Nếu bạn vốn hay mỏi lưng hoặc đầu gối kêu sau mỗi lần ngồi lâu, câu hỏi khi thuê xe không còn là xe nào đẹp hay chạy bốc, mà là xe máy cho người đau lưng nên có dáng ngồi thế nào để cuối ngày bạn vẫn đứng thẳng được. Ở Hà Nội, một ngày đi từ Cầu Giấy sang Long Biên rồi vòng về Hoàn Kiếm có thể ngồi trên yên vài tiếng, phần lớn là chờ đèn đỏ và nhích từng đoạn. Bài này giúp bạn chọn xe theo tư thế ngồi, không đi vào chuyện chữa bệnh.
Một lưu ý trước: đây là kinh nghiệm chọn xe và chia chặng đi, không phải lời khuyên y khoa. Nếu cơn đau lưng hoặc đau gối kéo dài, tái đi tái lại hay nặng lên sau mỗi lần lái xe, hãy hỏi bác sĩ trước khi lên kế hoạch đi nhiều ngày.
Vì sao ngồi xe máy lại làm lưng và gối mỏi
Trên xe máy, cơ thể phải giữ một tư thế gần như cố định trong thời gian dài. Lưng phải tự đỡ vì không có tựa, tay đặt trên ghi đông, còn chân gập ở một góc nhất định. Ba yếu tố khiến người vốn đã yếu lưng, yếu gối thấy mỏi nhanh hơn:
- Góc gập gối quá nhỏ. Khi yên thấp mà chỗ đặt chân lại cao, đầu gối phải gập sâu suốt quãng đường, người có khớp gối nhạy cảm sẽ thấy ê ẩm.
- Lưng phải cúi hoặc ưỡn. Tay lái quá xa khiến bạn chồm người ra trước; tay lái quá gần lại làm vai co lên, lưng gù lại.
- Rung xóc truyền thẳng lên cột sống. Đường gồ ghề, gờ giảm tốc trong ngõ và những đoạn vá mặt đường làm lưng phải chịu từng cú dằn nhỏ.
Tiêu chí chọn xe máy cho người đau lưng và mỏi gối
Yên rộng, phẳng và đủ êm
Yên là chỗ đỡ toàn bộ trọng lượng phần trên cơ thể. Yên hẹp và cong làm lực dồn vào một điểm, ngồi lâu sẽ tê và bạn bắt đầu xoay người liên tục, kéo theo lưng mỏi. Nên ưu tiên xe có mặt yên rộng, khá phẳng ở phần người lái, đệm không quá cứng.
Chiều cao yên vừa để hai chân chạm đất
Với người đau gối, chống chân là việc lặp lại hàng trăm lần một ngày ở các ngã tư. Nếu phải nhón gót mới chạm đất, gối và cổ chân luôn ở thế gồng. Yên vừa tầm giúp bạn đặt cả bàn chân xuống, gối hơi chùng, đứng chờ đèn mà không phải căng cơ. Cách đo nhanh có trong bài chọn xe theo chiều cao yên.
Sàn để chân phẳng và đủ dài
Đây là điểm khác biệt lớn giữa xe ga và xe số. Xe ga có sàn phẳng, bạn có thể dịch bàn chân lên trước hoặc lùi về sau để đổi góc gập gối trong lúc chạy. Xe số chỉ có gác chân cố định, chân gần như ở một tư thế suốt chặng. Với người hay mỏi gối, khả năng đổi tư thế chân là một lợi thế rõ.
Tay lái tự nhiên, không phải với
Khuỷu tay hơi chùng, lưng thẳng tự nhiên là tư thế tốt. Nếu phải chồm người hay khuỳnh tay lên cao, lưng sẽ mỏi rất nhanh.
So sánh các dòng xe thường gặp khi thuê
Xe ga cỡ nhỏ như Vision, Click, Mio
Đây thường là nhóm hợp nhất cho người đau lưng, mỏi gối đi trong nội đô. Yên không quá cao, sàn để chân phẳng, xe nhẹ nên dắt hay dựng chân chống không phải gồng lưng. Không phải đạp số nên chân trái được nghỉ, đỡ hẳn khi đi đường đông như Tây Sơn hay Nguyễn Trãi giờ tan tầm.
Xe ga cỡ lớn như Air Blade
Yên dài và rộng, ngồi êm khi đi đoạn dài, sàn để chân cũng thoải mái. Đổi lại xe nặng hơn, mỗi lần dựng chân chống giữa hay dắt lùi khỏi chỗ gửi xe sẽ tốn sức lưng hơn. Nếu bạn khỏe tay, chủ yếu chạy đường lớn và ít phải dắt, đây vẫn là lựa chọn dễ chịu. Người ngại xe nặng có thể đọc thêm bài xe máy thuê cho người sợ xe ga nặng tay.
Xe số như Honda Wave
Xe số nhẹ, dắt dễ, nhưng tư thế ngồi cố định hơn: gác chân ở một vị trí, chân trái phải nhấc lên đạp số liên tục khi đi phố đông. Với người mỏi gối, động tác gạt số lặp lại nhiều lần có thể gây khó chịu. Xe số vẫn ổn nếu bạn đã quen và đi quãng ngắn, đường thoáng.
Ngồi thử xe đúng cách khi nhận
Khi đến tiệm, dành vài phút để thử tư thế thay vì chỉ nổ máy chạy một vòng:
- Ngồi yên và chống hai chân. Xem bàn chân chạm đất trọn hay chỉ mũi chân, gối có bị gập sâu không.
- Đặt tay lên ghi đông, thả lỏng vai. Lưng phải thẳng tự nhiên, không chồm, không gù.
- Dịch chân trên sàn. Với xe ga, thử đặt chân lên trước rồi lùi về sau xem còn chỗ đổi tư thế không.
- Dựng chân chống giữa một lần. Nếu thấy phải gồng lưng nhiều, nên đổi sang xe nhẹ hơn hoặc chỉ dùng chân chống nghiêng.
Nếu thấy chưa hợp, cứ đề nghị đổi dòng ngay lúc nhận.
Chia chặng nghỉ để lưng và gối không quá tải
Chiếc xe tốt đến đâu cũng không thay được việc nghỉ đúng lúc. Một vài thói quen giúp hành trình nhẹ hơn:
- Chia ngày thành nhiều quãng ngắn. Thay vì chạy một mạch từ Tây Hồ ra Gia Lâm, hãy dừng ở một quán nước giữa đường, xuống xe đi lại vài phút.
- Tránh giờ cao điểm khi có thể. Kẹt xe trên cầu Chương Dương hay đường Giải Phóng lúc chiều muộn nghĩa là ngồi gồng lâu mà xe gần như không nhích.
- Chọn đường bằng phẳng. Nếu có hai lối, ưu tiên đường lớn mặt nhựa tốt thay vì ngõ nhiều gờ và ổ gà.
Nhịp nghỉ và uống nước cho chặng dài được nói kỹ trong bài nghỉ đúng nhịp khi chạy xe đường dài. Còn những dấu hiệu mỏi lưng, mỏi cổ khi lái lâu có trong bài đau lưng và đau cổ khi chạy xe dài.
Những điều nên báo trước khi đặt xe
Để tiệm gợi ý đúng xe, hãy nói rõ vài thông tin ngay từ lúc đặt:
- Bạn cao bao nhiêu và có hay mỏi lưng, mỏi gối không.
- Bạn đã quen xe ga hay xe số.
- Lịch trình chủ yếu trong nội đô hay có chặng ra ngoại thành như Đông Anh, Sóc Sơn.
Nếu người đi là bố mẹ lớn tuổi hay phải đi khám định kỳ, bài chọn xe máy cho người cao tuổi đi khám bệnh có thêm vài gợi ý riêng. Muốn nhận xe tại chỗ ở thì việc giao nhận chỉ trong khung 09:00–21:00 và chi phí cần xác nhận trước khi đặt.
Tóm lại
Với người hay đau lưng, mỏi gối, chiếc xe phù hợp là chiếc có yên rộng, chống được trọn hai chân, sàn để chân cho phép đổi tư thế và tay lái không bắt bạn chồm người. Xe ga cỡ nhỏ thường là lựa chọn dễ chịu nhất trong phố, còn chặng dài thì nhịp nghỉ quan trọng không kém chiếc xe. Khi cơn đau kéo dài, hãy hỏi bác sĩ trước. Xem thêm các tiêu chí khác ở mục chọn loại xe khi thuê và chuyên mục xe máy.