Cơn gió đầu mùa lùa qua cổ áo lúc sáu giờ sáng báo hiệu mùa lạnh về Hà Nội: từ nay tới hết đông, mỗi buổi đi làm bằng xe máy là một bài phối hợp giữa giữ ấm và giữ an toàn. Đi xe máy mùa lạnh khác hẳn mùa mát: tay cứng hơn, đường trơn hơn vào buổi sớm, và xe có những tật nhỏ chỉ lộ ra khi trời lạnh. Bài này chuẩn bị cho người đi làm bằng xe máy một danh sách thiết thực theo thứ tự: trang phục, xe, khung giờ, và phần đường, khớp với các kỹ năng đã gom ở trang thời tiết và đường sá.
Trang phục nhiều lớp cho người chạy xe máy trời lạnh
Nguyên tắc số một của chạy xe máy trời lạnh là mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày: lớp trong giữ khô thoáng, lớp giữa giữ nhiệt, lớp ngoài chắn gió. Cổ và gáy là nơi mất nhiệt nhanh nhất, một chiếc khăn choàng vòng cổ mỏng đáng giá hơn cả áo dày. Bàn chân và bàn tay là hai điểm xa tim, dễ tê trước tiên: găng tay chắn gió và tất dày là món đáng mua đầu tiên mỗi mùa.
Với người đi làm, chọn lớp ngoài cùng có màu sáng hoặc gắn dải phản quang: mùa đông trời tối muộn sớm, phần dễ thấy trên đường lúc rạng sáng và chạng vạng tối là mối nguy lớn hơn cái lạnh. Quần nên chọn loại suông vừa đủ để pedal và phanh không vướng, tránh quần rộng thùng thình quấn vào thanh xe.
Một chi tiết hay bị bỏ qua là kính che gió hoặc kính mặt nạ: gió lạnh trực tiếp vào mắt làm chảy nước mắt, mắt nhắm liên tục vừa mỏi vừa giảm tầm quan sát. Kính mỏi hoặc mặt nạ che khẩu giữ phần má dưới và mắt ấm hẳn lên, đáng đầu tư nếu quãng đi làm trên ba mươi phút.
Kiểm tra xe trước mùa lạnh
Xe máy có ba nhược điểm lộ rõ khi lạnh: máy nổ khó hơn, bình ắc quy yếu rõ hơn, và lốp non cảm nhận rõ hơn. Bạn có thể tự làm ba việc: một là đề máy khi xe còn nguội xem lần đề đầu có khoẻ không; hai là bóp lốp kiểm tra căng, vì trời lạnh làm hơi co, lốp non chạy buổi sớm càng nguy; ba là kiểm tra dầu nhớt theo kỳ hạn, nhớt đặc hơn khi lạnh làm máy chạy gắt vào buổi sáng.
Cần phanh cũng đáng để ý: đĩa và má phanh nguội hoạt động kém nhạy hơn trong vài phút đầu, bạn phanh nhẹ thử ngay khi mới ra đường để má phanh nóng dần trước khi vào đường đông. Với khách thuê xe, đầu mùa lạnh là lúc nên hỏi cửa hàng cho thuê chiếc có máy nổ khoẻ và gói thêm găng chắn gió nếu có, các lưu ý chung về nhận xe đã có ở trang an toàn và pháp lý.
Một thói quen nhỏ: tối trước hôm đi, bạn để xe ở nơi chắn gió nếu có thể, ví dụ trong nhà hoặc sát tường phía đông nhà. Xe đỡ buốt để sáng hôm sau đề máy nhẹ hơn hẳn so với xe đứng ngoài gió cả đêm.
Khung giờ và phần đường đầu mùa lạnh
Đầu mùa ở Hà Nội thường có sương mù buổi sáng và tranh tối tranh sáng buổi chiều sớm hơn: cả hai khung này đều giảm tầm nhìn và làm mặt đường ướt lấp lánh như khô. Khi còn sương, bạn đi chậm hơn bình thường một bậc, bật đèn gần để xe khác thấy mình, và không phanh gấp trên các đoạn cầu và đường nhẵn.
Phần đường cần để ý nhất là cầu kim loại và vạch sơn: hai bề mặt này trơn nhất khi ướt và lạnh, nhất là lúc xuống cầu lúc rạng. Bạn giữ thẳng xe, không bóp phanh trên đỉnh cầu dốc xuống, và để ý vệt đã khô của xe phía trước làm mốc phần đường bám tốt.
Buổi chiều về, khung chạng vạng tối mùa đông rất dễ mỏi mắt: bạn bật đèn sớm hơn bình thường, không chờ tới khi thật tối. Quãng đi làm một ngày mùa đông nên chia mắt nhìn nghỉ ở các đèn đỏ dài, vì nhìn xa liên tục trong gió lạnh làm mắt nhanh mỏi hơn mọi mùa khác. Một thói quen đáng chuyển hẳn sang mùa lạnh là dậy sớm hơn mười lăm phút: quãng đi không vội giúp bạn chọn phần đường khô, đi chậm ở đoạn sương, và tới nơi với bàn tay còn cảm giác thay vì tê cứng vì ga gấp suốt đường. Mười lăm phút đó mỗi sáng đáng giá hơn bất kỳ món đồ giữ ấm nào bạn mua được.
Sắp xếp công cụ và giữ thói quen cả mùa
Người đi làm nên để sẵn một bộ nhỏ ở cốp: áo mưa có lót chắn gió, khăn dự phòng, và túi nilon bọc giấy tờ. Mưa đầu mùa lạnh thường tới bất chợt và tạnh nhanh, bộ nhỏ này giúp buổi đi không vỡ kế hoạch. Bạn cũng nên sấy khô găng và tất mỗi tối, vì lớp ẩm buổi sáng hôm sau sẽ lạnh gấp đôi.
Tự chăm bản thân cũng là một phần chuẩn bị: bát nóng trước khi ra đường giữ cơ thể ấm suốt nửa quãng đầu, và ngủ đủ giúp phản xạ tỉnh táo trên đường đông. Mùa lạnh thiệt hại không nằm ở một chuyến đi, mà nằm ở mười tuần đi đều, nên giữ nhịp sức bền quan trọng hơn bất kỳ mẹo đơn lẻ nào.
Cuối cùng, hãy xem thêm các kinh nghiệm tổng hợp về kỹ năng đi xe máy để ghép thêm các tình huống phố vào sổ tay mùa đông của bạn.
Tóm lại, chuẩn bị đi xe máy đầu mùa lạnh ở Hà Nội là ba gói: mặc nhiều lớp với điểm sáng phản quang, kiểm tra máy lốp và làm nóng phanh sớm, và đi chậm hơn trong khung sương cũng như chạng vạng. Giữ được cả ba gói đó, mùa lạnh nào cũng chỉ là mùa đẹp để chạy xe.