Đang chở con đi chơi quanh Hồ Tây hay đưa mẹ đi khám ở một bệnh viện bên Cầu Giấy, chiếc xe thuê bỗng hụt ga rồi tắt hẳn. Xe hỏng khi chở trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi khác hẳn lúc đi một mình: bạn không thể cúi xuống xem máy ngay, vì người ngồi sau vẫn đang ở trên một chiếc xe đứng giữa dòng xe. Bài này đi theo đúng thứ tự cần làm: dừng xe sao cho người sau không ngã, đưa họ xuống và tới chỗ đứng an toàn, giữ họ thoải mái trong lúc chờ, rồi mới tới chuyện xử lý chiếc xe.
Khi xe vừa có dấu hiệu lạ: dừng sớm, dừng êm
Phần lớn xe thuê không hỏng đột ngột trong một giây. Thường có dấu hiệu trước vài phút: máy hụt hơi, tay lái rung, có mùi khét, đèn báo nhấp nháy. Khi đang chở người cần bảo vệ, hãy coi mọi dấu hiệu lạ là lý do để tấp vào lề sớm, thay vì cố chạy thêm một đoạn cho tới chỗ quen.
Cách dừng cũng quan trọng không kém:
- Báo cho người ngồi sau trước. Một câu ngắn như “mẹ bám chắc, con dừng xe” giúp người lớn tuổi không bị bất ngờ. Với trẻ nhỏ, nhắc con ôm chặt và ngồi yên.
- Bật xi nhan, giảm tốc từ từ. Bóp phanh nhẹ và đều cả hai bánh. Một cú phanh gấp có thể làm người già chúi về phía trước hoặc làm trẻ ngồi trước tuột khỏi chỗ.
- Chọn chỗ có mặt đường bằng. Tránh dừng trên dốc cầu, rãnh nước hay lề đất sụt, vì xe đỗ nghiêng thì việc đỡ người xuống khó hơn nhiều.
Nếu xe đã chết máy ngay giữa nút giao, hãy làm theo các bước ở bài xe máy chết máy giữa ngã tư, nhưng ưu tiên đưa người ngồi sau ra khỏi lòng đường trước khi dắt xe.
Xe hỏng khi chở trẻ nhỏ: đưa con xuống và tới chỗ đứng an toàn
Với trẻ nhỏ, thứ tự là: người lái giữ xe, dựng chân chống chắc, rồi mới bế con xuống. Đừng để con tự trèo xuống phía lòng đường, và đừng bế con khi một tay vẫn đang giữ tay lái của xe chưa dựng chống.
Chỗ đứng an toàn khi xe hỏng nên có các điểm sau:
- Cách xa mép đường, tốt nhất là trên vỉa hè, trong sân một cửa hàng, cổng trường hay cổng chùa.
- Không đứng sau đuôi xe của chính mình hoặc giữa hai xe đỗ, vì người đi sau có thể không nhìn thấy trẻ thấp.
- Có bóng râm hoặc mái che, nhất là trưa hè, khi mặt đường quanh Hồ Tây hay đường Lạc Long Quân hắt nóng rất nhanh.
Trẻ thường tò mò và muốn lại gần xem xe. Hãy giao cho con một việc nhỏ: cầm mũ bảo hiểm, giữ chai nước, hoặc ngồi trông túi đồ. Nếu có người lớn thứ hai, một người chỉ trông con, một người lo xe. Nếu bạn đi một mình với con, đừng vừa kiểm tra máy vừa để con đứng sau lưng: cho con ngồi trong quán gần đó, nơi bạn nhìn thấy được, rồi mới quay lại với xe.
Giữ mũ bảo hiểm trên đầu con cho tới khi con đã đứng trên vỉa hè, vì đây là lúc con ở gần dòng xe nhất. Khi lên xe trở lại, kiểm tra quai mũ đã cài chưa và con đã ngồi đúng chỗ chưa. Những điều cần lưu ý khi cho trẻ ngồi xe máy được nói trong bài trẻ em ngồi trên xe máy cần điều kiện gì.
Khi chở người lớn tuổi: đỡ xuống và cho ngồi nghỉ
Người lớn tuổi thường khó bước xuống xe khi chân phải vắt qua yên, nhất là khi vừa ngồi lâu nên tê chân. Vài điều giúp họ xuống an toàn:
- Người lái giữ xe thật vững, hai chân chống đất, tay bóp phanh, rồi mới để người sau xuống.
- Cho họ xuống ở phía vỉa hè, bám vào vai người lái hoặc vào một chỗ cố định như cột, lan can.
- Không vội. Đợi họ đứng vững vài giây rồi hẵng buông tay, vì người cao tuổi có thể choáng nhẹ khi đổi tư thế.
Sau đó, tìm cho họ một chỗ ngồi: ghế nhựa trong quán nước, bậc thềm sạch, hàng ghế chờ ở cổng bệnh viện. Đừng để người già đứng chờ ngoài nắng hoặc ngồi xổm bên lề. Nếu họ có thuốc uống theo giờ, kiểm tra xem đã tới lúc chưa, và đưa nước cho họ uống từng ngụm.
Hãy để ý các dấu hiệu khác thường như mặt tái, vã mồ hôi, khó thở hay than đau ngực. Khi đó, việc chăm người quan trọng hơn chiếc xe: gọi cấp cứu hoặc nhờ người xung quanh giúp, chuyện xe tính sau.
Giữ người đi cùng thoải mái trong lúc chờ
Thời gian chờ là lúc trẻ dễ cáu, người già dễ mệt. Chuẩn bị nhỏ trước chuyến đi giúp rất nhiều: một chai nước, ít bánh, áo mưa mỏng, khăn ướt và sạc dự phòng nên luôn có trong cốp khi đi cùng con hay cùng ông bà.
Trong lúc chờ:
- Nói rõ chuyện gì đang xảy ra, bằng giọng bình tĩnh. Trẻ yên tâm hơn khi biết “xe đang nghỉ, lát nữa mình đi tiếp”.
- Không để họ đứng trông xe giúp bạn. Việc trông xe là của người lái.
- Trời mưa thì vào trú ngay, dưới mái hiên hay trong quán, không đứng dưới tán cây lớn bên đường khi có sấm sét.
Cửa hàng làm việc trong giờ 09:00 tới 21:00, việc đổi xe hay hỗ trợ tại chỗ đều cần thống nhất trước về thời gian và chi phí. Vì vậy, nếu người đi cùng đã mệt, đừng bắt họ chờ: cho họ đi taxi về trước, bạn ở lại với xe.
Xử lý chiếc xe khi người đi cùng đã yên chỗ
Chỉ khi trẻ nhỏ hay người lớn tuổi đã ngồi ở chỗ an toàn, bạn mới quay lại với xe. Kiểm tra những thứ đơn giản: còn xăng không, khóa điện đã bật chưa, chân chống đã gạt lên chưa. Không tháo nắp máy, không tự sửa phần điện hay phanh của xe thuê.
Sau đó báo cửa hàng: nói rõ xe hỏng ra sao, đang ở đâu, và bạn đang đi cùng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi để cùng tính cách nhanh và an toàn nhất. Nên báo ngay những lúc nào được nói trong bài báo cửa hàng ngay khi nào trong lúc thuê xe.
Khi xe đã chạy lại được, đừng chở người đi cùng ngay trên đoạn đường đông. Chạy thử một vòng ngắn một mình trước, nghe tiếng máy và thử phanh, rồi mới đón họ lên. Nếu còn thấy điều gì bất thường, chọn đường về ngắn và vắng hơn, hoặc để người đi cùng về bằng taxi.
Khi xe hỏng giữa chừng, người ngồi sau luôn được lo trước, chiếc xe tính sau. Các bài khác về sự cố khi đang thuê xe nằm ở mục xử lý sự cố xe, còn kinh nghiệm dùng xe máy nói chung ở chuyên mục xe máy.