Câu hỏi quen của người mới chuyển từ xe số sang xe tay ga: đi xe ga trong phố đông có khó không, khi xe nặng hơn, bánh nhỏ hơn, và cả người lẫn xe len giữa dòng xe hỗn loạn giờ tan tầm. Câu trả lời ngắn là không khó nếu nắm được vài khác biệt của xe ga so với xe số, phần còn lại là kỹ năng chung của việc đi trong thành phố đông đúc. Bài này nói các khó thật của xe ga trong phố, kỹ thuật giữ xe và giữ khoảng cách, và cách luồn an toàn quanh Hà Nội. Đây là phần trong nhóm bài xe tay ga, nơi nói về dòng xe ga nói chung.
Đi xe ga trong phố đông: khó thật ở đâu
Khác biệt đầu tiên nằm ở chỗ không có số để dùng phanh động cơ: xe ga duy trì tốc độ bằng ga, và mọi lần nhả ga đều phanh nhẹ sẵn có của hộp số. Người quen xe số lúc đầu hay lúng túng vì không có côn để điều tiết, còn xe ga đòi hỏi quản ga và phanh thuần.
Khác biệt thứ hai là trọng lượng ở phần sau: xe ga nhét máy dưới sàn, khối lượng cao và về sau, làm xe kém ổn ở tốc độ chậm và khi đôi bánh qua ổ gà. Trong phố đông, toàn bộ thời gian của bạn là tốc độ chậm và ổ gà, nên đặc tính này hiện rõ hơn hẳn khi chạy đường trường.
Khó thứ ba là che chân: sàn rộng cho chân nhưng cũng che hết bánh trước khỏi mắt người lái, và cảm giác tiếp xúc bánh trước với mép đường, nắp cống, ổ gà, chỉ đến qua khung xe chứ không qua mắt. Đây là lý do xe ga dễ ngã dạng trượt bánh trước khi chạy quá sát mép.
Cuối cùng là phản ứng ga của xe ga nhiều đời: nhả ga xe vẫn trôi lướt thêm một nhịp, và người lái phải dự đoán nhịp trôi này khi tính khoảng cách tới xe trước. Nhịp trôi ngắn nhưng trong phố đông, tính bằng mét là tính bằng an toàn.
Kỹ thuật giữ xe ga trong dòng chậm
Quản ga bằng ngón chân sau là kỹ thuật nền: giữ ga nhấp nhẹ liên tục thay vì ghì cứng một mức, vì dòng phố đông dao động từng giây. Xe ga hợp với kiểu điều tiết mịn, và tay lái nghe được tốc độ qua khung xe thì xử nhịp được.
Phanh của xe ga đặt cả hai bên tay chân, và cách dùng đúng là phanh sau làm chủ lực khi chậm, phanh trước chạm nhẹ khi cần thêm. Trên đường ướt hoặc phủ đất, phanh trước gấp của xe ga với bánh nhỏ là công thức trượt, nên mọi cú phanh mạnh đều nên chia đều hai bánh.
Tư thế ngồi cho phố đông là đứng nhẹ trên hai chân: gót hơi nhấc, đầu gối cong, và người hơi dậy khỏi yên trên đoạn xấu. Tư thế này giúp khung xe tự do lèn qua ổ gà thay vì cứng cùng người, và cũng chuẩn bị sẵn chân chống đất khi dòng xe dừng đột ngột.
Nhìn xa hơn đầu xe trước là thói quen quan trọng nhất trong phố: mắt quét lên xe thứ hai thứ ba phía trước, bắt tín hiệu đèn đỏ và tín hiệu của dòng trước khi nó tới nơi mình. Người đi xe ga trong thành phố giỏi phần lớn là người nhìn sớm chứ không phải người phản ứng nhanh.
Luồn giữa dòng xe ga an toàn
Luồn trong phố đông là kỹ năng không tránh, nhưng có cách luồn an toàn: chọn luồng theo rãnh bánh xe máy phía trước, giữ biên độ dao động hẹp, và không đổi luồng sát đầu xe ô tô. Luồn kiểu dập dềnh hai mép đường vừa mất sức vừa tăng điểm va chạm.
Quy tắc khoảng cách khi luồn là chừa cánh trái xe ô tô và gương phải xe tải: khoảng hở giữa gương ô tô và mép là đường lưu thông chính của bạn, và vào sát hơn mức đó chỉ vì vài mét nhanh hơn là đánh đổi không đáng. Nhìn gương ô tô cũng là cách đo: thấy mặt lái ô tô trong gương của họ nghĩa là họ thấy bạn.
Tránh luồn khi dòng xe đang phanh gấp dồn: các khoảng hở trong lúc phanh gấp là khoảng hở đang đóng, và xe ga với nhịp trôi của nó dễ chui đúng lúc hở sập. Chờ dòng ổn tốc rồi mới tìm luồng, nhanh hơn tổng thể và an toàn hơn hẳn.
Các điểm cố định cần giảm mạnh khi luồn qua: đầu ngõ có xe đảo chiều ra, dải vỉa có người băng, và cột đèn có xe ôm dừng chờ khách. Đây là các điểm sinh bất ngờ cao nhất của phố Việt, và tốc độ chậm qua các điểm này là kỹ năng bản năng của người đi phố lâu năm.
Chuẩn bị xe ga cho chặng phố
Kiểm ba thứ trước tuần đi phố: lốp đủ áp theo vỏ xe, phanh trước sau ăn đều, và đèn còi sáng rõ. Xe ga bánh nhỏ nhạy với áp lốp lệch, và phần lớn cảm giác xe lết khó lái trong phố trông như do đông, thực ra do lốp non.
Chiều cao yên chỉnh được thì chỉnh vừa tầm chân, vì phố đông có rất nhiều lần đặt chân đất, và yên cao quá là mỏi lưng lót mỗi lần dừng. Sàn để chân cũng nên để trống tối đa trong phố đông, đồ lỏng lê trên sàn dễ trượt vào mép khi xe xiêu.
Chở đồ trong phố đông nên gọn vào cốp hoặc balo: treo túi trước cổ khiến che tầm nhìn và vướng tay lái, còn hai túi hai bên làm xe nghiêng lệch từng cú xóc. Gọn người gọn xe là khởi đầu của gọn thao tác.
Tóm lại, đi xe ga trong phố đông không khó nếu giữ bốn nguyên tắc: quản ga nhấp nhẹ và nhìn xa, phanh sau làm chủ lực, luồn theo rãnh với biên độ hẹp, và chuẩn bị xe trước tuần phố. So sánh thêm giữa xe số và xe ga cho từng loại tuyến nằm trong nhóm bài xe số, bạn đọc để chọn dòng hợp với tuyến của mình, và tổng quan dòng xe máy nằm trong trang xe máy cho người đang cân nhắc đổi xe.