Bạn dựng xe máy thuê bên lề một con phố nội thành Hà Nội, ngẩng lên và thấy một biển cấm đỗ trông gần giống biển quen thuộc, nhưng trên mặt biển có thêm vạch nhỏ. Đó thường là biển cấm đỗ ngày chẵn lẻ: hôm nay để xe ở đó có thể hoàn toàn bình thường, còn ngày mai thì không. Với khách quốc tế, khó nhất không phải là nhận ra biển, mà là biết hôm nay là ngày chẵn hay lẻ, biển áp dụng cho phía đường nào và tới đâu thì hết. Bài này đi lần lượt từng bước như vậy.
Thông tin dưới đây là tham khảo, dựa trên quy chuẩn báo hiệu đường bộ hiện hành; quy định có thể thay đổi, nên khi thấy biển hoặc biển phụ khác với mô tả ở đây, hãy làm theo biển thực tế trên đường.
Biển cấm đỗ ngày chẵn lẻ có ý nghĩa gì
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, nhóm biển “Cấm đỗ xe” có ba dạng:
- Biển cấm đỗ xe thông thường: cấm các loại xe cơ giới đỗ ở phía đường có đặt biển.
- Biển cấm đỗ xe ngày lẻ: cấm các loại xe cơ giới đỗ ở phía đường có đặt biển vào những ngày lẻ.
- Biển cấm đỗ xe ngày chẵn: cấm các loại xe cơ giới đỗ ở phía đường có đặt biển vào những ngày chẵn.
Xe được ưu tiên theo quy định không bị biển này hạn chế. Xe máy bạn thuê, dù là xe số hay xe tay ga, thuộc nhóm xe cơ giới, nên biển cấm đỗ ngày chẵn với xe máy có hiệu lực y như với ô tô.
Cần phân biệt “đỗ” với “dừng”. Biển này là biển cấm đỗ, tức là cấm để xe đứng lại rồi rời đi làm việc khác; nó không phải biển cấm dừng. Dù vậy, với người mới đi phố Hà Nội, cách an toàn nhất là không để xe lại dưới biển trong ngày bị cấm, kể cả “chỉ vài phút chạy vào mua nước”.
Nhận ra biển trên cột: nhìn biển chính và các biển phụ
Biển cấm đỗ ngày lẻ và ngày chẵn là biến thể của biển cấm đỗ xe, khác ở dấu hiệu chỉ ngày trên mặt biển. Các tài liệu hướng dẫn biển báo thường mô tả biển ngày lẻ có thêm một vạch trắng thẳng đứng, giống chữ số La Mã I, còn biển ngày chẵn có hai vạch, giống số II. Cách nhớ đơn giản: một vạch là lẻ, hai vạch là chẵn.
Tuy vậy, đừng chỉ dựa vào hình. Quy chuẩn cho phép đặt thêm biển phụ dưới biển chính, và đó là phần bạn cần đọc kỹ:
- Biển phụ ghi chữ “Cấm đỗ xe”: đặt thêm khi cần làm rõ thông tin.
- Biển phụ ghi thời gian: quy định phạm vi thời gian hiệu lực của biển chính, có thể ghi khung giờ, ngày chẵn hoặc lẻ, hoặc thứ trong tuần, và có thể kèm thêm dòng tiếng Anh.
- Biển phụ có mũi tên: chỉ hướng tác dụng của biển dọc theo chiều đi.
Nếu cột biển có biển phụ ghi giờ, lệnh cấm chỉ áp dụng trong phạm vi thời gian ghi trên đó. Nếu chữ trên biển phụ bị mờ, bị cây che hoặc bạn không chắc nghĩa, hãy chụp ảnh lại để dịch, và trong lúc chờ, coi như đoạn đường đó đang cấm đỗ.
Tính ngày chẵn lẻ theo dương lịch, không theo thứ
Ngày chẵn, ngày lẻ được hiểu theo ngày của tháng trong lịch dương, tức là con số ngày hiện trên điện thoại của bạn. Ngày 15 là ngày lẻ, ngày 16 là ngày chẵn, bất kể hôm đó là thứ mấy.
Có ba chỗ khách quốc tế hay nhầm:
- Lịch âm trên tờ lịch treo tường. Nhiều lịch ở Việt Nam in cả ngày âm lịch cỡ nhỏ bên cạnh ngày dương. Khi đọc biển, chỉ nhìn ngày dương lịch, con số lớn.
- Chuyển tháng. Tháng có 31 ngày kết thúc bằng ngày lẻ, và ngày 1 tháng sau cũng là ngày lẻ. Vậy là có hai ngày lẻ liền nhau; nếu xe bạn đang đỗ dưới biển cấm ngày chẵn thì vẫn ổn, nhưng nếu dưới biển cấm ngày lẻ thì phải dời xe cả hai ngày.
- Đỗ qua đêm. Ngày mới bắt đầu sau nửa đêm. Xe để từ tối ngày chẵn dưới biển cấm ngày lẻ sẽ rơi vào ngày bị cấm ngay khi qua mười hai giờ đêm. Nếu ở lại qua đêm, đừng để xe ven đường dưới loại biển này.
Mẹo nhỏ: trước khi tắt máy, mở điện thoại xem ngày, nhẩm “chẵn hay lẻ”, rồi mới nhìn lại biển. Thói quen mười giây này chặn được phần lớn sai sót.
Phía đường nào và tới đâu thì hết hiệu lực
Biển cấm đỗ chỉ áp dụng cho phía đường có đặt biển. Phía bên kia đường có thể có biển riêng với ngày ngược lại, có thể không có biển nào, nên đừng suy ra quy định bên này từ bên kia.
Về phạm vi, quy chuẩn quy định hiệu lực của biển bắt đầu từ vị trí đặt biển và kéo dài đến nơi đường giao nhau tiếp theo, hoặc đến vị trí quy định cho đỗ, dừng xe, hoặc đến biển hết tất cả các lệnh cấm. Hiểu đơn giản trên phố: đi qua biển thì từ đó trở đi là vùng bị cấm, cho tới ngã ba hoặc ngã tư kế tiếp. Đoạn phố sau ngã tư có thể lại có biển khác, nên mỗi lần định dừng hãy nhìn lại cột biển gần nhất.
Nếu biển có mũi tên ở biển phụ, đọc thêm hướng mũi tên để biết lệnh cấm áp dụng về phía nào tính từ cột biển. Phần kiến thức chung về biển cấm dừng, cấm đỗ và vạch kẻ cạnh lề có trong bài biển báo cấm dừng đỗ và chỗ để xe hợp lệ, còn nhóm biển hay gặp khác được tóm tắt ở bài khách quốc tế đọc biển báo và luật giao thông cơ bản.
Không chắc thì gửi xe ở điểm trông giữ
Khi biển khó đọc, biển phụ toàn chữ lạ, hoặc bạn định để xe lâu, phương án gọn nhất là gửi xe ở điểm trông giữ xe. Ở các khu đông như phố cổ Hoàn Kiếm, quanh hồ Tây hay khu Cầu Giấy, bãi giữ xe, nhà xe của trung tâm thương mại và chỗ gửi xe của quán ăn khá dễ tìm. Bạn chỉ cần lấy vé, chụp ảnh vé và biển số xe, rồi đi chơi không phải canh lịch.
Cách tìm chỗ gửi, giữ vé và lấy xe ra được hướng dẫn trong bài gửi xe ở Hà Nội cho khách quốc tế. Nếu xe thuê của tiệm Nguyễn Tú gặp chuyện khi đỗ, ví dụ bị yêu cầu dời xe hoặc bạn không tìm được xe ở chỗ cũ, hãy gọi 0942467674 trong giờ mở cửa từ 09:00 đến 21:00 để được hướng dẫn.
Tóm tắt trước khi dựng chân chống
- Nhớ theo cách mô tả quen thuộc: một vạch là lẻ, hai vạch là chẵn, nhưng luôn đọc thêm biển phụ bên dưới.
- Tính ngày theo dương lịch trên điện thoại, chú ý hai ngày lẻ liền nhau khi sang tháng và lúc qua nửa đêm.
- Biển chỉ áp dụng cho phía đường có cột biển, tính tới ngã ba hoặc ngã tư kế tiếp.
- Không chắc thì gửi xe ở bãi trông giữ thay vì đoán.
Các bài khác viết cho người nước ngoài thuê xe ở Hà Nội nằm trong mục thuê xe cho khách quốc tế, và mọi hướng dẫn thuê xe máy được gom tại chuyên mục thuê xe.