Hai người đi chung một chiếc Honda Wave lên vùng núi phía Bắc, một người quen xe số, người kia chỉ quen xe ga. Chuyện thay nhau lái xe Wave nghe đơn giản, nhưng có ba câu hỏi cần trả lời trước khi lăn bánh: ai đủ điều kiện cầm lái, người quen xe ga nhận đoạn nào, và đổi lái ở đâu cho an toàn.
Thay nhau lái xe Wave: cả hai người đều phải đủ điều kiện
Điều 56 khoản 1 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (đọc theo văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH) ghi người lái xe phải “đủ tuổi, sức khỏe theo quy định của pháp luật; có giấy phép lái xe đang còn điểm, còn hiệu lực phù hợp với loại xe đang điều khiển do cơ quan có thẩm quyền cấp”, trừ người lái xe gắn máy nêu ở khoản 4 cùng điều. Điều 9 khoản 7 cấm “Giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để điều khiển xe tham gia giao thông đường bộ”. Điều 59 khoản 1 nêu độ tuổi: đủ 16 tuổi được điều khiển xe gắn máy, đủ 18 tuổi được cấp giấy phép lái xe các hạng A1, A, B1, B, C1.
Vậy người thứ hai cũng phải đủ điều kiện như người lái đầu. Chiếc Wave bạn thuê thuộc nhóm xe nào và cần giấy phép hạng nào, bài này không khẳng định: hãy hỏi tiệm và đối chiếu quy định hiện hành. Ai chưa chắc giấy phép của mình phù hợp thì chưa nên cầm lái. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng, quy định có thể thay đổi; hãy đối chiếu tại cổng thông tin Chính phủ.
Về phía tiệm, hãy hỏi trước khi đặt: ai đứng tên thuê, hợp đồng có cho người thứ hai lái không, có cần xem giấy tờ của cả hai không, và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674.
Người quen xe ga cần đổi gì khi cầm lái Wave
Theo thông tin phổ biến, Wave dùng ly hợp tự động ly tâm, không có tay côn; cần số đặt ở chân và nên nhả ga nhẹ khi đổi số. Phanh sau thường là bàn đạp ở chân phải, phanh trước là cần ở tay phải, xe số không có cần phanh tay trái. Đây là mô tả chung, không thay hướng dẫn của hãng và thợ; hãy nhờ cửa hàng chỉ đúng chiếc xe bạn thuê.
Những thói quen cũ của xe ga dễ gây lỗi:
- Tay trái quờ tìm cần phanh lúc cần dừng gấp, trong khi phanh sau nằm ở chân phải.
- Vặn ga theo phản xạ đúng lúc đang đổi số, nên xe giật.
- Cúi nhìn xuống chân để tìm cần số thay vì nhìn xa phía trước.
Người chưa quen nên tập ở bãi vắng, nơi không phải đường giao thông công cộng, trước ngày đi. Lần đầu đi xa bằng xe số có thêm lưu ý trong bài chuyến ngoại thành đầu tiên bằng xe số thuê.
Chia đoạn đường: người quen xe ga cầm lái đoạn nào
Nguyên tắc dễ nhớ là người quen xe số nhận đoạn khó, người quen xe ga bắt đầu từ đoạn dễ:
- Người quen xe số nhận đoạn đông xe, cua gắt, dốc, đèo, đường lạ và quãng trời tối.
- Người quen xe ga nhận đoạn thoáng, thẳng, ít phải dừng, ví dụ vùng ven như Gia Lâm, Đông Anh thường thoáng hơn phố nội thành. Chỉ nhận thêm khi chính người đó thấy tự tin và người kia thấy yên tâm.
- Không chia theo lịch cứng: hãy chia theo cảm giác và tình huống, không theo số giờ hay số cây số.
Với đoạn đèo, Điều 12 khoản 3 yêu cầu người điều khiển “phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn”, trong đó điểm d nêu “đường hẹp, đường vòng, đường quanh co, đường đèo, dốc”. Đèo đòi hỏi chọn số và phanh phối hợp, nên đừng để người mới làm quen xe số nhận đoạn này. Hãy chọn tuyến bằng bản đồ ở chế độ xe máy.
Một giới hạn không đổi: Điều 25 khoản 3 ghi “xe mô tô, xe gắn máy, các loại xe tương tự xe mô tô, xe gắn máy, xe thô sơ, người đi bộ không được đi trên đường cao tốc”. Thấy biển cấm hay lối dẫn lên cao tốc thì dừng ở chỗ an toàn và tìm đường khác.
Chỗ đổi lái an toàn và cách đổi
Điều 33 khoản 3 điểm e cấm người lái “thay người lái xe khi xe đang chạy”, nên chỉ đổi lái khi xe đã dừng; xem bài buông hai tay, ngồi lệch một bên khi lái xe máy. Điều 18 khoản 5 chỉ cho dừng xe, đỗ xe “ở nơi có lề đường rộng hoặc khu đất ở bên ngoài phần đường xe chạy”. Khoản 4 cấm dừng, đỗ ở đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất, và trên cầu, trừ nơi tổ chức giao thông cho phép. Đừng đưa xe lên vỉa hè, nơi dành cho người đi bộ (Điều 77 khoản 1).
Một lượt đổi lái gọn gàng gồm bốn bước:
- Báo trước và vào chỗ dừng. Bật xi nhan sớm, vì Điều 18 khoản 3 yêu cầu có tín hiệu báo cho người khác khi ra, vào vị trí dừng xe, đỗ xe.
- Giữ xe chắc rồi mới rời yên, theo Điều 18 khoản 2: dùng phanh đỗ xe hoặc biện pháp an toàn khác.
- Người mới lên khi xe đứng vững. Chỉnh gương cho vừa tầm mắt, kiểm tra mũ cài quai.
- Cả hai nhìn lại đường rồi mới chạy, vài đoạn đầu chạy chậm để quen tay.
Nên đổi theo mốc đã thống nhất từ trước, chẳng hạn mỗi lần dừng nghỉ, thay vì chờ đến lúc một người mệt.
Cách nhắc từ phía sau mà không làm người lái giật mình
Người ngồi sau là cặp mắt thứ hai. Việc của họ là báo sớm và ngắn: “sắp rẽ”, “dốc phía trước”, “xe sau đang sát”. Hãy tải bản đồ ngoại tuyến trước khi đi và thống nhất một tín hiệu từ trước chuyến, ví dụ vỗ vai hai lần là muốn dừng ở chỗ an toàn gần nhất.
Khi người quen xe ga đang lái, người ngồi sau chỉ nhắc ba điều: nhìn xa, nhả ga rồi mới đổi số, phanh sớm. Không kéo áo, không giật người lái. Người lái thì không cầm điện thoại: Điều 9 khoản 6 cấm “Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ”. Ai thấy mệt hoặc mất tự tin thì nói và đổi, đừng gồng.
Giờ giấc và những câu cần hỏi tiệm
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00, nhận và trả xe trong khung giờ đó. Chuyến nhiều ngày, trả muộn, hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ hay đổi xe giữa đường đều cần hỏi và xác nhận trực tiếp, đừng giả định là có. Thấy điều gì liên quan đến phanh hay tay lái thì dừng ở chỗ an toàn và gọi tiệm trong giờ mở cửa qua số 0942467674 hoặc trang liên hệ.
Tóm lại: cả hai cùng đủ điều kiện, người quen xe ga lái đoạn thoáng sau khi đã tập ở nơi vắng, đổi lái ở chỗ được phép dừng. Các bài khác về dòng xe này nằm ở mục Honda Wave, các dòng xe khác ở chuyên mục xe máy.