Xe thuê tắt máy giữa phố, đề không lên, đạp cần khởi động cũng không nổ. Người đi cùng gợi ý cách quen thuộc: buộc sợi dây vào để kéo xe máy hỏng bằng xe khác, hoặc chạy song song rồi đặt chân lên gác chân sau mà đẩy. Nhìn thì nhanh, nhưng đây là hai việc nên bỏ hẳn. Bài này giải thích vì sao, rồi hướng dẫn cách đưa xe vào chỗ an toàn, dắt bộ xe số và xe ga cho đỡ mệt, và lúc nào thì gọi thợ hay báo tiệm.
Vì sao không nên kéo xe máy hỏng bằng xe khác
Trước hết là chuyện luật. Quy định giao thông đường bộ hiện hành cấm người điều khiển và người ngồi trên xe máy kéo, đẩy xe khác hoặc vật khác khi đang chạy. Nói cách khác, cảnh xe còn chạy kéo xe hỏng không phải lựa chọn hợp lệ, dù chỉ đi một đoạn ngắn tới tiệm sửa gần nhất.
Quan trọng hơn là chuyện an toàn. Hai chiếc xe máy nối bằng một sợi dây không phải một đoàn xe có khớp nối cứng. Khi xe trước tăng ga, dây căng giật một cái, tay lái xe sau lắc mạnh. Khi xe trước phanh, xe sau vẫn trôi theo quán tính và rất dễ húc vào đuôi xe trước.
Thêm vài rủi ro mà người ta ít nghĩ tới:
- Dây chùng xuống vướng vào bánh. Chỉ cần một nhịp chùng khi giảm tốc, đoạn dây có thể cuốn vào bánh trước của xe sau và khóa bánh ngay lập tức.
- Xe xung quanh không biết hai xe đang nối nhau. Một chiếc xe lách vào khoảng giữa là va ngay vào sợi dây.
- Không có đèn, không có xi nhan. Xe hỏng điện thì xe sau tối om, các xe phía sau chỉ thấy một chiếc xe trôi chậm mà không biết nó sẽ rẽ hay dừng.
Ở những đoạn đông như Nguyễn Văn Cừ, Trần Khát Chân hay vòng xuyến dưới chân cầu, chỉ một nhịp giật dây là đủ gây té ngã giữa dòng xe.
Đẩy xe máy bằng chân: tưởng tiện mà nhiều rủi ro
Cách thứ hai là người lái xe còn chạy được đặt một bàn chân lên gác chân sau hoặc ống xả của xe hỏng rồi đẩy đi. Cách này cũng nằm trong nhóm hành vi bị cấm, và về an toàn còn kém hơn kéo dây.
Người đẩy chỉ còn một chân trên xe của mình, trọng tâm lệch hẳn sang một bên. Gặp ổ gà, nắp cống hay vạch sơn trơn sau mưa, xe người đẩy dễ đổ trước. Bàn chân có thể trượt khỏi gác chân và rơi vào giữa hai bánh, hoặc chạm vào ống xả còn nóng. Hai xe đi sát đến mức tay lái dễ móc vào nhau.
Đưa xe vào lề an toàn ngay khi xe tắt máy
Việc đầu tiên không phải là tìm cách cho xe chạy tiếp, mà là ra khỏi dòng xe. Khi cảm thấy máy hụt hơi hoặc tắt hẳn:
- Bật xi nhan phải sớm, nếu điện còn hoạt động, và tận dụng quán tính để trôi dần vào sát lề.
- Dừng hẳn rồi mới xuống xe. Đừng nhảy xuống khi xe còn trôi, nhất là với xe ga có trọng lượng lớn.
- Tắt khóa điện, gạt chân chống bên hoặc chân chống giữa, đứng phía vỉa hè chứ không đứng phía lòng đường.
- Đưa xe lên vỉa hè hoặc vào đầu ngõ nếu có lối lên thấp.
Nếu xe chết máy trên cầu như cầu Chương Dương hay cầu Vĩnh Tuy, hãy bám sát làn phải dành cho xe máy và dắt xe xuống hết dốc rồi mới dừng hẳn. Đứng lại giữa thân cầu, nơi xe chạy nhanh và gió mạnh, là lựa chọn kém an toàn nhất.
Dắt bộ xe số và xe ga đúng cách
Dắt bộ nghe đơn giản, nhưng làm đúng tư thế sẽ đỡ mệt hơn nhiều và không làm xe đổ.
Với xe số
- Đưa cần số về số không. Đèn báo số không trên đồng hồ sẽ sáng nếu điện còn. Nếu không chắc, bóp côn tay (với xe có côn) hoặc nhích xe tới lui, bánh sau lăn nhẹ là đúng.
- Nếu cần số bị kẹt, đừng cố đạp mạnh. Dắt xe lăn nhẹ tới lui trong lúc gạt cần số, thường số sẽ nhả ra.
- Đứng bên trái xe, hai tay nắm hai tay lái, hông tì nhẹ vào yên. Tay phải luôn để sẵn ở phanh trước để giữ xe khi gặp dốc.
Với xe ga
- Tắt máy hoàn toàn và không chạm vào tay ga. Nếu máy đột nhiên nổ lại khi bạn đang dắt mà tay vặn ga, xe có thể chồm lên.
- Bánh sau xe ga lăn tự do khi tắt máy, nên dắt thường nhẹ hơn xe số. Nếu thấy bánh sau bị nặng hoặc kêu cọ, đó là dấu hiệu phanh hoặc bộ truyền động có vấn đề, càng không nên cố chạy tiếp.
- Giữ tay ở phanh, đặc biệt phanh sau hoặc phanh liên hợp, vì xe ga dễ trôi trên dốc nhẹ.
Gặp dốc xuống như đường dẫn cầu, hãy đi chậm, bóp phanh nhẹ từng nhịp và giữ xe sát người.
Dắt xe máy hỏng đi xa: khi nào nên dừng lại
Dắt xe máy hỏng đi xa vài cây số giữa trưa nắng Hà Nội là việc không ai muốn làm. Một vài nguyên tắc giúp bạn quyết định:
- Đi theo chiều xe chạy, trên vỉa hè nếu được. Không dắt ngược chiều trên lòng đường dù đoạn đó vắng.
- Hỏi người bán hàng gần đó về tiệm sửa xe gần nhất. Ở các phố như Ngọc Lâm, Bồ Đề hay quanh chợ Long Biên, tiệm vá xe, sửa xe thường chỉ cách nhau một đoạn ngắn.
- Dừng nghỉ khi thấy mệt hoặc chóng mặt, vì lúc đó rất dễ để xe đổ vào người.
- Nếu phải dắt hơn khoảng một cây số mà chưa thấy tiệm, hãy dừng lại ở chỗ an toàn và liên hệ người hỗ trợ thay vì cố đi tiếp.
Gọi thợ hay báo tiệm cho thuê: nên làm theo thứ tự nào
Với xe thuê, việc đầu tiên nên làm sau khi đã đứng ở chỗ an toàn là báo cho tiệm cho thuê. Tiệm biết lịch sử chiếc xe, có thể chỉ bạn kiểm tra vài điểm đơn giản, và thống nhất trước chuyện sửa ở đâu, có đổi xe không. Bạn có thể xem cách liên lạc tại trang liên hệ cửa hàng.
Khi báo tiệm, nói rõ:
- Vị trí cụ thể: tên phố, số nhà gần nhất hoặc gửi định vị.
- Hiện tượng: tắt máy đột ngột, đề không lên, xịt lốp, kêu lạ hay có mùi khét.
- Bạn đang ở đâu so với dòng xe: đã lên vỉa hè hay vẫn sát lòng đường.
Nếu tiệm đồng ý để bạn tự đưa xe vào tiệm sửa gần đó, hãy giữ lại hóa đơn và đừng tự ý thay phụ tùng lớn khi chưa trao đổi. Nhiều tình huống thường gặp được nói kỹ trong bài xe thuê chết máy giữa đường: tự xử hay gọi chủ xe và bài đang đi xe thuê bị xịt lốp.
Những việc không nên làm khi xe hỏng giữa phố
- Không nhờ người lạ chạy xe kéo hay đẩy hộ, dù họ nhiệt tình.
- Không ngồi lên xe hỏng để người khác dắt hay đẩy từ phía sau, vì bạn không thể giữ thăng bằng khi xe trôi.
- Không thả xe trôi tự do xuống dốc cầu với hy vọng lăn tới tiệm sửa.
Khi xe thuê hỏng không chạy được, câu trả lời gần như luôn là: đưa xe vào lề, dắt bộ đúng tư thế, rồi báo tiệm hoặc nhờ thợ gần đó. Đừng kéo, đừng đẩy bằng chân, vì vài phút tiết kiệm không đáng với rủi ro ngã giữa dòng xe. Các tình huống sự cố khác được gom ở mục xử lý sự cố xe, còn kiến thức chung về các dòng xe nằm trong chuyên mục xe máy.