Bảo vệ tòa nhà, nhân viên kỹ thuật trực điện nước hay người làm ở bệnh viện đều biết cảm giác này: hết ca 24 giờ, bước ra bãi xe lúc trời đã sáng, người rã rời nhưng chỉ muốn về nhà thật nhanh. Đi xe máy sau ca trực dài chính là quãng đường dễ xảy ra chuyện nhất trong ngày, dù đó là con đường bạn đi hằng tuần. Bài này tập trung vào khoảnh khắc sau khi giao ca: lúc nào nên lên xe, lúc nào nên để xe lại, và đi về thế nào cho an toàn.
Vì sao buồn ngủ sau ca dài nguy hiểm hơn bạn nghĩ
Sau một đêm thức trắng, phản xạ chậm đi mà bản thân không nhận ra. Mắt vẫn mở, tay vẫn cầm lái, nhưng đầu óc có những quãng trống rất ngắn: nhìn đèn đỏ mà một lúc sau mới bóp phanh, đến ngã tư quen mà không nhớ mình đã đi qua đoạn trước thế nào. Trên xe máy, chỉ một giây lơ đãng như vậy ở chỗ đông người là đủ gây va chạm.
Điều đáng ngại là người mệt thường đánh giá sai chính mình. Ngồi trong phòng trực có điều hòa ai cũng thấy mình tỉnh; ra đường, gió mát và tiếng xe đều đều mới là lúc cơn buồn ngủ ập tới. Những rủi ro chung khi lái xe trong lúc thiếu ngủ được nói kỹ ở bài chạy xe khi đang mệt hay thiếu ngủ; ở đây chúng ta đi vào tình huống riêng của người trực ca dài.
Dấu hiệu cho thấy hôm nay không nên tự lái về
Trước khi dắt xe ra, hãy tự hỏi thẳng vài câu:
- Trong ca vừa rồi bạn có chợp mắt được chút nào không, hay thức liền mạch?
- Lúc đứng chờ giao ca, bạn có ngáp liên tục, mắt cay, đầu nặng?
- Bạn có vừa gật gù khi ngồi xuống ghế, dù chỉ vài giây?
- Ca trực có sự cố căng thẳng khiến người kiệt sức?
Nếu có từ hai dấu hiệu trở lên, coi như hôm nay cơ thể đang báo động. Đừng tự nhủ “đường gần, chạy chút là tới”. Đã từng uống rượu bia trong hay sau ca thì càng không lái, bất kể quãng đường dài hay ngắn.
Đi xe máy sau ca trực dài: nghỉ ngắn trước khi lên xe
Cách đơn giản nhất để giảm rủi ro là đừng lên xe ngay sau khi bàn giao. Dành cho mình một khoảng nghỉ ngắn ngay tại nơi làm việc:
- Ngồi yên hoặc chợp mắt ngắn ở phòng nghỉ của tòa nhà, khu chờ của bệnh viện hay ghế đá trong khuôn viên. Một giấc ngắn giúp đầu óc tỉnh hơn nhiều so với cố gắng chạy về.
- Uống nước và ăn nhẹ. Sau ca dài nhiều người quên uống nước, cơ thể thiếu nước càng dễ lừ đừ. Một bát cháo, một ổ bánh mì ở hàng quen gần chỗ làm giúp bạn có sức cho quãng đường về.
- Rửa mặt, vận động nhẹ vài phút. Nghỉ xong vẫn thấy mí mắt nặng thì chuyển sang phương án không tự lái ở mục dưới.
Cà phê hay nước tăng lực chỉ làm bạn thấy tỉnh trong chốc lát, không thay được giấc ngủ. Đừng dựa vào chúng để cố chạy một quãng dài.
Chọn đường về: đường quen, tránh giờ cao điểm
Ca trực thường kết thúc vào buổi sáng, đúng lúc đường phố Hà Nội bắt đầu đông. Người vừa thức trắng mà phải chen giữa dòng xe đi làm, đi học là sự kết hợp không tốt.
Ưu tiên tuyến quen thuộc
Chọn con đường bạn thuộc từng ngã rẽ, kể cả khi nó dài hơn một chút. Đường lạ bắt bạn phải nhìn điện thoại, đọc biển báo, đoán làn, tức là thêm việc cho một bộ não đang mệt. Nếu làm ở một tòa nhà bên Cầu Giấy mà ở trọ bên Long Biên, hãy giữ cố định một tuyến qua sông mà bạn đã quen, ví dụ cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên, thay vì đổi tuyến theo bản đồ mỗi ngày.
Lùi giờ về hoặc về sớm hơn dòng xe
Nếu giao ca lúc gần bảy giờ sáng, nghỉ thêm một lúc ở chỗ làm để tránh đoạn đông nhất trên các trục như Nguyễn Trãi, Giải Phóng hay Nguyễn Văn Cừ thường là lựa chọn khôn ngoan. Về muộn hơn một chút mà an toàn vẫn hơn về sớm mà phải phanh gấp liên tục.
Giữ tốc độ vừa phải, đi làn phải
Không vượt ẩu, không cố bám đuôi xe trước. Giữ khoảng cách rộng hơn bình thường để bù cho phản xạ đang chậm. Thấy lơ mơ giữa đường thì tấp vào cây xăng hay quán nước ven đường, nghỉ cho tỉnh rồi mới đi tiếp.
Với những ai thường tan ca lúc đêm khuya thay vì buổi sáng, bài thuê xe máy đi tan ca đêm: an toàn và tuyến về có thêm gợi ý về đèn xe và đường vắng.
Khi quá mệt: đi taxi hoặc xe công nghệ, để xe lại nơi trực
Đây là lựa chọn nhiều người ngại nhất nhưng lại đúng nhất khi cơ thể đã quá giới hạn. Gọi taxi hoặc xe công nghệ về nhà, ngủ một giấc, chiều hoặc hôm sau quay lại lấy xe.
Để làm được việc này mà không lo lắng, bạn nên chuẩn bị trước:
- Hỏi ban quản lý tòa nhà hoặc bãi xe nhân viên xem có cho để xe qua thêm một buổi không, thủ tục ra sao. Mỗi nơi một khác, nên hỏi từ ngày đầu nhận việc.
- Khóa cổ, khóa đĩa nếu có, cất mũ và giấy tờ xe theo người hoặc vào tủ cá nhân.
- Chụp ảnh vị trí xe và vé gửi để quay lại dễ tìm.
Chi phí một chuyến xe về nhà nhỏ hơn rất nhiều so với hậu quả của một cú va chạm do ngủ gật.
Thuê xe theo tháng giúp gì cho người làm ca 24 giờ
Người trực ca dài thường không đi lại theo giờ hành chính, nên một chiếc xe thuê theo tháng ở bên mình suốt thời gian làm việc là tiện hơn cả: không phải lo nhận trả từng ngày, xe để ở bãi nhân viên trong lúc bạn trực. Vài điều nên làm khi dùng xe thuê tháng theo kiểu này:
- Chọn xe bạn đã quen tay, yên vừa chân, phanh dễ kiểm soát.
- Kiểm tra đèn, phanh, lốp mỗi khi vào ca. Có thời gian rảnh trong ca thì xuống bãi nhìn qua xe một lần, đừng đợi lúc về mới phát hiện xe xẹp lốp.
- Giữ sẵn áo mưa và áo phản quang trong cốp.
- Xe hỏng hay thủng lốp thì gọi cửa hàng qua số 0942467674 thay vì cố chạy về.
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao xe ngoài giờ này. Thời gian, chi phí giao nhận và tiền cọc cần hỏi rõ trực tiếp trước khi đặt. Nếu bạn làm ca đêm cố định và muốn tìm hiểu cách chọn gói thuê cho lịch làm việc này, có thể đọc thêm bài thuê xe máy theo tháng cho người đi làm ca đêm.
Ca trực 24 giờ đã đủ vất vả, đừng để quãng đường về trở thành phần nguy hiểm nhất. Nghỉ ngắn, uống nước, đi đường quen, và mạnh dạn để xe lại khi quá mệt. Các bài khác về thuê xe dài ngày có ở mục thuê xe theo tháng, còn hướng dẫn chung nằm trong chuyên mục thuê xe.