Người ở trọ trong ngõ sâu phía nam Hà Nội hay chọn xe 50cc đi ngõ nhỏ vì xe nhẹ, thấp và ga hiền. Nhưng xe nhẹ không tự giải quyết chuyện nhường đường, quay đầu hay dắt xe qua đoạn chật. Rẽ khỏi đường Trường Chinh hay đường Định Công, đi thêm vài khúc ngoặt, ngách nhỏ dần, rồi bất ngờ gặp một chiếc xe chở bình nước đi ngược lại. Bài này đi theo đúng hành trình về phòng trọ ở Khương Thượng, Định Công, Khương Đình hay Văn Chương: vào ngõ, gặp xe ngược chiều, lỡ vào ngõ cụt, và đoạn cuối phải dắt bộ.
Vì sao ngõ sâu khác hẳn đường phố
Ngõ ở các phường này hình thành dần theo nhà dân, nên hiếm khi thẳng. Một ngõ chính có thể rộng vừa hai xe máy tránh nhau, nhưng các ngách tách ra thì chỉ vừa một xe, có đoạn hai bên là tường nhà, bậc thềm, chậu cây và xe đạp dựng sát. Khúc rẽ thường vuông góc, bị che bởi góc nhà, nên bạn gần như không nhìn thấy gì phía sau góc cua cho tới khi đã đến sát.
Thêm vào đó là những thứ chỉ có trong ngõ: trẻ con chạy ra từ cửa nhà, người ngồi nhặt rau ngay bậc cửa, xe ba gác chở hàng, nắp cống lệch cao thấp, nền xi măng ẩm trơn sau khi ai đó vừa rửa sân. Mọi kỹ năng đi ngõ đều xoay quanh một ý: chạy chậm tới mức có thể dừng hẳn trong khoảng một sải tay.
Xe 50cc đi ngõ nhỏ: giữ tốc độ thấp mà xe vẫn đều
Lợi thế của xe 50cc là ga nhẹ và xe không vọt. Nhược điểm là ở tốc độ rất thấp, xe nhỏ bánh dễ chòng chành nếu bạn nhả ga hẳn rồi lại vặn mạnh. Cách giữ xe đều trong ngõ:
- Giữ một chút ga đều tay, rà nhẹ phanh sau. Xe vẫn có lực kéo nên thăng bằng hơn, trong khi phanh sau ghì tốc độ xuống.
- Nhìn xa hai ba mét phía trước, không nhìn bánh trước. Mắt nhìn tới đâu, xe theo tới đó. Nhìn xuống bánh trước làm tay lái lắc.
- Ngồi thẳng, đầu gối khép vào thân xe. Chân đặt sẵn trên sàn, sẵn sàng chống xuống khi phải dừng.
- Không bóp phanh trước khi tay lái đang bẻ. Ở khúc rẽ hẹp, phanh trước lúc đang đánh lái là cách nhanh nhất để đổ xe.
Đến mỗi góc khuất, bấm còi một tiếng ngắn. Trong ngõ dân cư không cần còi dài, chỉ một tiếng để người phía sau góc biết có xe đang tới. Buổi tối, bật đèn chiếu gần và để ý bóng đèn của xe bên kia hắt lên tường trước khi nó xuất hiện.
Gặp xe ngược chiều: ai lùi, ai nhường
Đây là tình huống người ở trọ gặp gần như mỗi ngày. Ngõ không có vạch kẻ, nên nhường nhau dựa vào phép lịch sự và thực tế ai dễ xoay xở hơn. Một vài nguyên tắc dễ nhớ:
- Ai gần chỗ rộng hơn thì người đó tạt vào. Nếu bạn vừa đi qua một khoảng lùi trước cổng nhà hay một chỗ ngõ phình ra, hãy dừng lại ở đó và ra hiệu cho xe kia đi trước.
- Xe nhẹ nhường xe nặng. Xe 50cc của bạn nhẹ, dễ dắt lùi vài bước. Xe chở hàng, xe ba gác hay xe ga lớn chở hai người khó lùi hơn nhiều. Nhường họ thường nhanh hơn là đứng chờ.
- Người đi xuống dốc nhường người lên dốc. Một số ngõ có đoạn dốc nhẹ lên thềm nhà hoặc dốc lên mặt đường chính; xe đang leo mà phải dừng giữa chừng sẽ khó đề pa lại.
Khi phải lùi, đừng lùi bằng cách vừa ngồi vừa đẩy chân. Hãy xuống xe, đứng bên trái, một tay giữ tay lái, tay kia nắm phần yên hoặc tay dắt sau rồi lùi từng bước. Với xe nhẹ, cách này chắc chắn và ít va quệt gương, tường hơn hẳn.
Lỡ vào ngõ cụt: quay đầu xe máy cho gọn
Bản đồ trên điện thoại hay vẽ các ngách thông nhau trong khi thực tế đã bị xây bít, nên chuyện đi vào ngõ cụt ở khu Định Công hay Khương Đình không hiếm. Khi nhận ra phía trước là tường, dừng lại sớm, đừng cố chạy sát tận cùng mới quay.
Với ngõ rộng hơn chiều dài xe một chút, có thể quay theo kiểu ba điểm: đánh lái hết về một bên, nhích xe lên sát mép, xuống xe dắt lùi chéo, rồi lại đánh lái và đi ra. Với ngách quá hẹp, cách an toàn nhất là tắt máy, dựng chân chống giữa, rồi nhấc nhẹ đuôi xe xoay từng chút. Xe 50cc đủ nhẹ để nhiều người làm được việc này, nhưng nếu thấy nặng tay thì đừng cố, nhờ người trong ngõ phụ một tay là chuyện bình thường. Kỹ thuật chi tiết từng bước có trong bài quay đầu xe máy trong ngõ cụt.
Khi quay, đừng xoay đuôi xe về phía chỗ có người ngồi, vì ống xả còn nóng.
Khi nào nên tắt máy và dắt bộ
Nhiều người ngại dắt xe vì thấy mất thời gian, nhưng trong ngõ sâu, dắt bộ đúng lúc vừa an toàn vừa giữ hòa khí với hàng xóm. Nên xuống dắt khi:
- Đoạn ngõ chỉ vừa một xe và có người đang đi bộ, nhất là người già hay trẻ nhỏ.
- Có đoạn bậc thềm, nắp cống cao hoặc nền ướt trơn mà bánh nhỏ dễ trượt.
- Đến đoạn cuối gần phòng trọ, nơi nhiều nhà có quy ước tắt máy dắt xe vào cho đỡ ồn và đỡ khói.
Dắt xe đúng cách: đứng bên trái, tay phải không chạm ga, giữ tay lái thẳng, đi chậm. Xe 50cc nhẹ nên dắt không mệt, nhưng chú ý gương chiếu hậu vì đó là phần hay quệt vào tường nhất. Gập gương vào trước những đoạn chật là thói quen nhỏ mà hữu ích.
Chỗ để xe trong khu trọ chật
Đi ngõ an toàn rồi, còn chuyện để xe. Ở các dãy trọ quanh Khương Thượng hay Văn Chương, chỗ để xe thường là một khoảng sân hẹp hoặc tầng một chung, xe xếp sát nhau. Nên hỏi chủ nhà xem xe dựng chân chống giữa hay chân chống nghiêng, xếp theo hàng nào, giờ đóng cổng là mấy giờ.
Nếu bạn còn đang cân nhắc giữa xe 50cc và các dòng xe khác cho cuộc sống trong ngõ, bài chọn xe máy dễ dắt và quay đầu khi ở ngõ nhỏ so sánh từng loại. Còn đoạn từ đầu ngõ ra đường lớn như Trường Chinh, Giải Phóng hay đường Định Công, xem thêm cách ra từ ngõ nhỏ vào đường lớn. Về điều kiện người lái xe 50cc, hãy kiểm tra quy định hiện hành và hỏi tiệm trước khi thuê, vì quy định có thể đã thay đổi.
Tóm lại
Đi xe nhỏ trong ngõ sâu không cần kỹ năng gì cao siêu, chỉ cần chậm, nhìn trước, bấm còi ở góc khuất, sẵn lòng nhường và không ngại xuống dắt. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00; nếu cần giao xe về khu trọ, hãy xác nhận trước thời gian và chi phí. Xem thêm các bài trong mục xe 50cc và chuyên mục xe máy.