Bạn đi xe máy trên đường gom Vành đai 3 đoạn qua Thanh Xuân thì một ô tô tải chở vật liệu chuyển làn ép sát, quệt vào tay lái làm bạn ngã. Tài xế xuống xe, nói đây là xe công ty, mình chỉ là người làm thuê. Khi xe công ty gây tai nạn, người bị hại thường bối rối: đòi tài xế, doanh nghiệp hay bảo hiểm? Bài này giải thích trách nhiệm của doanh nghiệp theo Bộ luật Dân sự, cách xác định chủ xe, bảo hiểm liên quan và hồ sơ nên gửi. Đây là thông tin tham khảo, không thay ý kiến luật sư.
Xe công ty gây tai nạn: ai chịu trách nhiệm bồi thường
Bộ luật Dân sự 2015 có hai điều thường được viện dẫn, theo nội dung nhiều nguồn trích khớp nhau (chưa đối chiếu Công báo).
Điều 600: người làm công gây thiệt hại khi làm việc được giao
Diễn giải: cá nhân, pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra trong khi thực hiện công việc được giao. Sau khi bồi thường, bên này có quyền yêu cầu người làm công có lỗi hoàn trả một khoản theo quy định của pháp luật.
Nghĩa là: nếu tài xế đang chở hàng, đưa đón theo phân công thì doanh nghiệp là bên bạn nên yêu cầu bồi thường. Doanh nghiệp đòi lại tài xế thế nào là việc nội bộ của họ.
Điểm hay bị tranh cãi là “trong khi thực hiện công việc được giao”: nếu tài xế tự lấy xe đi việc riêng, doanh nghiệp có thể phản bác. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem lệnh điều xe, lịch giao hàng, hợp đồng lao động.
Điều 601: xe cơ giới là nguồn nguy hiểm cao độ
Khoản 1 Điều 601 xếp phương tiện giao thông vận tải cơ giới vào nhóm nguồn nguy hiểm cao độ. Theo các bản trích, chủ sở hữu phải bồi thường thiệt hại do nguồn này gây ra; nếu đã giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì người đó phải bồi thường, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Trách nhiệm này có thể phát sinh cả khi không có lỗi, trừ ngoại lệ như thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại.
Khi xe đứng tên doanh nghiệp và tài xế là nhân viên, hai điều luật cùng chỉ về phía doanh nghiệp. Xe đi thuê của bên khác thì phức tạp hơn; hãy để công an và luật sư phân định. Về nguồn nguy hiểm cao độ khi xe bị chiếm đoạt, xem bài xe máy bị lấy trộm rồi kẻ trộm gây tai nạn.
Tại hiện trường: cấp cứu, báo công an, ghi đủ thông tin
Gọi 115 nếu có người bị thương, gọi 113 hoặc báo công an phường nơi xảy ra tai nạn. Điểm a khoản 1 Điều 80 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người gây tai nạn dừng ngay phương tiện, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất. Điểm c cùng khoản yêu cầu họ cung cấp thông tin xác định danh tính cho cơ quan có thẩm quyền.
Tài xế có thể gọi người của công ty đến “giải quyết riêng”. Khi an toàn, hãy chụp lại:
- Biển số xe trước và sau, kể cả biển số rơ moóc nếu có.
- Tên và logo in trên thùng, cửa xe, số điện thoại in trên thân xe.
- Giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc của ô tô: tên doanh nghiệp bảo hiểm, số giấy, thời hạn. Điểm d khoản 1 Điều 56 Luật 36/2024 yêu cầu người lái xe mang theo giấy chứng nhận này.
- Họ tên, số điện thoại tài xế, vị trí xe, vết phanh, vạch kẻ làn.
Đừng ký giấy cam đoan không yêu cầu gì thêm khi chưa đi khám; chấn thương có thể lộ ra muộn.
Xác định chủ xe và doanh nghiệp bảo hiểm của xe
Tài xế nói “xe công ty” chưa đủ; bạn cần biết chính xác ai là chủ xe, qua:
- Biên bản của công an, nơi ghi nhận thông tin đăng ký xe và người điều khiển.
- Giấy chứng nhận bảo hiểm, nơi ghi tên, địa chỉ chủ xe và biển số.
- Tên đơn vị và số điện thoại in trên cửa, thân xe với xe kinh doanh vận tải.
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Nghị định 220/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/7/2026; chúng tôi chưa đọc phần sửa đổi). Theo bản đăng trên các cơ sở dữ liệu pháp luật, chưa đối chiếu Công báo, loại bảo hiểm này chi trả phần trách nhiệm dân sự của chủ xe với người thứ ba, trong giới hạn và điều kiện của quy tắc bảo hiểm. Bạn đi xe máy bị ô tô tông là người thứ ba của chiếc ô tô đó.
Xe có thể có thêm bảo hiểm tự nguyện; có hay không, chỉ doanh nghiệp chủ xe và doanh nghiệp bảo hiểm trả lời được, nên đề nghị trả lời bằng văn bản.
Gửi yêu cầu bồi thường: đòi cả doanh nghiệp và bảo hiểm
Bạn không phải chọn một trong hai; nên gửi yêu cầu song song:
- Gửi doanh nghiệp chủ xe văn bản ngắn: thời gian, địa điểm, biển số, thiệt hại, đề nghị họ báo doanh nghiệp bảo hiểm và trả lời về bồi thường; gửi qua đường có xác nhận đã nhận.
- Báo trực tiếp doanh nghiệp bảo hiểm của xe qua đường dây nóng trên giấy chứng nhận, đọc biển số và số giấy chứng nhận; ghi giờ gọi, mã hồ sơ.
- Hỏi về tạm ứng nếu thương tích nặng; xem bài tạm ứng bồi thường bảo hiểm TNDS khi có người bị thương nặng.
Hồ sơ nên giữ từ ngày đầu:
- Biên bản hoặc giấy xác nhận của công an.
- Hồ sơ y tế: giấy khám, phim chụp, giấy ra viện, đơn thuốc.
- Hóa đơn điều trị, sửa xe; giấy tờ về thu nhập bị mất nếu có.
- Ảnh hiện trường, video camera hành trình.
Cất bản gốc, nộp bản sao, xin biên nhận. Phần thiệt hại vượt quá bảo hiểm chi trả vẫn có thể yêu cầu doanh nghiệp chủ xe; xem bài thiệt hại vượt mức trách nhiệm bảo hiểm TNDS. Quy trình chung với bảo hiểm của bên gây tai nạn có ở bài bị xe máy khác va vào khi đang đi đường.
Lưu ý trên Quốc lộ 5 và Quốc lộ 1A
Trên Quốc lộ 5 qua Gia Lâm hay Quốc lộ 1A phía nam thành phố, xe tải chạy dày, điểm mù hai bên thân xe rất rộng. Đừng đi song song sát thùng xe và giữ khoảng cách đủ để tài xế thấy bạn trong gương.
Nếu bạn bị tông khi đang lái xe thuê, sau khi lo sức khỏe và báo công an, hãy gọi cửa hàng Nguyễn Tú qua số 0942467674. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00; cách phối hợp với doanh nghiệp chủ xe và bảo hiểm cần xác nhận trực tiếp.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Bộ luật Dân sự 2015, Điều 600 và Điều 601: diễn giải theo các trang tư vấn pháp luật và tạp chí ngành tòa án trích khớp nhau, chưa đối chiếu Công báo.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 56, 80.
- Nghị định 67/2023/NĐ-CP và Nghị định 220/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung.
Quy định có thể thay đổi; với vụ việc cụ thể, hãy hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
Tóm lại
Tài xế đang làm việc được giao mà gây tai nạn thì doanh nghiệp là bên bạn nên yêu cầu bồi thường, còn bảo hiểm bắt buộc của chiếc xe là nguồn chi trả cho phần trách nhiệm đó. Báo công an, ghi đủ thông tin chủ xe và bảo hiểm, rồi gửi yêu cầu song song bằng văn bản. Đọc thêm ở mục bảo hiểm xe máy và chuyên mục an toàn và pháp lý.