Xe máy chết máy trên đường ray là tình huống hiếm gặp nhưng nguy hiểm hơn hẳn mọi kiểu chết máy giữa phố. Ở ngã tư, xe khác còn có thể phanh lại hoặc lách qua bạn. Còn tàu hỏa thì không thể dừng gấp, cũng không thể đổi hướng. Bài này nói rõ thứ tự việc cần làm khi chiếc xe thuê tắt máy hay kẹt bánh đúng chỗ đường sắt cắt ngang đường bộ: người rời khỏi ray trước, sau đó mới tới chiếc xe.
Nguyên tắc số một: người quan trọng hơn chiếc xe
Trước khi nghĩ tới chuyện nổ máy lại, hãy nhớ một điều: chiếc xe thuê có thể sửa, có thể thay, còn bạn thì không. Cửa hàng cho thuê xe nào cũng muốn khách bỏ xe lại còn hơn là cố giữ xe trong lúc tàu đang tới.
Vì vậy thứ tự luôn là:
- Nhìn và nghe xem có tàu đang tới không.
- Đưa người, kể cả người ngồi sau, ra khỏi phạm vi đường ray.
- Chỉ khi chắc chắn không có tàu mới quay lại xử lý xe.
Nhiều người làm ngược lại: ngồi yên trên yên, đạp cần khởi động liên tục vì nghĩ chỉ mất vài giây. Mỗi lần đề không nổ là thêm một khoảng thời gian bạn đứng giữa đường tàu.
Xe máy chết máy trên đường ray: làm gì trong mười giây đầu
Khi máy tắt giữa hai thanh ray, đừng hoảng nhưng cũng đừng chần chừ.
- Nhìn hai phía dọc đường tàu. Tìm đèn tàu, nghe tiếng còi, để ý chuông và đèn báo ở chắn tàu nếu điểm giao có gác chắn.
- Bảo người ngồi sau xuống xe và đi ngay ra khỏi đường ray. Họ không cần ở lại giúp đẩy trong giây đầu tiên.
- Nếu chuông hoặc đèn báo đã bật, hoặc bạn thấy tàu: bỏ xe lại, đi nhanh ra xa. Không quay lại lấy mũ, túi hay điện thoại để trên xe.
- Nếu chưa có tín hiệu tàu: xuống xe, đứng về một bên thân xe và đẩy xe ra theo hướng ngắn nhất để rời khỏi phạm vi đường ray.
Đừng cố đề lại máy khi còn đang ở trên ray. Đẩy xe ra khỏi đường tàu trước, rồi mới tính chuyện máy móc ở chỗ an toàn.
Đẩy xe ra khỏi đường ray đúng cách
Xe máy nhẹ hơn ô tô rất nhiều, nên phần lớn trường hợp một người vẫn đẩy được. Vấn đề là đẩy sao cho nhanh và không ngã.
Với xe số
Về số không trước khi đẩy. Nếu xe đang ở số, bánh sau sẽ bị ghì lại và bạn sẽ thấy xe nặng bất thường. Đèn báo số không trên đồng hồ là cách kiểm tra nhanh nhất.
Với xe tay ga
Xe ga không có số nên đẩy được ngay. Chỉ cần nhả hẳn tay ga và không bóp phanh. Nếu bạn đã dựng chân chống trong lúc hoảng, gạt chân chống lên trước khi đẩy.
Tư thế đẩy
- Đứng bên trái xe, hai tay giữ ghi đông, hông tì nhẹ vào yên.
- Đẩy thẳng ra phía mặt đường, hướng đi ngắn nhất ra khỏi ray, không xoay xe dọc theo đường ray.
- Mắt nhìn hướng đi, không nhìn xuống bánh xe.
Khi bánh xe kẹt vào khe ray
Ở nhiều điểm đường sắt cắt ngang, giữa thanh ray và mặt đường có một khe hẹp. Bánh xe máy, nhất là bánh nhỏ của xe ga, có thể lọt vào khe này nếu bạn đi chéo góc thay vì đi vuông góc với đường ray. Đây cũng là lý do nhiều người ngã ngay tại điểm giao.
Khi bánh trước bị kẹt:
- Xuống xe, đứng ra ngoài phạm vi ray nếu có thể.
- Nắm ghi đông, nhấc nhẹ đầu xe lên và xoay bánh trước ra khỏi khe theo hướng vuông góc với thanh ray.
- Đẩy tiếp cho bánh sau qua, đẩy thẳng, không lắc.
Nếu bánh kẹt chặt, xe nặng hoặc bạn không đủ sức, hãy nhờ ngay người xung quanh. Hai người, một người nhấc đầu xe, một người đẩy đuôi xe, thường xử lý được trong chốc lát. Trong lúc nhờ giúp, vẫn phải có người để mắt tới hai đầu đường tàu.
Nhờ người gác chắn và người xung quanh
Ở Hà Nội, đường sắt cắt ngang đường bộ ở nhiều nơi: các điểm giao dọc trục Lê Duẩn và Giải Phóng đi về phía Văn Điển, khu vực quanh ga Gia Lâm bên Long Biên, quanh ga Đông Anh ở phía bắc sông Hồng. Có điểm có gác chắn, có người trực; có điểm chỉ có biển báo và đèn.
- Nếu có người gác chắn: báo ngay cho họ biết có xe kẹt trên ray. Người trực chắn biết rõ lịch tàu và có cách báo tình huống cho đoàn tàu sớm hơn bạn rất nhiều.
- Nếu không có người trực: nhờ người đi đường hoặc người dân quanh đó cùng đẩy và cùng canh hai đầu đường tàu.
Khách nước ngoài không quen tiếng Việt có thể chỉ tay vào xe rồi vào đường ray, nói ngắn gọn “xe hỏng, giúp tôi”. Bài vài câu tiếng Việt ngắn để nhờ giúp và nói với thợ có thêm vài câu dùng được ngay.
Khi nào phải bỏ xe lại
Bỏ xe ngay, không do dự, khi gặp một trong những dấu hiệu sau:
- Chuông, đèn báo ở chắn tàu đã bật hoặc chắn đang hạ xuống.
- Bạn nghe tiếng còi tàu hoặc thấy đèn tàu ở xa.
- Bánh xe kẹt chặt và đã thử nhấc một lần mà không ra.
- Bạn bị đau, choáng hoặc người ngồi sau cần được đưa ra chỗ an toàn.
Khi bỏ xe, đi nhanh ra xa đường ray, không đứng ngay sát mép ray để xem. Nếu tàu va vào xe, mảnh vỡ có thể văng ra xung quanh. Chỉ quay lại khi tàu đã qua hẳn và chắn đã mở.
Sau khi xe đã ra khỏi đường ray
Đưa xe tới một chỗ thật sự an toàn, cách xa điểm giao, sát lề hoặc vào vỉa hè, rồi mới thử khởi động lại. Kiểm tra vài thứ cơ bản như còn xăng không, khóa điện đã bật chưa, công tắc tắt máy khẩn cấp trên tay lái phải đang ở vị trí chạy. Nếu xe vẫn không nổ, các bước kiểm tra tiếp có trong bài xe máy chết máy giữa ngã tư: các bước xử lý an toàn, còn chuyện tự dắt hay nhờ người kéo đã có bài dắt bộ hay nhờ xe khác kéo.
Sau đó, báo cho cửa hàng biết xe đã tắt máy hoặc kẹt bánh ở đâu, xe có bị ngã, trầy hay cong vành không. Cửa hàng Nguyễn Tú hoạt động từ 09:00 đến 21:00; gửi kèm ảnh xe và vị trí sẽ giúp hướng dẫn nhanh hơn. Đừng tự chạy tiếp nếu vành bánh trước bị móp hoặc tay lái lệch sau khi kẹt ray.
Phòng tránh cho lần sau
- Đi qua đường ray vuông góc, giữ tay ga đều, không phanh gấp ngay trên ray.
- Không dừng xe trên ray để chờ xe phía trước, chờ đến khi phía bên kia có chỗ trống mới đi.
- Ray ướt sau mưa rất trơn, giảm tốc từ xa và giữ thẳng tay lái.
- Xe có dấu hiệu chập chờn từ trước thì nên báo cửa hàng sớm, tránh những tuyến phải đi qua đường sắt.
Tóm lại: khi xe chết máy hay kẹt bánh trên đường sắt, rời khỏi ray trước, đẩy xe ra sau, bỏ xe khi có tín hiệu tàu. Các tình huống sự cố khác có ở mục xử lý sự cố xe máy thuê, còn kiến thức chung về xe có trong chuyên mục xe máy.