Người mê săn mây thường nhắc tới Y Tý như một nơi phải đến ít nhất một lần, và đi Y Tý bằng xe máy thuê từ Hà Nội là cách chủ động nhất để đợi đúng buổi sáng mây đẹp. Nhưng Y Tý nằm sát biên giới, đường lên dốc và hay có sương, còn mây thì không hẹn trước. Một tuần là đủ nếu chia chặng hợp lý, có ngày ở lại chờ trời và tính sẵn đường lùi khi gặp mưa. Bài này đi theo góc của người thuê xe, không phải một bài tả cảnh.
Đi Y Tý bằng xe máy: báo cửa hàng và chuẩn bị giấy tờ
Trước khi đặt chỗ nghỉ, hãy báo cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên rằng bạn định lên Y Tý trong một tuần. Đây là chuyến đường đèo vùng biên, nên loại xe phù hợp, giấy tờ xe mang theo và cách liên lạc khi xe gặp sự cố đều cần được xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Đừng tự cho rằng chuyến nào cũng được hay không được, cứ hỏi rõ và xin biên nhận khi nhận xe.
Cửa hàng mở từ 09:00 đến 21:00 và không giao xe ngoài giờ. Muốn rời Hà Nội từ sáng sớm thì nên nhận xe từ chiều hôm trước. Thời gian và chi phí giao xe, nếu cần, phải xác nhận trước khi đặt.
Vì Y Tý thuộc vùng biên giới, giấy tờ là thứ không được quên:
- Căn cước hoặc hộ chiếu bản gốc của người lái và người ngồi sau.
- Bằng lái phù hợp với loại xe.
- Giấy tờ xe do cửa hàng giao kèm, cất trong túi chống nước.
Người nước ngoài nên hỏi trước quy định hiện hành về việc vào khu vực biên giới, vì thủ tục có thể khác với khách trong nước.
Chia chặng Hà Nội đi Y Tý qua Lào Cai
Từ Hà Nội lên Lào Cai có hai hướng quốc lộ quen thuộc. Một là theo quốc lộ 2 qua Việt Trì, Đoan Hùng rồi rẽ quốc lộ 70 qua Phố Ràng. Hai là hướng quốc lộ 32 ra phía Sơn Tây rồi nối các đường men theo sông Hồng lên Yên Bái. Tên đường nối giữa chừng khá nhiều, nên cách an toàn nhất là để bản đồ ở chế độ xe máy dẫn và luôn đọc biển báo.
Điều tuyệt đối không làm: vào cao tốc Nội Bài – Lào Cai. Cao tốc này cấm xe máy, dù trên bản đồ nó là đường ngắn nhất. Khi ra khỏi Hà Nội cũng tránh cầu Thanh Trì, Vành đai 3 trên cao và làn chính Đại lộ Thăng Long. Nhóm ở phía Long Biên có thể qua sông bằng cầu Long Biên, Chương Dương hoặc Nhật Tân rồi mới bắt vào quốc lộ.
Gợi ý một tuần, điều chỉnh theo sức người lái:
- Ngày 1: Hà Nội lên quãng giữa đường, nghỉ đêm ở Yên Bái hoặc Phố Ràng. Không cố chạy thẳng lên Lào Cai trong một ngày.
- Ngày 2: tiếp tục lên Lào Cai, tới sớm, kiểm tra xe và nghỉ.
- Ngày 3: từ Lào Cai qua Bát Xát rồi leo lên Y Tý, xuất phát buổi sáng để tới trước chiều.
- Ngày 4 và 5: ở lại Y Tý săn mây, một trong hai ngày là ngày dự phòng.
- Ngày 6: xuống Lào Cai hoặc về tới Yên Bái, Phố Ràng.
- Ngày 7: chặng cuối về Hà Nội, trả xe trong giờ cửa hàng mở.
Cách chọn điểm nghỉ đêm giữa đường được nói kỹ trong bài đi Sa Pa bằng xe máy hai ngày, vì nửa đầu hành trình lên Lào Cai gần như trùng nhau.
Đường đèo lên Y Tý: dốc, cua gắt và sương
Đường từ trung tâm Bát Xát lên Y Tý thường đi qua Mường Hum, càng lên cao càng nhiều đoạn dốc dài và cua tay áo. Mặt đường có chỗ tốt, có chỗ đang sửa hoặc đọng đất đá sau mưa. Vài nguyên tắc cho người đã quen đèo nhưng chưa quen đoạn này:
- Lên dốc giữ số thấp, đều ga. Xe số nên về số thấp trước khi vào dốc, đừng đợi xe hụt hơi mới về số.
- Xuống dốc dùng phanh động cơ. Không bóp phanh liên tục suốt con dốc dài, phanh sẽ nóng và kém ăn.
- Vào cua chậm, đi sát phần đường của mình. Xe tải và xe khách nhỏ vẫn chạy đường này, có khi chiếm gần hết mặt đường ở khúc cua.
- Gặp sương dày thì bật đèn, giảm tốc mạnh. Nếu không thấy rõ mép đường, tấp vào chỗ an toàn chờ sương tan, đừng bám đuôi xe trước.
Ở vùng núi, cây xăng thưa hơn ở đồng bằng. Đổ đầy bình ở Lào Cai hoặc Bát Xát trước khi leo, và không chạy khi trời đã tối. Những kỹ năng xử lý sương dày được phân tích thêm trong bài Sa Pa mùa đông sương mù và rét đậm, áp dụng được cho đường lên Y Tý.
Y Tý Bát Xát mùa săn mây: ở lại bao lâu
Y Tý thường có biển mây vào những tháng cuối thu sang đông, nhưng mây phụ thuộc thời tiết từng ngày chứ không theo lịch cố định. Có người ở ba ngày không thấy, có người vừa tới sáng hôm sau đã gặp. Vì vậy hai đêm ở lại là khoảng hợp lý cho một chuyến một tuần.
Mây đẹp thường xuất hiện lúc sáng sớm. Hỏi chủ nhà nghỉ về điểm ngắm gần và đường tới đó, đi bộ hoặc chạy xe chậm ra điểm ngắm. Không cần chạy xa trong bóng tối để đuổi theo mây, vì đó là lúc đường đèo nguy hiểm nhất.
Vùng biên: tuân thủ biển khu vực hạn chế
Y Tý sát đường biên, nên dọc đường có thể gặp biển báo khu vực biên giới hoặc khu vực hạn chế. Nguyên tắc rất đơn giản:
- Thấy biển cấm vào, cấm chụp ảnh hay khu vực hạn chế thì tuân thủ, quay lại.
- Không tự ý theo đường mòn nhỏ về phía cột mốc nếu không chắc được phép.
- Khi được lực lượng chức năng yêu cầu kiểm tra giấy tờ, dừng xe và xuất trình đầy đủ.
Đồ giữ ấm và xoay lịch khi gặp mưa
Trên Y Tý, sáng sớm và tối lạnh hơn hẳn Hà Nội, nhất là khi ngồi trên xe chạy trong gió. Mang áo khoác gió chống nước, áo giữ nhiệt mỏng, găng tay, khăn cổ và áo mưa bộ hai mảnh. Túi đồ nên bọc ni lông bên trong cho khỏi ướt.
Khi gặp mưa to hoặc sương dày kéo dài, đừng cố bám lịch. Xoay ngày dự phòng lên trước, nằm lại ở Lào Cai hay Y Tý chờ trời, và nhắn cửa hàng nếu thấy có thể về trễ. Việc gia hạn có được không và điều kiện thế nào do cửa hàng xác nhận trực tiếp, nên hỏi càng sớm càng tốt. Gặp sự cố với xe, gọi cửa hàng theo số 0942467674 trước khi tự sửa.
Tóm lại
Một tuần đi Y Tý bằng xe máy cần chia chặng qua Lào Cai theo quốc lộ, không bao giờ vào cao tốc Nội Bài – Lào Cai, leo đèo khi trời sáng, ở lại hai đêm để chờ mây và luôn mang đủ giấy tờ ở vùng biên. Nếu muốn so sánh với một vòng Tây Bắc khác, đọc thêm một tuần vòng Nghĩa Lộ, Mù Cang Chải, Sa Pa. Các bài thuê dài ngày khác nằm ở mục thuê xe theo tuần, còn thông tin chung ở chuyên mục thuê xe.