Hình dung buổi sáng đi làm: bạn mặc quần tây, thuê xe số chạy từ Long Biên sang nội thành, tới cơ quan mới cúi xuống thấy ống quần dính dầu xích, một vệt đen bóng loang ở gấu quần ngang mắt cá chân. Chuyện này khá quen với người đi làm và sinh viên mới chuyển sang xe số, vì xích và nhông nằm ngay cạnh chỗ để chân. Bài này đi theo thứ tự: vết dầu từ đâu ra, cách xắn và kẹp ống quần trước khi lên xe, vài thói quen khi lên xuống và dắt xe, rồi cách làm sạch khi về tới nhà.
Ống quần dính dầu xích: vết đen đó từ đâu ra
Xích xe số cần được bôi trơn để quay êm, nên mặt ngoài của nó thường có một lớp dầu hoặc mỡ. Chạy ngoài đường, lớp dầu ấy trộn với bụi và cát thành thứ bám đen rất dễ dính vải. Chỉ cần gấu quần chạm vào xích, nhông hoặc phần vỏ quanh đó là vải đã nhuốm vệt.
Những lúc hay bị nhất:
- Lúc nhấc chân qua yên để lên xe, gấu quần quệt xuống thân xe.
- Lúc xuống xe, chân rút ra mà gấu quần còn kéo lê qua chỗ để chân.
- Lúc dắt xe qua ngõ hẹp, hầm gửi xe hay lối dốc, khi chân đi sát thân xe suốt cả đoạn.
- Lúc đang chạy, nếu ống quần chùng hoặc loe thì trượt dần xuống thấp, nhất là khi vải ẩm hoặc ướt.
Mức che xích khác nhau theo từng xe, nên bài này không khẳng định xe thuê có hộp xích hay tấm chắn che được bao nhiêu. Lúc nhận xe, bạn tự nhìn xích nằm bên nào và cách chỗ để chân bao xa, rồi chụp ảnh như hướng dẫn ở mục nhận và trả xe.
Vết dầu chưa phải điều đáng ngại nhất
Giặt sạch được thì chỉ mất công. Điều đáng ngại hơn là phần vải thừa ở gần bộ phận đang quay. Báo chí từng cảnh báo các vụ ngã khi váy chống nắng, vạt áo dài hoặc áo mưa bị cuốn vào bánh xe máy. Ống quần thùng thình, gấu rách hay tua rua gần xích và bánh sau cũng cùng nguyên lý.
Vì thế xắn và kẹp ống quần trước hết là chuyện an toàn, đỡ bẩn chỉ là phần thưởng đi kèm. Với áo mưa và váy, xem bài áo mưa, ống quần và váy dễ vướng pô, xích khi đi xe số; bài này nói về ống quần của người đi làm.
Xắn và kẹp ống quần trước khi lên xe
Làm việc này ở chỗ đứng vững, trước khi ngồi lên xe, đừng vừa chạy vừa cúi xuống chỉnh. Thứ tự gợi ý:
- Xắn gấu quần lên khỏi mắt cá chân, vài nếp gọn và đều ở cả hai ống, không để một bên xắn một bên thả.
- Giữ phần vải đã xắn bằng kẹp hoặc dây. Có loại kẹp ống quần quen thuộc với người đi xe đạp, có loại dây đeo ôm cổ chân; dây thun bản nhỏ hoặc dây vải cũng dùng được. Đầu dây không để thòng, không buộc chặt tới mức tê chân.
- Quần mỏng thì nhét gấu vào tất cao hoặc giày cổ cao. Giày kín mũi vừa gọn ống quần vừa giữ chân chắc khi đạp số.
- Ngồi lên xe, đặt chân lên gác chân và nhìn xuống. Gấu quần cách xích, nhông và cần số một khoảng thoáng; đạp thử cần số vài lần khi xe đứng yên xem vải có vướng không.
Quần ống đứng hoặc ôm vừa phải thường gọn hơn ống loe hay ống thùng. Kẹp kim loại có thể quệt vào sườn xe thuê, nên lúc lên xuống hãy để ý cho khỏi xước. Tới nơi, tháo kẹp, thả ống quần và vuốt phẳng nếp xắn trước khi vào cơ quan.
Lên xuống xe và dắt xe: đặt chân sao cho gấu quần tránh xích
Khi lên xe, nhấc chân qua yên đủ cao, một tay giữ tay lái, không kéo lê gấu quần xuống thân xe. Khi xuống, dừng hẳn, đặt một chân xuống đất vững rồi mới rút chân kia, đừng nhảy xuống kiểu quệt chân dọc thân xe.
Ống xả cũng nằm sát một bên thân xe và rất nóng. Vì vậy đừng đổi phía lên xuống chỉ để tránh vết dầu, tránh bỏng quan trọng hơn tránh vết bẩn; cách lên xuống an toàn có trong bài bỏng ống xả khi đi xe số.
Khi dắt xe qua ngõ nhỏ quanh khu Bồ Đề, hầm gửi xe chung cư hay đoạn đông người ở phố cổ Hoàn Kiếm, chân dễ lướt qua xích nhiều lần. Xắn gấu quần trước khi dắt và đi chậm.
Nếu vải đã bị kéo vào khi đang chạy: nhả ga, phanh đều tay, tấp vào nơi được phép dừng và không giật vải. Luật cấm dừng, đỗ trên cầu, trừ nơi tổ chức giao thông cho phép (Điều 18 khoản 4 điểm c), và quy định vỉa hè dành cho người đi bộ (Điều 77 khoản 1). Vải kẹt sâu vào xích hay bánh sau thì gọi cửa hàng 0942467674 trong giờ 09:00–21:00, đừng cố gỡ bằng dụng cụ.
Làm sạch vết dầu xích trên ống quần
Dưới đây là cách làm theo tổng hợp các hướng dẫn tẩy vết dầu mỡ phổ thông. Kết quả tùy loại vải, vết mới hay cũ, nên không đảm bảo sạch hoàn toàn.
- Xử lý sớm. Vết còn tươi thường dễ hơn vết để lâu.
- Thấm bớt dầu thừa bằng giấy hoặc khăn khô, chấm nhẹ thay vì chà để dầu khỏi loang rộng.
- Dùng nước rửa chén là cách được nhắc nhiều nhất: nhỏ lên vết, nhẹ nhàng miết cho chất tẩy ngấm, để yên một lúc rồi xả nước.
Sau đó:
- Giặt theo nhãn quần áo. Các nguồn không thống nhất nên xả nước nóng hay lạnh ở bước này, vì vậy hãy theo nhãn; với vải mỏng, vải màu, len hoặc lụa, thử trước ở chỗ khuất.
- Soi lại vết trước khi phơi. Còn vết thì làm lại, đừng cho vào máy sấy hay là ủi khi vết chưa hết, vì nhiệt có thể làm dầu bám chặt hơn; phơi khô tự nhiên là lựa chọn an toàn.
- Không trộn các chất tẩy với nhau, và không dùng xăng hay dung môi mạnh vì dễ cháy, hại da và hại vải.
Quần công sở đắt tiền, vải len hoặc vết đã cũ thì nên đưa tiệm giặt là và nói rõ đó là dầu xích. Đây là thông tin chung, không thay hướng dẫn trên nhãn quần áo hay lời của thợ giặt.
Xe thuê: chỉ nhìn và hỏi, đừng tự lau hay tra dầu xích
Thấy xích dính dầu, nhiều người muốn lau cho sạch hoặc tra thêm cho đỡ bẩn. Với xe thuê thì đừng làm: xích là bộ phận truyền lực, việc lau, tra dầu hay chỉnh nên để cửa hàng hoặc thợ quyết định. Bạn chỉ cần nhìn xích có khô, gỉ, bám bùn dày hoặc có dầu văng nhiều bất thường không, và nghe có tiếng kêu lạ không.
Thấy điều gì lạ thì chụp ảnh, dừng ở nơi an toàn rồi gọi cửa hàng 0942467674 trong giờ 09:00–21:00. Xe cụ thể che xích ra sao, bạn hỏi trực tiếp lúc nhận xe.
Tóm lại
Xắn đều, kẹp chắc, thử ngồi nhìn xuống trước khi đi là đủ để giảm cả vết bẩn lẫn nguy cơ vướng. Lỡ bị thì xử lý sớm bằng nước rửa chén, theo nhãn quần áo và không sấy khi chưa sạch. Các bài khác về loại xe này nằm ở mục xe số và chuyên mục xe máy.