Nhận chiếc xe máy điện thuê, nhiều người chỉ hỏi pin đi được bao xa mà ít khi để ý động cơ nằm ở đâu. Thực ra vị trí động cơ quyết định khá nhiều cảm giác lái. Có xe dùng động cơ trong bánh xe máy điện, nằm gọn trong moay ơ bánh sau; có xe đặt động cơ ở thân, truyền lực xuống bánh sau qua dây đai hoặc xích. Bài này giúp bạn nhận ra chiếc xe mình nhận thuộc kiểu nào, hiểu vì sao nó chạy như vậy và lái sao cho hợp, nhất là trên đường phố Hà Nội nhiều ổ gà, gờ giảm tốc và dốc cầu.
Động cơ trong bánh xe máy điện là gì, đặt giữa là gì
Động cơ trong bánh (người bán hay gọi là động cơ hub) là kiểu phổ biến trên xe máy điện và xe đạp điện. Cả khối động cơ được đặt ngay trong lòng bánh sau, quay trực tiếp bánh xe. Không có xích, không có dây đai, không có hộp số ở giữa.
Động cơ đặt giữa thân xe thì nằm ở khung, thường phía dưới hoặc phía trước hộp pin, gần chỗ để chân hay dưới yên. Lực từ động cơ được đưa xuống bánh sau qua dây đai hoặc xích, giống cách xe số truyền lực bằng xích.
Hai kiểu đều chạy tốt trong phố. Khác biệt nằm ở chỗ trọng lượng được phân bố ra sao, bánh sau nặng hay nhẹ, và đường đi của lực từ động cơ tới mặt đường.
Nhìn bánh sau là đoán được: cách nhận biết khi nhận xe
Bạn không cần tháo gì cả. Ngồi xuống nhìn bánh sau từ bên cạnh:
- Moay ơ to tròn như cái trống, có dây điện chạy thẳng vào trục bánh: gần như chắc chắn là động cơ trong bánh.
- Có dây đai hoặc xích chạy từ thân xe xuống bánh sau, moay ơ nhỏ: động cơ đặt ở thân.
- Không chắc thì hỏi thẳng người giao xe. Chủ xe nắm rõ từng chiếc mình cho thuê.
Đừng đoán theo tên mẫu hay hình dáng xe, vì cùng một kiểu dáng xe ga có thể dùng cách đặt động cơ khác nhau tùy phiên bản. Kiểm tra bằng mắt và hỏi lại vẫn chắc hơn.
Tăng tốc và leo dốc: hai cách đẩy xe khác nhau
Xe dùng động cơ trong bánh truyền lực thẳng vào bánh, nên khi vặn ga xe đi ngay, nhẹ và mượt. Ở tốc độ phố, như chạy dọc Trần Hưng Đạo hay vòng quanh Hồ Gươm, cảm giác rất êm. Cách xuất phát gọn ở ngã tư đông có trong bài xe điện tăng tốc tức thì: xuất phát êm ở ngã tư.
Xe đặt động cơ ở thân có bộ truyền ở giữa, nên nhà sản xuất có thể chỉnh tỉ số truyền cho phù hợp mục đích. Nhiều người cảm thấy xe kiểu này kéo đều hơn khi lên dốc dài, nhưng điều đó tùy mẫu, không phải quy luật cứng. Có xe động cơ trong bánh vẫn leo dốc cầu tốt, có xe đặt giữa lại được chỉnh để ưu tiên đi êm.
Cách lái chung khi lên dốc như cầu Long Biên, dốc lên cầu Chương Dương hay đường lên đê Yên Phụ thì giống nhau: lấy đà vừa phải từ chân dốc, giữ ga đều, không vặn giật. Chi tiết về pin và phanh trên dốc dài xem ở bài xe máy điện leo dốc dài.
Qua ổ gà, gờ giảm tốc: khối lượng nằm ở bánh sau
Đây là chỗ khác biệt rõ nhất khi lái. Với động cơ trong bánh, cả khối động cơ nặng nằm ngay ở bánh sau, phía dưới giảm xóc. Phần khối lượng không được giảm xóc đỡ này càng lớn thì bánh càng khó bám theo mặt đường gồ ghề. Khi xe sập vào ổ gà, bánh sau nặng nảy lên mạnh hơn, giảm xóc phải làm việc vất vả hơn, và người ngồi trên yên cảm nhận một cú dội rõ hơn.
Với động cơ đặt giữa thân, trọng lượng dồn về giữa xe và thấp, bánh sau nhẹ hơn. Bánh dễ bám mặt đường hơn khi qua đoạn xấu, cú dội qua gờ thường dịu hơn, và xe có cảm giác cân bằng giữa trước và sau.
Áp dụng trên đường Hà Nội:
- Giảm tốc sớm trước gờ giảm tốc ở các ngõ khu Cầu Giấy hay Đống Đa, đặc biệt nếu xe động cơ trong bánh.
- Tránh ổ gà thay vì lao qua, nhất là các đoạn đường đất ven đê ngoại thành phía Gia Lâm.
- Chở người sau thì càng phải chậm, vì bánh sau vừa nặng động cơ vừa chịu thêm tải.
Cách bảo vệ hộp pin và giảm xóc trên đường xấu được nói kỹ ở bài xe máy điện đi đường xấu, ổ gà ngoại thành.
Tiếng động: êm ru hay có tiếng dây đai
Xe động cơ trong bánh gần như không có tiếng, chỉ nghe tiếng rít nhẹ khi tăng tốc. Xe đặt động cơ ở thân có thêm tiếng của bộ truyền: dây đai thường êm, xích có tiếng lách cách nhẹ, nhất là khi xích khô hoặc chùng.
Tiếng nào là bình thường thì nên nghe kỹ ngay lúc nhận xe để làm mốc. Nếu giữa kỳ thuê xuất hiện tiếng lục cục ở bánh sau, tiếng cọ kim loại hay tiếng xích đập vào vỏ, hãy dừng xe kiểm tra và báo chủ xe. Bài xe máy điện kêu lạ ở bánh sau giúp phân biệt tiếng nào đáng lo.
Thủng lốp, vũng nước và những điểm riêng khi thuê
Mỗi kiểu có vài chuyện thực tế người thuê nên biết:
- Thủng lốp sau trên xe động cơ trong bánh thường phức tạp hơn, vì tháo bánh phải xử lý cả dây điện của động cơ. Tiệm sửa xe ven đường không phải chỗ nào cũng quen làm, nên gọi chủ xe trước khi để thợ tháo.
- Qua vũng nước, động cơ trong bánh nằm thấp nên gần mặt nước hơn. Đừng lội đoạn ngập sâu, kể cả khi xe được quảng cáo là chống nước.
- Xe có dây đai hoặc xích thì nhìn qua độ căng khi nhận xe; xích chùng hay dây đai nứt là điều nên báo ngay.
Dù xe thuộc kiểu nào, thói quen thử xe vài phút trước khi đi xa vẫn là cách tốt nhất để làm quen. Nếu bạn mới chuyển từ xe xăng, bài lần đầu đi xe máy điện sau quen xe xăng sẽ giúp bạn quen tay ga nhanh hơn.
Chọn kiểu nào cho lịch trình của bạn
Nếu chủ yếu đi phố, đường nhựa phẳng, ít chở nặng, xe động cơ trong bánh êm, gọn và ít phải bảo dưỡng. Nếu lịch trình nhiều đoạn đường xấu, đường ven đê, hay thường chở người sau, xe đặt động cơ giữa thân có thể cho cảm giác cân bằng và dịu hơn qua ổ gà. Không có kiểu nào tốt tuyệt đối, chỉ có kiểu hợp với quãng đường của bạn.
Giá thuê xe máy điện cần liên hệ để xác nhận theo mẫu xe đang có. Khi hỏi, bạn có thể nói rõ lịch trình để được gợi ý mẫu phù hợp. Nhiều bài khác về loại xe này nằm ở chuyên mục xe máy điện, còn kinh nghiệm chọn xe nói chung có ở mục xe máy.