Bạn đã chạy Wave, Sirius hay một chiếc xe côn tay nhiều năm, giờ lần đầu thuê một chiếc Vision, Click hay Air Blade ở Hà Nội và nghĩ rằng xe tay ga dễ hơn nên chẳng cần làm quen. Thực tế, người quen xe số đi xe tay ga lần đầu thường gặp rắc rối không phải vì thiếu kỹ năng, mà vì thừa phản xạ: chân phải tìm phanh không có, tay trái bóp như bóp côn, tay phải vặn ga theo thói quen đề-pa. Bài này tách rõ những phản xạ cần tạm gác lại, những điều mới cần tập, và một buổi làm quen đầu tiên nên diễn ra thế nào.
Quen xe số đi xe tay ga lần đầu: điều gì thực sự khác
Trên xe số phổ thông như Honda Wave, bạn điều khiển bằng bốn điểm: tay phải ga và phanh trước, chân phải phanh sau, chân trái cần số. Trên xe tay ga, mọi thứ dồn lên hai tay:
- Tay phải: tay ga và tay phanh trước.
- Tay trái: tay phanh sau. Trên xe số, vị trí này hoặc để trống, hoặc là tay côn nếu bạn đi xe côn tay.
- Hai chân: chỉ đặt trên sàn phẳng, không có cần số, không có bàn đạp phanh.
Xe tay ga dùng hộp số vô cấp, ly hợp tự đóng khi bạn vặn ga. Không có số một để đề-pa, không cần về số không khi dừng đèn đỏ, không có tiếng máy báo lúc nên lên số. Một số đời xe còn có phanh kết hợp, bóp tay trái thì cả hai bánh cùng được hãm nhẹ. Khi nhận xe, hãy hỏi cửa hàng chiếc mình thuê có phanh kết hợp hay không, và khóa là chìa cơ hay khóa thông minh.
Những phản xạ của người đi xe số cần tạm gác lại
Chân phải đạp tìm phanh sau
Đây là phản xạ nguy hiểm nhất. Khi gặp tình huống bất ngờ, chân phải theo thói quen dậm xuống, nhưng dưới chân chỉ là sàn nhựa. Nửa giây trôi qua trong lúc não nhận ra mình phải dùng tay trái. Cách sửa duy nhất là tập phanh bằng tay trái đủ nhiều lần ở chỗ vắng, cho tới khi tay trái tự động bóp trước khi chân kịp nhúc nhích.
Tay trái bóp mạnh như bóp côn
Người quen xe côn tay hay bóp hết tay trái khi dừng hoặc khi giảm tốc vào cua. Trên tay ga, động tác đó là bóp hết phanh sau, dễ làm bánh sau khóa và trượt, nhất là trên mặt đường ướt hoặc vạch sơn. Hãy nhắc mình: tay trái bây giờ là phanh, bóp từ từ như bóp phanh trước.
Chân trái tìm cần số, tay phải chờ lên số
Ở mỗi lần tăng tốc, chân trái có thể khẽ nhấc lên tìm cần số, tay phải vô thức nhả ga chờ “lên số”. Hai động tác này không gây nguy hiểm, nhưng làm xe chạy giật cục. Cứ giữ ga đều, xe sẽ tự tăng tốc mượt.
Trông vào phanh động cơ khi nhả ga
Trên xe số, nhả ga ở số thấp là xe ghì lại khá rõ. Xe tay ga nhả ga thì trôi xa hơn hẳn. Hệ quả: bạn phải bắt đầu phanh sớm hơn khi đến gần đèn đỏ hay xe phía trước. Khi xuống dốc cầu cũng không có chuyện về số thấp để ghì; thay vào đó là phanh nhịp nhàng bằng cả hai tay.
Những điều mới cần tập: phanh hai tay và vặn ga mềm
Phanh hai tay cùng lúc. Trong phần lớn tình huống, bóp đồng thời tay trái và tay phải, lực tay phải nhỉnh hơn một chút. Bài phanh trước, phanh sau dùng thế nào giải thích kỹ cách phân lực.
Vặn ga từ từ, nhất là lúc xe đang đứng yên. Khi máy đã nổ, chỉ cần vặn ga là bánh sau quay ngay, không có bước nhả côn để chậm lại. Quen tay ga xe số, nhiều người vặn một phát quá mạnh, xe chồm lên. Kỹ thuật vào ga và trả ga đều tay được hướng dẫn trong bài vào ga và trả ga mượt cho người mới.
Bóp phanh khi đề máy và khi dắt xe nổ máy. Nhiều xe tay ga chỉ cho đề khi một tay phanh được bóp. Hãy giữ thói quen đó cả lúc dắt xe ra khỏi chỗ gửi: máy còn nổ thì tay phải không chạm ga, tay trái giữ phanh.
Dựng chân chống giữa. Chân chống giữa của xe tay ga cần đạp mạnh và kéo tay dắt về sau, khác cảm giác xe số. Tập vài lần lúc nhận xe để khỏi lúng túng ở bãi gửi.
Buổi làm quen đầu tiên: nửa giờ ở chỗ vắng rồi mới ra phố
Đừng lấy xe ở cửa hàng rồi lao thẳng vào giờ cao điểm. Một buổi làm quen gọn có thể như sau:
- Ngồi yên năm phút. Chưa nổ máy, đặt tay lên hai tay phanh, bóp thử, nhìn vị trí xi nhan, còi, công tắc đèn. Chỉnh gương cho đúng tầm.
- Tìm một đoạn đường vắng. Đường nội bộ một khu đô thị lúc sáng sớm, hay một đoạn đường gom ít xe ở Long Biên, Gia Lâm là đủ. Tránh bờ hồ đông người đi bộ.
-
Tập đi và dừng. Đi chậm, rồi dừng bằng hai tay phanh, lặp lại nhiều lần. Có dịp thì thử dừng gấp hơn một chút ở tốc độ thấp để tay trái quen với vai trò mới.
- Tập rẽ và quay đầu chậm. Xe tay ga có bánh nhỏ, trọng tâm thấp, cua cảm giác khác xe số. Ở tốc độ đi bộ, giữ ga nhẹ và rà phanh sau sẽ giúp xe vững.
- Ra phố vào giờ thưa. Chọn khung giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, đi một vòng ngắn rồi mới thử các trục đông như Nguyễn Trãi, Giải Phóng hay lên cầu Vĩnh Tuy.
Nếu bạn cần một danh sách gói gọn hơn để kiểm tra trước khi đi đường dài, bài chưa quen xe ga: làm quen trong 30 phút là bản tóm tắt nhanh.
Chọn xe tay ga nào khi vừa chuyển từ xe số
Người chuyển từ xe số nên bắt đầu bằng một chiếc nhẹ, yên thấp như Honda Vision hay Honda Click. Thân xe nhỏ, dễ dắt, dễ chống chân, phù hợp những ngày đầu đi trong phố cổ hay ngõ nhỏ ở Đống Đa. Honda Air Blade mạnh hơn và nặng hơn, hợp với người đã thấy tự tin sau một hai ngày, hoặc đi đường dài ra ngoại thành.
Khi đặt thuê, cứ nói thẳng “tôi quen xe số, lần đầu đi tay ga”. Cửa hàng sẽ chỉ chỗ tay phanh, cách mở cốp, cách dùng khóa, và có thể gợi ý đổi sang xe số quen tay nếu bạn sắp đi một chặng đồi dốc mà chưa tự tin. Nếu nhận xe tại chỗ ở, giao xe chỉ trong khung 09:00–21:00 và chi phí xác nhận trước.
Chuyển từ xe số sang xe tay ga, khó nhất là ba phản xạ: chân phải tìm phanh, tay trái bóp như côn và trông vào phanh động cơ. Tập phanh bằng hai tay ở chỗ vắng, vặn ga mềm, phanh sớm hơn, buổi đầu sẽ qua nhanh. Gợi ý cho những nhóm người thuê khác có ở mục thuê xe theo đối tượng, còn mọi kinh nghiệm thuê xe máy được gom tại chuyên mục thuê xe.