Kiểm tra phanh xe máy định kỳ là việc không nên trì hoãn, vì phanh là bộ phận quyết định an toàn của mọi chuyến đi trong đô thị.
Phanh là hệ thống an toàn quan trọng nhất của xe, nhưng cũng là hệ thống hay bị xem nhẹ nhất, vì hư hỏng của nó không có đèn báo như nhớt hay xăng. May mắn là phanh đĩa lẫn phanh bố đều có dấu hiệu nhận biết bằng tai, tay và mắt thường. Bài viết này hướng dẫn cách kiểm tra hai loại phanh phổ biến trên xe máy và thời điểm cần thay từng bộ phận.
Phanh đĩa và phanh bố khác nhau thế nào
Phanh đĩa dùng kẹp bố bám vào đĩa tròn quay cùng bánh xe, lực phanh đều, tản nhiệt tốt và dễ kiểm tra bằng mắt. Phanh bố, hay phanh trống, dùng má bố ép vào mặt trống phanh bên trong bánh, kết cấu kín bụi hơn, phổ biến trên xe số phổ thông và xe giá rẻ. Cả hai đều hiệu quả khi còn mới, khác biệt nằm ở độ nhạy, khả năng tản nhiệt và cách kiểm tra. Không có loại nào tốt tuyệt đối, quan trọng là bạn hiểu xe mình đang dùng loại gì để kiểm tra đúng cách.
Dấu hiệu phanh đĩa cần chú ý
- Tiếng rít kim loại khi phanh, thường là bố mòn gần hết, chạm đến tấm báo mòn.
- Tay phanh mềm, phải bóp sát côn thì xe mới giảm, dấu hiệu có khí trong dầu phanh hoặc rịn dầu.
- Vết rãnh sâu trên mặt đĩa, hoặc đĩa cong làm xe rung khi phanh gấp.
- Bố phanh còn mỏng dưới khoảng 2 mm, nhìn qua khe kẹp là thấy.
- Vệt dầu loang quanh ống dầu hoặc đầu kẹp.
Dấu hiệu phanh bố cần chú ý
- Đạp chân phanh sâu hơn trước, biên độ bàn đạp lớn dần.
- Tiếng rít khi phanh, hoặc ngược lại phanh trượt không rít dù đạp mạnh.
- Xe bị kéo lệch một bên khi phanh, dấu hiệu hai bên má bố mòn không đều.
- Vít chỉnh phanh bố đã siết hết mà vẫn không ăn.
Tự kiểm tra phanh trong 5 phút
Bạn không cần thợ cũng rà được phanh tại nhà theo trình tự sau. Đầu tiên, đẩy xe tới vài bước và bóp phanh trước, xe phải dứt khoát trong quãng ngắn, không bị trượt. Thứ hai, đạp chân phanh ở tốc độ đi bộ và nghe tiếng rít bất thường. Thứ ba, nhìn khe kẹp đĩa phía trước, đo mắt độ dày bố còn lại. Thứ tư, mở nắp bình dầu phanh, dầu phải trong hoặc vàng nhạt, không đáy cặn và không tụt dưới vạch thấp. Cuối cùng, nhìn quanh ống dẫn dầu tìm vết loang ướt. Làm trọn vẹn năm bước này mỗi tháng một lần, bạn nắm được tình trạng phanh mà không tốn đồng nào.
Chu kỳ thay tham khảo
Không có con số chung, vì độ mòn phụ thuộc cung đường và thói quen phanh. Bạn có thể dựa các mốc:
- Bố phanh đĩa: mỗi 20000 đến 30000 km, hoặc tới mốc báo mòn.
- Má phanh bố: mỗi 15000 đến 20000 km, khi đạp sâu bất thường thì kiểm tra sớm.
- Dầu phanh đĩa: thay mỗi 2 năm hoặc khi dầu trong bình chuyển vàng đậm, dầu phanh hút ẩm làm giảm điểm sôi.
- Đĩa phanh: chỉ thay khi rãnh sâu hoặc bị cong, không phải hạng mục thay định kỳ.
Một lưu ý nhỏ về dầu phanh: dầu phanh hút ẩm từ không khí qua gioăng bình chứa, nên dù xe ít đi, hai năm vẫn nên thay đúng kỳ. Khi thay, chọn đúng loại dầu ghi trên nắp bình, không trộn loại khác, và nhớ xả hết khí trong hệ thống trước khi trả xe về.
Việc kiểm tra phanh thuộc nhóm bảo dưỡng định kỳ, xem lịch tổng hợp tại trang bảo dưỡng xe máy.
Câu hỏi thường gặp
Đĩa phanh có cần thay định kỳ không? Không, đĩa chỉ thay khi mòn quá mức hoặc cong, bố phanh mới là hạng mục thay định kỳ. Tiếng rít khi phanh là hỏng chăng? Hầu hết là báo mòn, nhưng rít kéo dài cả khi không bóp phanh thì có thể dính đá hoặc bụi vào khe. Xe bị lệch khi phanh vì sao? Thường do hai bên má mòn không đều hoặc trục bánh bị lệch, nên đem kiểm tra sớm. Vào mưa đi phanh đĩa có nguy hơn không? Đĩa ướt giảm lực phanh trong lần đầu bóp, nên bạn bóp nhẹ trước để lau khô mặt đĩa rồi mới phanh mạnh.
Cách phanh an toàn khi đi phố
Kiểm tra phanh tốt là một nửa, nửa còn lại là kỹ năng phanh. Nguyên tắc cơ bản: phanh trước và sau phối hợp, không bóp gấp phanh trước khi đường ướt hoặc vào cua. Trong phố đông, giữ khoảng cách với xe trước, nhả ga sớm và giảm dần thay vì phanh ở phút chót. Khi xuống dốc dài, dùng nhả số kết hợp phanh nhấp nhả, đừng để phanh tải liên tục vì đĩa nóng sẽ mất lực. Muốn nắm vững các kỹ năng nền, bạn xem bài về kỹ năng lái cơ bản.
Xe thuê cần kiểm tra gì
Ngày nhận xe thuê, hãy kéo tay phanh và đạp chân phanh thử ngay tại cửa hàng, xe phải giảm dứt khoát trong nửa véc tơ tay. Trên đường, nếu tay phanh mềm dần hoặc nghe tiếng rít, báo bên cho thuê ngay, đừng chờ hết ngày. Trả xe đúng giờ cũng là một phần giữ lịch bảo dưỡng của xe, xem quy định tại trang nhận và trả xe.
Hỗ trợ tại Hà Nội
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội kiểm tra phanh trước khi giao xe cho thuê, giờ làm việc 09:00 đến 21:00. Bạn gọi 0942 467 674 để hỏi về tình trạng xe hoặc nhờ tư vấn khi xe mình gặp dấu hiệu phanh bất thường. Thêm các bài về cấu kiện và kỹ năng tại trang xe máy và dòng xe.
Phanh không hỏng đột ngột, nó mòn dần và lên tiếng nếu bạn chịu nghe. Mỗi tuần một lần kéo phanh thử và nghe, mỗi năm thay dầu phanh đĩa đúng kỳ, đó là cách rẻ nhất giữ cho mỗi chuyến đi kết thúc an toàn.
Kết luận về kiểm tra phanh xe máy
Kiểm tra phanh xe máy không phải vấn đề phức tạp nếu bạn kiểm tra đúng lúc và xử lý theo đúng trình tự. Duy trì thói quen kiểm tra đều đặn giúp mỗi chuyến đi quanh Hà Nội an toàn và đỡ tốn kém hơn.