Dựng xe lên chân chống giữa đã khó, nhưng nhiều người mới đi xe tay ga lại thấy sợ nhất ở lúc hạ chân chống giữa xe ga: đẩy nhẹ thì xe không nhúc nhích, đẩy mạnh thì xe chồm về trước, trôi luôn ra khỏi tay, có khi va vào người đứng trước hoặc lao xuống bậc vỉa hè. Với người nhỏ người hay lần đầu thuê xe ga ở Hà Nội, cảnh này hay xảy ra ở bãi gửi xe đông, trên vỉa hè hẹp hoặc trong ngõ có bậc thềm. Bài này chỉ nói về một động tác: đưa xe xuống mặt đường êm, giữ được xe và không làm đổ xe ở chỗ chật.
Vì sao hạ chân chống giữa xe ga hay bị chồm về trước
Khi đứng trên chân chống giữa, bánh sau của xe được nhấc khỏi mặt đất, còn bánh trước chạm đất. Để hạ xe, bạn phải đẩy xe về trước cho trọng tâm vượt qua điểm tựa của chân chống. Có hai thời điểm khó:
- Lúc bắt đầu đẩy: xe cần một lực vừa đủ để nhích qua điểm tựa. Lực nhỏ thì xe không nhích, nhiều người liền dồn mạnh.
- Lúc bánh sau chạm đất: xe rơi xuống một chút và có đà chạy tiếp về trước. Đã dồn quá tay thì đà này đủ để xe trôi khỏi tầm giữ.
Vì vậy bí quyết không nằm ở sức mạnh, mà ở hai việc: đẩy bằng thân người thay vì giật bằng tay, và bóp phanh đúng lúc bánh sau vừa chạm đất.
Chuẩn bị trước khi đẩy: nhìn phía trước và nhìn dưới bánh
Vài giây quan sát giúp bạn tránh gần hết các tình huống xấu:
- Nhìn khoảng trống phía trước bánh trước. Phải có chỗ cho xe tiến lên một đoạn ngắn sau khi rời chân chống. Đầu xe sát xe khác, tường hay người đứng thì chờ hoặc nhờ dịch ra.
- Nhìn mặt đường dưới bánh trước. Bánh trước sát mép bậc vỉa hè, bậc thềm hay hố ga thì một cú chồm cũng đủ để bánh rơi xuống, kéo xe chúi theo.
- Nhìn độ dốc. Xe đỗ trên đoạn dốc mà đầu xe chúc xuống thì khi hạ, xe sẽ lao nhanh hơn bình thường.
- Dọn đồ trên xe. Túi treo móc trước làm xe nặng đầu và vướng chân, nên nhấc xuống trước.
Một trong bốn điều trên không ổn thì đừng cố hạ xe tại chỗ; cách xử lý có ở phần sau.
Cách hạ chân chống giữa từng bước
Động tác cho người đứng bên trái xe, áp dụng với hầu hết xe tay ga phổ thông.
Tư thế và cách cầm
- Đứng sát bên trái xe, hai chân đứng vững, mũi chân hướng về đầu xe.
- Tay trái nắm tay lái bên trái, ngón tay đặt sẵn lên tay phanh trái. Trên xe tay ga, đây là phanh sau hoặc phanh kết hợp.
- Tay phải nắm tay lái bên phải hoặc đặt vào tay dắt sau yên, tùy vóc người.
- Giữ thẳng đầu xe. Tay lái lệch thì khi xe trôi, đầu xe quặt theo và dễ đổ.
Đẩy và phanh
- Đẩy xe về trước bằng thân người, hơi ngả người theo hướng đẩy, như đẩy cánh cửa nặng. Xe chưa qua điểm tựa thì đung đưa nhẹ một hai nhịp rồi đẩy dứt khoát hơn, không giật.
- Bóp phanh ngay khi bánh sau chạm đất. Đây là bước quan trọng nhất. Bóp đều tay cho xe dừng sau khi trôi một đoạn ngắn, không bóp giật.
- Giữ phanh, nhìn xuống chân chống. Lò xo thường kéo chân chống gập lên; nếu còn lơ lửng, gạt nhẹ bằng chân.
Giữ phanh rồi mới bước qua yên ngồi lên. Nổ máy khi đã ngồi vững và tay vẫn bóp phanh.
Phần dựng xe lên chân chống được viết riêng trong bài dựng xe ga bằng chân chống giữa cho người mới.
Đẩy xe ga khỏi chân chống ở chỗ chật
Bãi gửi xe đông
Ở những bãi gửi đông như quanh chợ Long Biên, chợ Đồng Xuân hay hầm chung cư khu Cầu Giấy, xe xếp sát nhau, đẩy mạnh là chạm ngay xe người khác:
- Hạ xe với lực nhỏ nhất có thể, bóp phanh sớm hơn bình thường.
- Nếu khoảng trống quá hẹp, nhờ người trông xe kéo bớt xe phía trước ra hoặc giữ đầu xe giúp.
- Không ngồi trên yên rồi nhún người để hạ xe trong bãi chật. Bạn khó nhìn phía trước và khó dừng xe nếu nó trôi.
Vỉa hè có bậc
Trên những vỉa hè cao như ở phố Huế, Bà Triệu hay các tuyến phố cũ ở Hoàn Kiếm, nhiều người dựng xe sát mép bậc cho gọn, đến lúc hạ thì bánh trước chỉ cần trôi một chút là rơi xuống lòng đường. Nếu đầu xe đang hướng ra mép bậc, đừng một mình đẩy xe về phía đó. Nhờ một người đứng chắn và giữ đầu xe trong lúc bạn hạ, rồi dắt xe dọc theo vỉa hè ra chỗ có lối xuống. Lần sau, dựng xe song song với mép vỉa hè và cách xa mép bậc.
Ngõ nhỏ có bậc thềm hoặc dốc
Ngõ ở Long Biên, Tây Hồ hay các khu dân cư cũ hay có bậc thềm và dốc ngắn ra đường chính. Xe đỗ đầu chúc xuống dốc thì khi hạ sẽ lao nhanh. Có hai lựa chọn: quay đầu xe lên dốc trước khi dựng lần sau, hoặc hạ thật chậm, bóp phanh ngay từ lúc bắt đầu đẩy chứ không đợi bánh sau chạm đất. Cách chọn chỗ đỗ để chân chống không tuột trên dốc được nói thêm trong bài chống xe máy trên dốc đứng.
Người nhỏ người: mượn sức thân thay vì sức tay
Người thấp hoặc nhẹ cân thường thấy xe ga trên chân chống giữa rất cao và nặng. Vài điều giúp nhẹ hơn:
- Đứng gần hơn, không với tay. Khuỷu tay hơi gập, thân người sát yên. Với tay ra xa là mất lực ngay.
- Dùng nhịp đung đưa. Đẩy nhẹ về trước, để xe lùi về một chút, rồi đẩy tiếp theo nhịp. Nhịp thứ hai, thứ ba thường đủ để xe qua điểm tựa.
- Đặt sẵn ngón tay trên phanh từ đầu. Xe đã trôi thì người nhỏ người khó kéo lại.
- Chọn xe hợp vóc người ngay từ lúc thuê. Thấy xe quá cao so với mình thì nói với cửa hàng để xem xe khác.
Những lỗi thường gặp khi hạ xe
- Đẩy bằng tay, người đứng xa xe, nên lực giật và khó kiểm soát.
- Quên đặt tay lên phanh, đến lúc xe trôi mới với tìm tay phanh.
- Hạ xe khi đầu xe đang quay lệch, xe trôi ra rồi quặt và đổ.
- Hạ xe ngay sát mép bậc vỉa hè hoặc hố ga.
- Nổ máy rồi mới hạ xe. Lỡ chạm ga là xe vọt khi bánh sau chạm đất.
Tập trước khi cần dùng
Nếu thuê xe tay ga lần đầu, hãy thử hạ chân chống ngay lúc nhận xe, trên nền phẳng và rộng. Thuê ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên (mở 09:00–21:00), bạn có thể nhờ người giao xe làm mẫu một lần. Khi gặp tình huống xe kẹt cứng trên chân chống, xem bài xe thuê bị kẹt chân chống giữa đường hoặc gọi 0942467674.
Hạ xe khỏi chân chống giữa chỉ cần nhớ ba việc: nhìn phía trước và dưới bánh, đẩy bằng thân người với đầu xe thẳng, bóp phanh ngay khi bánh sau chạm đất. Các bài khác về loại xe này có ở chuyên mục xe tay ga, còn kinh nghiệm chung về chọn và đi xe nằm ở chuyên mục xe máy.