Bạn nhận ra ngay biển tròn viền đỏ là biển cấm, nhưng tấm biển chữ nhật nhỏ treo bên dưới thì sao? Chữ trên biển phụ giao thông thường chỉ có vài từ như “trừ”, “xe máy” hay một khung giờ, và chính vài từ đó quyết định biển cấm phía trên có áp dụng cho bạn hay không. Bài này giúp khách quốc tế tự lái xe máy ở Hà Nội đọc nhanh những từ hay gặp nhất và ghép chúng với biển chính cho đúng.
Biển phụ là gì theo quy chuẩn hiện hành
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT và áp dụng từ ngày 01/01/2025, mô tả biển phụ như sau:
- Biển phụ thường đặt kết hợp với biển chính để thuyết minh, bổ sung cho biển chính được hiểu rõ.
- Biển phụ được đặt ngay phía dưới biển chính.
- Biển có hình chữ nhật hoặc hình vuông; nền trắng với hình vẽ và chữ màu đen, hoặc nền xanh lam với chữ màu trắng.
- Các nhóm biển phụ phổ biến gồm: phạm vi tác dụng của biển, khoảng cách đến đối tượng, hướng tác dụng, làn đường, loại xe, biểu thị thời gian, thuyết minh biển chính và ngoại lệ.
Quy chuẩn cũng nêu: khi cần cấm theo thời gian thì phải đặt biển phụ biểu thị thời gian dưới biển cấm, và ở khu vực có nhiều người nước ngoài tham gia giao thông có thể ghi thêm phụ đề tiếng Anh. Thực tế, phần lớn biển phụ bạn gặp trong nội thành vẫn chỉ có tiếng Việt.
Điều quan trọng cần nhớ: biển phụ không đứng một mình. Nó luôn thu hẹp, mở rộng hoặc giải thích tấm biển ngay phía trên.
Từ điển nhanh chữ trên biển phụ giao thông
Học thuộc khoảng mười từ dưới đây trước khi nhận xe sẽ đỡ hơn nhiều so với tra cứu giữa đường. Nhóm từ chỉ lệnh và loại xe:
| Chữ trên biển | Nghĩa | Gợi ý cách hiểu |
|---|---|---|
| Trừ | ngoại trừ | Loại xe đứng sau chữ này không bị biển chính áp dụng |
| Cấm | không được phép | Thường đi kèm hành vi hoặc loại xe |
| Xe máy | xe mô tô, xe gắn máy | Chính là loại xe bạn đang thuê |
| Ô tô | xe hơi | Không bao gồm xe máy |
| Xe tải, xe khách, xe buýt | các loại xe lớn | Hay xuất hiện sau chữ “trừ” |
Nhóm từ chỉ thời gian và khoảng cách:
| Chữ trên biển | Nghĩa | Gợi ý cách hiểu |
|---|---|---|
| Giờ, h | giờ trong ngày | Viết theo hệ hai mươi bốn giờ |
| Ngày | ngày | Có thể đi với “chẵn”, “lẻ” hoặc ngày trong tuần |
| Thứ hai đến Chủ nhật | các ngày trong tuần | Thứ hai là đầu tuần |
| Từ … đến … | khoảng thời gian hoặc đoạn đường | Áp dụng trong khoảng đó |
| Cách … m | khoảng cách | Đối tượng báo hiệu ở phía trước |
Vài từ khác có thể gặp: “dừng”, “đỗ” (dừng là dừng ngắn, đỗ là để xe lại), “làn” (làn đường), “hết” (hết đoạn áp dụng).
Đọc chữ “trừ” cho đúng
Đây là từ dễ đọc ngược nhất. Hãy xem hai ví dụ minh họa sau, mô tả bằng lời:
Ví dụ một: biển chính cấm ô tô, biển phụ bên dưới ghi “Trừ xe buýt”. Nghĩa là ô tô bị cấm, nhưng xe buýt vẫn được đi. Biển này vốn không nói đến xe máy, nên bạn đi bình thường nếu không có biển nào khác.
Ví dụ hai: biển chính cấm rẽ, biển phụ ghi “Trừ xe máy”. Nghĩa là các xe khác không được rẽ, còn xe máy được rẽ.
So sánh với trường hợp biển phụ chỉ ghi “Xe máy” hoặc vẽ hình xe máy, không có chữ “trừ”. Lúc đó biển chính chỉ áp dụng cho xe máy, tức là đúng loại xe bạn đang lái.
Mẹo nhớ: thấy chữ “trừ” thì những xe đứng sau nó là được miễn; không thấy chữ “trừ” mà chỉ thấy tên loại xe thì đó là loại xe phải tuân theo.
Đọc khung giờ và ngày
Biển phụ thời gian ở Hà Nội thường viết theo hệ hai mươi bốn giờ, dùng chữ “h” thay cho giờ. Một số cách viết hay gặp:
- “6h-9h”: áp dụng từ sáu giờ đến chín giờ sáng.
- “16h30-19h30”: từ bốn giờ rưỡi đến bảy giờ rưỡi tối.
- Hai dòng giờ trên cùng một biển: biển chính áp dụng trong cả hai khung, ngoài hai khung đó thì không.
Nếu biển ghi thêm ngày, đọc ngày trước rồi mới đọc giờ. Nếu biển không ghi ngày nào, đừng tự cho rằng cuối tuần hay ngày lễ được miễn. Khi chưa chắc, hãy coi như biển đang có hiệu lực.
Ghép biển chính với biển phụ trong năm giây
Khi đến gần một cột biển có biển phụ, đọc theo thứ tự:
- Biển chính nói gì? Cấm đi, cấm rẽ, cấm đỗ hay chỉ dẫn.
- Biển phụ có nhắc loại xe không? Có chữ “xe máy” hoặc hình xe máy thì biển nói với bạn.
- Có chữ “trừ” không? Loại xe sau chữ “trừ” được miễn.
- Có giờ, có ngày không? Kiểm tra lúc này có nằm trong khung đó không.
- Có khoảng cách, hướng hay phạm vi không? Biết biển áp dụng từ đâu đến đâu.
Ví dụ quen thuộc ở Hà Nội: lối lên đường Vành đai 3 trên cao và cầu Thanh Trì là nơi xe máy không được đi, còn các cầu như Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy hay Nhật Tân thì xe máy được qua. Khi bạn đi quanh phố cổ Hoàn Kiếm, khu Tây Hồ hay các trục lớn ở Cầu Giấy, gặp biển phụ ghi khung giờ là chuyện thường. Bài lái xe trong phố cổ giờ cấm có thêm cách lên tuyến vòng cho khu vực này.
Dịch nhanh mà vẫn an toàn
Không đọc điện thoại khi xe đang chạy. Cách làm thực tế:
- Học trước mười từ trong bảng phía trên, chụp màn hình để xem lại khi nghỉ.
- Gặp biển lạ thì tấp vào lề an toàn, dừng hẳn, rồi mới dùng ứng dụng dịch bằng camera của điện thoại.
- Dùng Google Maps để xem trước tuyến đi, nhưng nhớ rằng biển trên đường có giá trị hơn gợi ý trên bản đồ.
- Khi vẫn không chắc, chọn đường khác. Một vòng đi thêm vài trăm mét luôn rẻ hơn rắc rối khi đi vào đoạn cấm.
Muốn có thêm vài câu hỏi đường bằng tiếng Việt, xem bài mười câu tiếng Việt hữu ích khi tự lái xe máy ở Hà Nội. Phần tổng quan về hình dạng các nhóm biển nằm ở bài biển chỉ dẫn và biển phụ hiểu thế nào.
Nguồn tham khảo và hỏi thêm
Phần mô tả biển phụ dựa trên QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ, các nội dung về biển phụ và biển cấm theo thời gian. Bài chỉ mô tả bằng lời, không thay cho văn bản gốc. Đây là thông tin tham khảo, quy định và cách bố trí biển trên từng tuyến có thể thay đổi; biển thực tế trên đường là căn cứ bạn phải theo.
Nếu thuê xe ở cửa hàng chúng tôi tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên (mở cửa 09:00 đến 21:00), bạn có thể chụp ảnh biển chưa hiểu và nhắn qua Zalo hoặc gọi 0942467674 để hỏi. Đọc thêm các bài cho khách quốc tế thuê xe và chuyên mục thuê xe máy ở Hà Nội.