Đi xe số bị nóng chân là cảm giác quen thuộc khi nhích từng mét trên đường nội đô Hà Nội giữa trưa hè: hơi nóng từ thân máy phả lên ống chân và mu bàn chân, rõ nhất lúc dừng đèn đỏ. Phần lớn đó là đặc điểm bố trí của xe số chứ chưa chắc xe có lỗi, nhưng nóng đến rát da thì cần xử lý đúng. Bài này nói về cách ngồi, trang phục, nhịp nghỉ và lúc nào nên báo cửa hàng. Đây là mô tả chung, không thay hướng dẫn của hãng, thợ hay nhân viên y tế.
Đi xe số bị nóng chân: hơi nóng đến từ đâu
Theo mô tả chung về kiểu khung xe số, khối máy đặt thấp ở giữa khung, sát hai ống chân người lái. Xe tay ga thì khác: máy nằm gần bánh sau, còn phía trước là sàn phẳng cho chân, theo một bài phân biệt các loại xe máy trên Báo Pháp luật. Một hồ sơ sáng chế của một hãng xe còn ghi rằng ở kiểu khung này, hơi nóng từ thân máy thoát lên thẳng phía chân người lái.
Khi xe chạy, gió lùa qua máy và mang bớt nhiệt đi. Nhiều bài hướng dẫn lái xe mùa nóng nhắc rằng động cơ làm mát bằng không khí phụ thuộc vào dòng gió, nên đứng yên giữa dòng xe thì nóng nhanh hơn. Thông số một mẫu xe số phổ thông (Honda Wave Alpha 110) trên báo VnExpress cũng ghi động cơ làm mát bằng không khí. Cộng thêm mặt đường hắt nhiệt giữa trưa và quần ngắn để da trần, nóng chân là sự cộng dồn nhiều yếu tố, chưa chắc do một lỗi riêng.
Cách ngồi và đặt chân để hơi nóng bớt phả vào
-
Khi xe đang lăn, đặt cả bàn chân lên gác chân, không tì ống chân hay đầu gối vào thân xe và khối máy.
-
Nhìn xe xem ống xả ở bên nào. Ở nhiều xe số, ống xả nằm bên phải và khá thấp. Chân phải đặt trên bàn đạp phanh sau (bố trí phổ biến, hãy kiểm lại trên xe) nên giữ thẳng, đừng kẹp sát thân xe.
-
Ngồi thẳng lưng, đầu gối hướng về phía trước, để chân không áp sát khối máy.
-
Không đưa tay hay chân chạm thử vào thân máy, ống xả để xem nóng cỡ nào, nhất là ngay sau khi xe vừa dừng.
Có một điều không nên làm dù chân đang nóng: tắt máy khi chờ đèn đỏ hay xếp hàng trong dòng xe. Điều 18 khoản 1 Luật số 36/2024/QH15 nêu rằng khi dừng xe không được tắt máy và không được rời vị trí lái, trừ một số trường hợp luật liệt kê. Muốn nghỉ thật sự, hãy tấp vào nơi có lề đường rộng hoặc khu đất ngoài phần đường xe chạy (Điều 18 khoản 5), rồi mới tắt máy. Không dừng trên cầu, trừ nơi tổ chức giao thông cho phép (Điều 18 khoản 4 điểm c), và không dắt xe lên vỉa hè vì vỉa hè dành cho người đi bộ (Điều 77 khoản 1). Cách giữ nhịp ga trong dòng xe nhích có trong bài xe số đi tắc đường giờ cao điểm ở Nguyễn Trãi, Cầu Giấy.
Trang phục cho đỡ rát: quần dài thoáng, giày kín
Quần dài vải mỏng, thoáng và nhanh khô là lớp ngăn rẻ nhất: hơi nóng phả vào lớp vải thay vì vào da. Các hướng dẫn lái mô tô mùa nóng thường khuyên mặc đồ thoáng khí, và một tài liệu còn cảnh báo ống xả có thể gây bỏng ở chân khi xe đứng yên. Quần soóc hay váy ngắn để da hứng nóng trực tiếp.
Chọn giày kín mũi cùng vớ thoáng. Dép xỏ ngón hở mu bàn chân và dễ tuột khi chân trái gạt số. Ống quần nên gọn, không quá rộng để chạm vào ống xả hay vướng xích; xắn hoặc kẹp gọn trước khi lên xe.
Với xe thuê, đừng tự gắn tấm chắn, quấn vải, bọc nhựa hay buộc đồ gần khối máy và ống xả. Muốn có thêm đồ che chắn, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Cách lên xuống xe để khỏi chạm ống xả, kèm trang phục và việc cần làm khi lỡ bỏng, được nói kỹ ở bài bỏng ống xả khi đi xe số.
Nhịp nghỉ, nước uống và giờ đi
Giờ đi quyết định phần lớn độ nóng. Nếu lịch cho phép, hãy dồn các chặng dài vào buổi sáng và cuối chiều, tránh giữa trưa và giờ cao điểm. Cửa hàng mở từ 09:00 đến 21:00 nên bạn có thể nhận xe sau 09:00 rồi đi sớm trong ngày.
Chọn tuyến có bóng cây cũng giúp. Phố Phan Đình Phùng ở khu trung tâm có nhiều cây lớn che bóng. Khi cần nghỉ, tấp vào chỗ được phép đỗ có bóng râm, uống nước từng ít một và xoay nhẹ cổ chân cho đỡ mỏi. Theo các hướng dẫn lái mô tô mùa nóng, mất nước và mệt vì nóng có thể ảnh hưởng đến sự tập trung, nên thấy chóng mặt hoặc mệt lả thì dừng ở nơi mát thay vì cố đi tiếp. Sau khi dừng, thân máy và ống xả vẫn còn nóng một lúc, đừng sờ vào.
Khi da đã đỏ rát hoặc bỏng nhẹ
Nếu chỉ nóng rát thoáng qua, da hơi đỏ, hãy nghỉ ở chỗ mát cho da nguội dần. Nếu da bị bỏng vì chạm vào thân máy hay ống xả, hoặc đỏ rát không dịu, các bài hướng dẫn sơ cứu của Vinmec, VnExpress và Pharmacity nêu những điểm chung sau:
-
làm mát vùng da bằng nước sạch, mát, không dùng đá;
-
không bôi kem đánh răng, mỡ hay mẹo dân gian, không chọc vỡ vết phồng rộp;
-
đến cơ sở y tế khi vết bỏng rộng, sâu hoặc có bóng nước lớn.
Đây là thông tin chung, không thay ý kiến của nhân viên y tế.
Khi nào hơi nóng là dấu hiệu nên báo cửa hàng
Hãy để ý nếu chân nóng hơn hẳn lúc nhận xe hoặc những ngày trước trong cùng điều kiện, nóng rát cả khi chạy đều trên đường thoáng, hoặc kèm mùi khét, khói, xe yếu và ì, tiếng máy lạ. Khi đó hãy dừng ở nơi được phép, không tự mở, tháo hay dội nước lên máy. Điều 9 khoản 8 của luật cấm đưa xe cơ giới không bảo đảm quy định về an toàn kỹ thuật tham gia giao thông, nên nếu cửa hàng khuyên dừng thì hãy dừng.
Gọi 0942467674 trong giờ mở cửa 09:00 đến 21:00; cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Hãy kể đường đông hay thoáng, chạy bao lâu thì nóng, nóng ở chân hay cả xe, có mùi hay tiếng lạ không và xe còn đi bình thường không. Hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ hay đổi xe cần xác nhận trực tiếp, đừng mặc định là có. Các tình huống khác khi xe trục trặc có ở mục sự cố khi thuê xe.
Tóm lại
Đi xe số bị nóng chân giữa trưa hè thường là sự cộng dồn của khối máy đặt sát chân, dòng xe nhích chậm và nắng gắt. Đặt chân đúng chỗ, mặc quần dài thoáng cùng giày kín, nghỉ ở nơi được phép và đi vào giờ mát sẽ giúp bớt rát. Các bài khác về dòng xe này nằm trong chuyên mục xe số, còn toàn bộ chủ đề thuê xe nằm ở trang xe máy.
Nguồn điều luật: Luật số 36/2024/QH15 theo văn bản hợp nhất, thông tin chung, quy định có thể thay đổi.