Chạy xe số trong phố Hà Nội, nhiều người có thói quen tì chân lên cần số: mũi giày gác hờ dưới đầu cần, lúc kẹt xe ở Nguyễn Văn Cừ hay trên dốc cầu Chương Dương cho tiện, vì nghĩ lát nữa còn đổi số. Cảm giác thì nhẹ nhàng, nhưng thói quen này dễ làm lỡ số khi xe xóc, và theo cách hiểu thông thường còn có thể làm xe nhanh hao hơn. Bài này nói rõ vì sao ở mức dè dặt, rồi tập lại cách đặt chân trái đúng chỗ.
Tì chân lên cần số là thói quen thế nào và vì sao người ta làm vậy
Trên xe số như Honda Wave, cần số nằm bên trái, ngay trước gác chân trái. Tì chân lên cần số ở đây nghĩa là mũi giày không nằm hẳn trên gác chân mà gác hờ vào đầu cần, có khi dồn cả sức nặng bàn chân lên đó trong lúc chạy hoặc lúc chờ đèn đỏ.
Lý do thường gặp, nói chung chứ không quy cho ai:
- Muốn để chân sẵn tại chỗ, đổi số cho nhanh.
- Cổ chân mỏi sau một đoạn dài nên tìm chỗ tựa.
- Ngồi hơi xa gác chân, bàn chân tự trượt về phía cần.
- Mới chuyển từ xe ga sang nên chưa biết chân trái nên nằm ở đâu.
Bài tư thế ngồi lái xe số đã nói cách ngồi và đặt chân ngay lúc nhận xe. Bài này đi tiếp phần sau đó: xe đã lăn bánh mà chân vẫn chưa chịu rời cần.
Vì sao tì chân lên cần số dễ lỡ số
Cần số được làm ra để đạp một nhát là đổi một nấc. Vì vậy mọi lực đè lên nó, dù nhỏ, đều là một lực đang thử đổi số.
Trong phố, mặt đường hiếm khi phẳng: gờ giảm tốc, ổ gà, nắp cống, mép đường nhựa vá. Mỗi lần xe xóc, bàn chân đang tì sẽ nảy lên rồi đè xuống, và lực đó dồn đúng vào cần. Có thể xảy ra mấy chuyện:
- Số nhảy một nấc ngoài ý muốn, xe giật hoặc tăng, giảm lực kéo bất ngờ.
- Số về mo giữa lúc đang chạy, máy rú mà xe trôi.
- Số vào chưa trọn, tiếng máy lạ và xe không bám ga như thường.
Không phải lần xóc nào cũng lỡ số, nhưng khi đã lỡ thì thường rơi vào lúc ít ngờ nhất, như đang chen qua ngã tư đông hoặc xuống dốc cầu. Đó là lý do nên tránh, kể cả khi xe chưa có biểu hiện gì.
Hao côn: điều đã biết và điều chưa biết
Theo thông tin phổ biến về dòng xe này, Wave dùng côn tự động kiểu ly tâm và không có tay côn; ai muốn chắc chắn với đúng đời xe đang thuê thì xem hướng dẫn của hãng hoặc hỏi cửa hàng.
Theo mô tả chung của các tài liệu về kiểu xe này, cần số còn kiêm việc tách ly hợp trong khoảnh khắc đạp. Từ đó người ta suy ra: lực tì kéo dài có thể làm bộ phận ly hợp bị tách hờ, nóng lên và nhanh mòn hơn. Đó chính là cách nói quen thuộc về hao côn.
Đó mới là suy luận từ cơ chế, chưa phải kết quả đo. Bài này không tìm được số đo nào về mức hao, cũng không khẳng định sau bao lâu thì hỏng. Một số tài liệu về hộp số nói chung, chủ yếu viết cho ô tô, cũng khuyên đừng đặt tay lên cần chuyển số khi không đổi số, nhưng đó chưa phải thử nghiệm riêng cho Wave. Kết luận thực dụng gọn hơn: có thể làm xe nhanh hao hơn, nên tránh.
Nếu bạn thấy máy rú to mà xe không tăng tốc tương xứng, hoặc có mùi khét, đó là dấu hiệu nên báo cửa hàng. Không nên tự đoán nguyên nhân.
Cách đặt chân trái đúng chỗ
Nguyên tắc: chân nghỉ ở gác chân, chỉ đưa mũi giày vào cần khi đổi số, đổi xong thì rút ra.
- Vị trí nghỉ. Phần đệm thịt sau các ngón chân đặt trên gác chân, gót thu nhẹ về phía sau. Mũi giày nằm gần đầu cần nhưng chừa một khe hở nhìn thấy được, không chạm.
- Lúc đổi số. Nhả ga, đưa mũi giày vào cần, đạp dứt khoát một nấc. Chiều gạt lên hay xuống tùy từng xe, nên thử khi chưa nổ máy hoặc hỏi người giao xe.
- Rời cần ngay. Nhấc mũi giày ra khỏi cần rồi đưa bàn chân về gác chân, trước khi ăn ga trở lại.
- Lúc chờ đèn đỏ. Chân trái vẫn nên ở gác chân hoặc chạm đất, không đặt lên cần để cho đỡ mỏi.
Với cần số hai đầu, gót cũng không nên nằm đè sẵn trên đầu sau; cách dùng gót đúng lúc nằm trong bài cần số hai đầu trên xe số. Người mang giày lớn, mũi giày khó lọt dưới cần thì xem bài bàn chân to, giày cỡ lớn trên xe số. Dép lê dễ tuột và khiến bàn chân trượt về phía cần, nên giày kín mũi vẫn là lựa chọn ổn hơn.
Tập bỏ thói quen trong vài buổi đầu
Thói quen chân không bỏ được bằng lời nhắc, mà bằng tập lặp lại ở nơi ít rủi ro:
- Tập khi đứng yên. Dựng chân chống giữa, ngồi lên yên, chưa nổ máy. Đưa mũi giày vào cần, ấn thử, rồi đưa chân về gác chân. Lặp vài lượt cho tới khi chân tự về chỗ.
- Tập trên đoạn vắng. Chọn đoạn đường ít xe gần Bồ Đề, Long Biên, hoặc đường ven đê sông Hồng lúc ít người qua lại. Chạy chậm, mỗi lần đổi số tự nhắc mình: vào, đạp, rút, về gác chân.
- Để ý lúc chân hay trượt về cần. Thường là khi kẹt xe, khi xuống dốc hoặc lúc mỏi chân. Gặp lúc đó, đổi tư thế ngồi một chút thay vì tựa chân vào cần.
- Nhờ người đi cùng nhìn giúp. Nhờ họ quan sát bàn chân bạn lúc xe lăn chậm ở chỗ vắng, rồi nói lại sau khi dừng.
Vài buổi đầu có thể thấy chân hơi gượng vì chưa quen, bình thường thôi. Nếu cổ chân trái mỏi hơn hẳn, nghỉ ở chỗ an toàn rồi thử lại.
Khi nào nên báo cửa hàng
Chân đã nằm đúng chỗ mà gặp các dấu hiệu dưới đây thì nên dừng ở nơi an toàn và báo cửa hàng:
- Số hay nhảy, hay tự về mo dù không đụng vào cần.
- Cần số lỏng, rơ, cong hoặc cứng bất thường.
- Máy rú to nhưng xe không tăng tốc tương xứng.
- Có mùi khét lạ.
Xe thuê thì không tự tháo, siết hay chỉnh cần số. Hãy gọi 0942467674 trong giờ mở cửa 09:00 đến 21:00 và mô tả: số nào bị lỗi, xảy ra lúc nào, chân bạn đang đặt ở đâu. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Việc hỗ trợ ngoài giờ hay đổi xe là chính sách của cửa hàng, nên cần xác nhận trực tiếp trước thay vì mặc định.
Tóm lại
Tì chân lên cần số tiện lúc đầu nhưng dễ lỡ số khi xe xóc, và có thể làm xe nhanh hao hơn dù chưa có số đo cụ thể. Hãy để chân nghỉ ở gác chân, chỉ đưa mũi giày vào cần khi đổi số rồi rút ra ngay. Muốn đọc thêm về dòng xe này, xem chuyên mục xe số và trang tổng hợp xe máy.