở: vì sao không tự so hai con số
Một bên đo trong khí thở, một bên đo trong máu, nên hai con số nằm trên hai thang khác nhau.
Mối liên hệ giữa hai phép đo, và việc mỗi khoảng kết quả ứng với hành vi nào, là chuyện do văn bản pháp luật và hướng dẫn chuyên môn đặt ra. Mức xử lý cụ thể nằm ở Nghị định 168/2024/NĐ-CP; muốn biết chính xác, hãy đọc văn bản gốc đang có hiệu lực. Bài không quy đổi giữa hai đơn vị bằng con số, và bạn cũng đừng dựa vào các bảng quy đổi tự chế trên mạng.
Các mục thường có trên phiếu in và biên bản
Mẫu giấy tờ có thể khác nhau tùy thiết bị, nhưng nên tìm những thông tin sau:
- Thời gian đo: ngày, giờ, đôi khi kèm địa điểm. Đối chiếu với thời điểm bạn bị dừng xe.
- Kết quả kèm đơn vị: con số và ký hiệu đơn vị ngay sau nó. Thiếu đơn vị thì con số không có ý nghĩa.
- Thông tin thiết bị hoặc lần đo: một số máy in mã hoặc số thứ tự lần đo.
- Thông tin người được đo: họ tên hoặc phần để ghi tay.
- Chữ ký: của người đo, người được đo, có khi có người chứng kiến.
Biên bản vi phạm hành chính, nếu được lập, là giấy tờ riêng, thường ghi hành vi bị cho là vi phạm và có phần để người vi phạm trình bày ý kiến. Hãy đọc hết trước khi ký. Điều 72 khoản 1 điểm b của Luật ghi người điều khiển phương tiện có quyền “được thông báo về căn cứ dừng phương tiện tham gia giao thông đường bộ để kiểm tra, kiểm soát; nội dung và kết quả kiểm tra, kiểm soát”. Không hiểu chỗ nào, hãy hỏi lại bình tĩnh. Trình tự khi bị dừng kiểm tra đã có trong bài đo nồng độ cồn: quyền và trình tự.
Những hiểu nhầm hay gặp khi nhìn con số
“Số nhỏ thì coi như không có.” Điều 9 khoản 2 dùng cụm “có nồng độ cồn”, không kèm chữ “nhiều” hay “ít”. Con số nhỏ vẫn là con số.
“Máy cá nhân của tôi báo khác.” Máy đo mua dùng tại nhà không thay được thiết bị nghiệp vụ, và bài này không khẳng định độ chính xác của bất kỳ loại máy cá nhân nào.
“Tôi chỉ dùng nước súc miệng.” Máy đo hơi thở có thể phát hiện cồn từ một số thực phẩm hoặc thuốc có chứa cồn. Chủ đề này có bài riêng về nước súc miệng, siro ho và thuốc xịt họng có cồn. Thông điệp an toàn vẫn là: đã ăn uống thứ có cồn thì đừng cầm lái.
Nếu bạn đang đi xe thuê ở Hà Nội
Sau bữa tối ở Tạ Hiện, Tống Duy Tân hay quanh hồ Tây, hãy gửi xe tại bãi có người trông và gọi taxi, xe ôm hoặc nhờ người không uống chở về. Mọi chính sách của cửa hàng liên quan đến xe thuê trong tình huống này cần được xác nhận trực tiếp qua số 0942467674, trong giờ mở cửa 09:00 đến 21:00 tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Nếu chẳng may đã bị lập biên bản, các bước báo cho chủ xe nằm ở bài trình chủ xe thuê khi bị xử lý nồng độ cồn.
Ghi chú về nguồn
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2, Điều 67 khoản 2, Điều 72 khoản 1 điểm b, Điều 81 khoản 3, Điều 87 khoản 5.
Tóm lại, miligam trên lít khí thở cho biết lượng cồn trong mỗi lít hơi thở ra, còn miligam trên 100 mililít máu cho biết lượng cồn trong mỗi 100 mililít máu. Hai đơn vị đo hai thứ khác nhau, không tự so trực tiếp. Đọc kỹ thời gian, con số và đơn vị trước khi ký. Các bài khác nằm trong mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.