Bạn đang chạy xe 50cc trên một con phố nội thành, bánh trước chạm vào mép nắp cống nhô cao, cả chiếc xe giật lên và tay lái rung bần bật. Chuyện này khá quen với người mới thuê xe nhỏ ở Hà Nội: xe 50cc bánh nhỏ qua ổ gà thường nảy mạnh hơn hẳn các dòng xe lớn. Bài viết giải thích vì sao xe nhỏ phản ứng như vậy, rồi chỉ cách giảm tốc, thả lỏng tay lái và chọn đường để xe không bị mất lái.
Vì sao xe 50cc bánh nhỏ qua ổ gà lại nảy mạnh hơn xe lớn
Hãy hình dung bánh xe như một con lăn. Bánh càng lớn thì cùng một chướng ngại càng trở nên “nhỏ” so với nó, nên bánh lướt qua khá nhẹ nhàng. Bánh nhỏ thì ngược lại: mép nắp cống hay một cái ổ gà trở thành bậc cao thật sự, bánh dễ rơi sâu rồi đập vào mép bên kia.
Thêm vào đó, nhiều mẫu xe 50cc có khung nhẹ và hành trình giảm xóc không dài. Khung nhẹ nghĩa là ít khối lượng để “nuốt” cú xóc, nên lực đi thẳng lên tay lái và yên xe. Đó là cái giá của sự nhẹ nhàng, dễ xoay trở trong ngõ hẹp. Xe tăng tốc êm hơn xe lớn không có nghĩa là xử lý đường xấu cũng êm hơn.
Cú nảy là đặc điểm của xe nhỏ, không phải do bạn lái dở. Nếu còn phân vân loại xe nào hợp, bài so sánh xe số, xe ga và xe 50cc sẽ giúp bạn cân nhắc.
Ổ gà, nắp cống, đoạn đường đào: mỗi thứ một kiểu bẫy
- Ổ gà: hay bị nước mưa che kín, nhìn mặt vũng phẳng lì mà không biết đáy sâu bao nhiêu.
- Nắp cống: có cái nhô lên, có cái lún thấp hơn mặt đường, quanh miệng thường có vết nứt hoặc bậc. Nắp sắt ướt trơn hơn mặt nhựa, nên băng chéo qua dễ bị trượt bánh.
- Đoạn đường đào: vệt vá thường lổn nhổn, có bậc giữa hai lớp mặt đường, đôi khi trải đá hoặc tấm thép che hố. Bánh nhỏ gặp bậc kiểu này dễ bị “bẻ” lệch hướng.
Ví dụ dễ gặp: bạn rẽ vào ngõ nhỏ khu phố cổ sau cơn mưa, nắp cống ngập nửa trong nước, phía trước có xe đạp, phía sau có xe máy bám sát. Lúc này, đi thẳng, chậm và đều quan trọng hơn mọi mẹo khác.
Giảm tốc đúng lúc: nhả ga trước, đừng bóp phanh giữa ổ gà
Phần lớn cú xóc nặng đến từ việc phát hiện chướng ngại quá muộn. Hãy tập nhìn xa hơn bình thường để thấy sớm mặt đường đổi màu, vệt vá, nắp cống hay biển báo thi công. Khi đã thấy, làm theo thứ tự này:
- Nhả ga từ từ, để xe tự chậm dần.
- Liếc gương xem xe sau còn cách bao xa, bóp phanh nhẹ để đèn phanh báo cho họ.
- Phanh nhẹ cả hai phanh trước khi bánh tới chướng ngại, không bóp một phanh thật mạnh.
- Nhả phanh ngay trước lúc bánh chạm để bánh lăn qua.
Điểm mấu chốt là không bóp phanh khi bánh đang nằm trong ổ gà hoặc leo lên mép nắp cống. Lúc đó trọng lượng đã dồn về bánh trước, phanh gấp khiến giảm xóc bị nén cứng và bánh dễ mất bám. Bài về độ an toàn của xe 50cc trong phố Hà Nội nói thêm các thói quen chung khi chạy trong phố.
Thả lỏng tay lái, ngồi vững để xe tự tìm thăng bằng
Khi sợ, người ta hay siết tay lái thật chặt. Với xe nhẹ, đó là phản xạ gây hại: cú xóc truyền hết vào vai và tay, tay lái bị giật lệch đúng lúc bạn cần giữ hướng.
- Cầm tay lái vừa đủ chắc, khuỷu tay hơi chùng, vai thả xuống. Tay và vai là bộ giảm xóc thứ hai của bạn.
- Ngồi vững trên yên, hai đầu gối khép nhẹ vào thân xe. Người mới chỉ cần ngồi chắc, không cần cố nhấc người khỏi yên.
- Giữ ga rất nhẹ và đều khi bánh qua chướng ngại. Tránh vặn ga hoặc nhả hẳn ga đột ngột, vì xe nhẹ phản ứng ngay bằng một cú giật.
- Nhìn vào chỗ muốn đi, không nhìn chằm chằm vào ổ gà. Xe có xu hướng đi theo hướng mắt nhìn.
Nếu bạn chưa từng lái xe, hãy luyện những điều trên ở đoạn đường vắng trước khi ra phố. Bài về xe 50cc với người chưa từng lái xe nói thêm về cách làm quen với xe nhỏ từ đầu.
Xe nhỏ qua gờ giảm tốc: đi thẳng góc và đi thật chậm
Gờ giảm tốc xuất hiện nhiều ở khu dân cư, gần cổng trường, trong các ngõ lớn. Có gờ cao su, gờ xi măng, có gờ chỉ sơn vạch mờ nên rất dễ bị bỏ sót.
- Giảm tốc từ xa, đừng chờ tới sát gờ mới phanh.
- Đi thẳng góc với gờ, giữ tay lái thẳng. Băng chéo làm hai bánh chạm gờ lệch nhau, bánh nhỏ dễ trượt ngang.
- Nhả phanh khi bánh trước lên gờ, rồi giữ ga nhẹ và đều cho bánh sau lên.
- Báo trước cho người ngồi sau để họ bám chắc, vì xe chở hai người nảy mạnh hơn và người sau thường không thấy gờ.
- Với dãy gờ đặt liền nhau, giữ một nhịp chậm đều, đừng tăng ga ở khoảng giữa rồi lại phanh gấp trước gờ kế tiếp.
Chọn đường và đọc mặt đường khi đi xe 50cc
Với xe nhỏ, chọn đường là cách giảm xóc rẻ nhất.
Né sớm, đừng né gấp. Bẻ lái đột ngột để tránh ổ gà giữa dòng xe đông thường nguy hiểm hơn việc chịu một cú xóc chậm. Nếu không né kịp, hãy giữ thẳng, chậm lại và thả lỏng tay.
Đừng lao vào vũng nước chưa rõ đáy. Sau mưa ở Hà Nội, vũng nước thường che ổ gà hoặc nắp cống hở. Nếu phải qua, hãy đi thật chậm, giữ thẳng và đừng phanh giữa vũng.
Ban đêm chạy chậm hơn ban ngày, vì ổ gà lẫn trong bóng tối và bạn chỉ thấy khi đã quá gần.
Chọn tuyến theo mặt đường. Ngõ nhỏ khu phố cổ nhiều nắp cống, đoạn đê ven sông Hồng có chỗ mặt đường vá chắp, đường đang đào thì có biển báo thi công. Nếu có lựa chọn, đi vòng sang đường mặt tốt hơn dù xa hơn một chút là đáng.
Bạn có thể đọc thêm về dòng xe nhẹ ở mục xe 50cc và các bài kinh nghiệm chung ở chuyên mục xe máy.
Kiểm tra xe trước khi đi và việc cần làm sau cú xóc mạnh
Trước khi nhận xe, hãy ấn thử lốp xem căng hay non (áp suất đúng tùy dòng xe, xem sách hướng dẫn hoặc hỏi thợ), nhìn vỏ lốp có nứt không, nhún nhẹ đầu xe xem giảm xóc có êm, lắc nhẹ tay lái xem có lỏng không. Lốp quá non dễ cấn vành khi gặp ổ gà, lốp quá căng thì nảy nhiều hơn. Chỗ nào chưa yên tâm, hãy hỏi cửa hàng trước khi đi.
Sau một cú xóc thật mạnh, hãy tấp vào nơi an toàn rồi kiểm tra bằng mắt: vành có móp không, tay lái có lệch so với bánh trước không, xe có rung lạ hay phát ra tiếng kêu mới không. Nếu thấy lái nặng bất thường hoặc xe rung khác trước, đừng cố chạy tiếp. Hãy dừng xe, báo cho cửa hàng cho thuê trước khi tự xử lý và nhờ thợ kiểm tra. Đừng tự tháo lắp phanh, bánh hay giảm xóc.
Nếu bạn muốn thuê xe 50cc đi quanh phố, hãy liên hệ Nguyễn Tú để xác nhận xe và giá hiện tại.